Я сяджу ля вакна і пазіраю на Сафію.
— Ашукаюць хахлоў амерыканцы! — прасочваецца праз мае невясёлыя думкі бурклівы голас дзядзькі Івана, суседа па бальнічным ложку. Гэта яго тэлевізар мы глядзім цэлымі днямі. — Як піць даць ашукаюць… Купяць за «зялёныя»… У Беразоўскага на ўсіх грошай хопіць…
— Што вы ўчапіліся за тых хахлоў? — не стрымліваюся я. — Разбяруцца яны самі, што рабіць са сваёй краінай.
— Вядома, разбяруцца, — нечакана згаджаецца са мной дзядзька Іван. У голасе ніякай крыўды. — Толькі не веру я, каб вось так, у сцюжу, у холад і ні за што стаялі яны на гэтым майдане… Ты чуеш мяне?
Дзядзька Іван на хвілінку змаўкае.
— Вось ты пайшоў бы бунтаваць супраць улады?..
Адказаць яму не паспяваю. У пакой уваходзіць Жэнік. Сёння не яго дзяжурства, і таму ён апрануты не па-бальнічнаму. Павітаўшыся, ён вяртае мне пажоўклыя ад даўніны лісты і мой кішэнны гадзіннік, набыты некалі ў ламбардзе яго мамай.
— Вазьміце…
— Дзякуй, — суха вымаўляю я. Разгублена гляджу на гадзіннік — стрэлкі, нібы магніты, прыцягваюць мой позірк. Стрэлкі рухаюцца ў правільным накірунку.
— Гадзіннік быў сапсаваны, — апраўдваецца Жэнік. — Вось я і вырашыў адрамантаваць яго. Цяпер ідзе вось...
— Правільна вырашыў, — удзячна пазіраю я на яго і незаўважна падміргваю дзядзьку Івану.
Некалькі хвілін маўчым.
— Як Тэрэза? — цікаўлюся я ў Жэніка. — Памірыліся?
— Нармальна, — сарамліва ўсміхаецца той.
Голас выдае яго. І я перакананы, што ён хлусіць, аднак не падаю выгляду.
— Жыццё такое кароткае, Жэнік. Што вы з ёю не падзялілі?.. Ты ж мужчына, Жэнік… Ты першы павінен саступіць. Глядзі, каб некалі не давялося шкадаваць…
Збіраюся з думкамі, каб прадоўжыць свой спынены маналог.
— Я пастараюся… — спяшаецца Жэнік. — Я абавязкова пастараюся…
Што ж, ясна, працягваць размову на гэтую тэму няма сэнсу.
«А сам ты заўсёды правільна паступаў?.. — лаўлю я сябе на слове і сумна пазіраю ў акно. — Ці маеш ты права павучаць іншых? Хіба тваё жыццё — узор для пераймання?..»
— Некалі твая мама сказала вельмі правільныя словы, ад якіх мне і зараз робіцца не па сабе…
Жэнік пытальна ўздымае вочы.
— Шкада таго часу, які мы з табою прамаўчалі… — працягваю я і замаўкаю.
Жэнік доўга не затрымліваецца. І мы зноў застаёмся з дзядзькам Іванам удвух.
— Шчаслівы ты… Табе ёсць дзеля чаго жыць, — зайздросціць ён мне. — У цябе ёсць Жэнік. Во такі малец!.. А я — чалавек адзінокі.
Хочацца дадаць: «Не толькі Жэнік, ёсць яшчэ Настачка, Тэрэза…»
— Вам бы, дзядзька, з тыдзень у бочцы пажыць, — жартую я недарэчна.
Мужчына жарту не ўспрымае і пазірае на мяне падазрона:
— Дзе мне трэба пажыць? — перапытвае ён.
— Жартую я, дзядзька Іван. Некалі ў даўніну жыў філосаф адзін... Дыягенам звалі…
— Дык то ж філосаф, — сумна ўсміхаецца дзядзька Іван.
— Адзінота — гэта нармальнае становішча, — суцяшальна тлумачу я гэтаму сталаму чалавеку. Тлумачу, а сам гэтым тлумачэнням не веру... «Малоць языком адно, — думаю я, — а на справе зусім іншае. Чалавеку ніколі не ўжыцца са сваёй адзінотай, і мая не зусім удалая вандроўка ў сваё мінулае — пацвярджэнне гэтага. Мы здольныя шукаць усё жыццё тыя даверлівыя, родныя вочы толькі дзеля таго, каб хоць раз зазірнуць у іх… Зазірнуць і памерці…»
18
Я стаю насупраць вежападобнай брамы-званіцы. Ад дагледжанага манастырскага дворыка мяне аддзяляе арачны праезд з далучаным да яго двухпавярховым будынкам. Напэўна, гэта і ёсць той самы дзіцячы прытулак пры манастыры, пра які днямі згадваў Жэнік. Ва ўсякім выпадку, я на тое вельмі спадзяюся. Застаецца незначная дробязь: адчыніць жалезную брамку і зрабіць некалькі крокаў. А там што Бог дасць… І ўсё ж нешта стрымлівае мяне. Што?..
Сумнеў разбурае рашучасць. І зрабіць гэтыя крокі, як выяўляецца, не зусім лёгка. Сумнеў не дае разняволіцца, сумнеў пасяляе панічны страх. І я гатовы шмат што аддаць узамен, абы толькі ўсе гэтыя нязручнасці хутчэй скончыліся. Столькі выпакутавана, столькі перадумана. І вось… «А што калі яна адмовіцца ад спаткання са мною? — вагаюся я і адразу ж апраўдваюся: — Ну і што!.. Ты хацеў, каб яна кінулася табе на шыю? Але хто ты такі, каб разлічваць на тое, хто?..»