бо спачатку было Сонца
і Сонцам быў Я
і выкрэсьліў Я вам Слова
і пачалося яно з крыві Ігара
Дух
…ды слова не прагняві,
Бо слова належыць Духу,
Кіньце слова гайні —
I паляціць пацяруха.
Змоўчыць абражаны Дух,
Новае слова народзіць,
Спыніць натоўпу рух,
Каб гаварыць аб народзе.
Зноў прыляціць гайня,
Выйдзе зь яе плюгавы.
«Дух — гэта, людзі, Я!» —
Скажа, а сам з рагамі.
Людзі разявяць рот —
Як жа ж, такія словы:
«З намі — увесь народ!
Шлях — да адзінай мовы!»
Людзі закрыюць рот,
Кожны сябе спытае:
«Гэта ж і я — народ —
Лёс такі прычакаю?»
Людзі закрыюць рот,
Людзі апусьцяць вочы…
Вось табе і народ,
Думаць прывыкнуў моўчкі.
З думай такой і вы:
Выжыве Дух-заступнік,
Знойдзе для нас правы,
Зьнішчыць пасад наш кутні…
Выжыве — гэна так!
Знойдзе… I вам на тацы
Медны падасьць пятак:
«Вось вам на хлеб, засранцы!»
Марыя
Вечнасьць зрывае пялёсткі з ружы…
сее, нібы насеньне,
па сухадолах людскія душы,
па чарназёмах каменьні.
Сонца ўрастае ў чужое поле
і вырастае з чужога,
а калі ўзыдзе —
сьвятлом, як сольлю,
раны пячэ нябогу.
З болем сваім ён пад дрэва сядзе,
высыпле жвір з сандаляў,
столькі самоты ў яго паглядзе,
колькі блакіту ў далях.
Птушка загледзіцца ў твар нябогі,
скрушна перажагнецца,
ад разьвярэджаных ног дарога
травамі захінецца.
Па чарназёмах гудуць каменьні,
душы — па сухадолах:
стань, небарака, стань на калені,
любіць пакорных доля.
Ён жа намацае лёс кавенькай,
выбрыдзе да жанчыны,
жыта зьмятае яна ў сявеньку
белым крылом гусіным.
— Сьветлая! — наймя ёй дасьць нябога. —
Выгаі мае раны,
Сьветлая, мроя мая й трывога,
золачак мой крамяны.
Сьветлая вымавіць:
— Я — Марыя,
з твару змахне змаршчынкі
і бедаку, як душу, раскрые
дзьверы сваёй хацінкі.
Зёлак настоіць на першым сьнезе,
нанач яго напоіць,
скура, як з вужа, зь нябогі зьлезе,
згіне з душы нябогасьць.
— Любы мой, — скажа яму Марыя, —
шчасьце тваё ў пакутах.
Дзьверы адчыніць, бы сьвет, старыя,
пойдзе на холад люты,
пойдзе, ды сьніцца начамі будзе:
з крыжам яго нібыта,
ходзіць па вёсках, па ўбогіх людзях,
Богам самім забытых.
Маналёг адступніка
Я трапіў у сіло журбы,
я сам у гэтым вінаваты,
я быў — здаецца, ўчора — быў
на радасьць і сяброў багаты.
Заўчасна разарваць сіло
я мог бы, ды баюся болю —
яно да жылаў прырасло,
як роздум мой прырос да столі,
пусты і быццам бы ня мой,
як знак сьціхотнага вар’яцтва,
і брыдкі па начох, як лой
ці кроў на езуіцкіх пальцах.
Адкуль, адкуль прыйшло яно?
Калі з граху, дык грэх мой — шчасьце.
Я сам, я сам прыдбаў яго —
гайворана віновай масьці.
*** Ён шкадаваў турэмных пацукоў…
Ён шкадаваў турэмных пацукоў,
карміў з рукі і, нават пасьля ката,
даваў лізаць ім на кайданах кроў,
а сам паглядам пілаваў на вокнах краты.
Ён ненавідзеў гэтых пацукоў,
калі ішоў чарговы раз да ката,
за тое, што лізалі яго кроў
і пільнавалі ад пагляду краты.
Ён ненавідзеў і любіў сяброў,
што прадалі яго за срэбнік кату.
Гаіла сонца прамянямі кроў
і пілавала прамянямі краты.
Штучная раса
Торф ня смокча
штучную расу,
і ня п’юць у лузе перапёлкі,
я зьбяру яе і аднясу
у агонь, бы ржавыя іголкі.