Выбрать главу

   —  Па работах! — крыкнуў сяржант у сталоўцы.

Мужыкі спешна дахлёбвалі віно і піва, яно цякло з ратоў на сталы, на падлогу, стаяў смурод. Я падышоў да кутняга стала, Паэт спалохана блытаўся ў мяне ў нагах. Туды ж падышоў і сяржант, хацеў Юру нешта сказаць, але толькі махнуў рукой. Уважліва паглядзеў на мяне, кінуў вокам на гальштук, на сумку і адышоў. Буфетчыца падняла перад ім шырокую, з дээспэ, дошку на ўваходзе ў буфет, адчыніла дзверы ў чысты, светлы пакойчык, зачыніла, праз дзве-тры хвіліны недзе там бразнулі яшчэ дзверы, і міліцэйская фуражка мільганула ў бакавым акне сталоўкі...

   —  Юра! — сказаў я. — Юра!

Ён крэпка спаў.

   —  Не трывожце чалавека! — крыкнула мне буфетчыца. — Чалавек хворы!

   —  Юра! — Я патрос яго за плячо...

Ён цяжка расплюшчыў вочы, доўга глядзеў на мяне і, нарэшце, успомніў, сказаў:

   —  А-а, той, што даў мне рубля...

   —  Юра, выйдзем на вуліцу!

   —  А — я... толькі вазьмі з сабой бутэльку віна.

   —  Вазьму, Юра. Толькі ўстань, ідзі.

   —  Вазьмі... я йду.

Ён упёрся рукамі ў стол, неяк падняўся, пахістаўся і, трымаючыся рукамі за сцяну, выйшаў са сталоўкі. Я купіў віна — на ўсякі выпадак, будзе відаць, — схаваў бутэльку ў суЧку, выйшаў на вуліцу. Юра трымаўся аберуч за агароджу, звесіўшы галаву, глядзеў збоку, ці выйшаў я. Убачыў, адштурхнуўся ад агароджы, паклікаў мяне пальцам...

Я вёў Юру пад руку па тратуары — у бок яго хаты, і мы абодва хісталіся — Юра хістаў мяне. Той самы рыжавусы сяржант сустрэўся нам амаль каля хаты, уважліва зноў паглядзеў на мяне, але не зачапіў пайшоў.

Юра штурхнуў дзверы нагой і першы пераступіў парог, азірнуўся ў сенцах — ці йду. У хаце было цьмяна, вокны завешаны бруднымі фіранкамі, пахла сырасцю й мышамі, сухія скарынкі хлеба, косткі рыбы раскіданыя па падлозе. Юра ўпаў на крэсла за сталом, узяў з падаконніка брудную шклянку.

   —  Нал-лівай!

Я стаяў перад ім і думаў: даставаць бутэльку ці не?

Юра падняў на мяне вочы:

   —  А ты хто будзеш?

Я доўга маўчаў. Ён не вытрываў:

   —  Нал-лівай!

I тады я сказаў:

   —  Юра! Успомні школу, успомні Толю Кухарава, успомні наша з табой падарожжа ў Чарнігаў...

I Юра ўсміхнуўся — нешта ўспомніў, спадылба, як і некалі даўно, глядзеў на мяне, ціха сказаў:

   —  I пераплывалі Ясельду... Ну, добра, налівай... I яшчэ сходзіш... Ён упаў галавой на стол.

   —  Усё, Юра, — падумаў я, — сустрэчы ў нас з табой сёння не атрымалася.

На сцяне, проста над Юрам, прымацаваная кнопкамі, — вырваная з часопіса «Советское фото» рэпрадукцыя каляровага здымка: Брэжнеў і каўказец у бурцы, Герой Сацыялістычнай Працы, — трымаюць фужэры з іскрыстым віном на фоне снегавых вяршыняў і белых аблокаў, абодва — як горныя арлы...

Я дастаў з сумкі бутэльку, паставіў на стол і выйшаў з хаты. Паэт чакаў мяне на ганку. Я сеў на калоду, што стаяла ў густой, высокай крапіве. Паэт стаў на заднія лапы, пярэднія паклаў мне на калені і задуменна глядзеў на акно. Я чуў, як там, за акном у хаце, стукнула па стале, мусіць, адкаркаваная бутэлька, і раптам мне захацелася вярнуцца ў хату -— напіцца разам з Юрам на фоне снегавых вяршыняў і белых аблокаў. Але ж трэба ў райком, і мы з сабакам выйшлі на вуліцу.

Крыху не дайшоўшы да хаты Тамары Васільцавай, мы з сабакам перайшлі на другі бок вуліцы. Пашанцавала: пад агароджай чыёйсьці хаты — лаўка, і я сеў якраз насупраць двара Васільцавых. Сабака бегаў за матыльком, хацеў ухапіць яго лапай у паветры. У агародчыку насупраць, як і тады, даўно, — кусты вяргіняў, але кветкі на іх яшчэ не распусціліся, а восеньскія астры толькі ў зялёным лісці. Весела, ясна цвітуць півоні, касачы, чырвоны мак. Кветкамі, помніцца, заўсёды турбаваўся Тамарын брат Барыс, сама ж Тамара была занятая вучобай і камсамолам.

У іхнім двары — нікога, адны куры да індыкі. Нехта там, у хаце, выглянуў у акно, пільна паўглядаўся ў мяне і захінуў фіранку. Але вось бразнулі дзверы, і з сенцаў у двор выйшлі дзве жанчыны ў квятастых халатах. Адна вынесла вёдры, з іх ішла пара, другая трымала на шырокіх клубах бляшаныя начоўкі з бялізнай. За імі ў двор, а з двара на вуліцу высыпала з хаты малеча — напэўна, унукі. Тая, што з начоўкамі, крыкнула ім:

   —  Дети, далеко не бегайте!

А дзеці ўжо забаўляліся з маім сабакам — працягвалі да яго рукі, ён скакаў да іх, яны адмахваліся, смяяліся. Жанчына, не зважаючы на мяне, зноў гукнула з двара:

   —  Дети! Может, собака заразная. Не трогайте!

Малыя адступіліся ад сабакі, пабеглі па вуліцы, Паэт весела кінуўся за імі, але хлопчык ухапіў з зямлі камень, шпурнуў у Паэта, той лоўка ўхіліўся, недаўменна гаўкнуў услед дзецям і зноў прыбег да маіх ног, сеў.