Да гарадскога пляжа сунуцца амаль праз увесь горад, а гэта ў нашым становішчы смерці вартае.
— Фёца, ты ўсё ведаеш... — звяртаюся я да сябра.
— Хто табе сказаў? Усяго, Віцёк, ведаць немагчыма, — цынічна скаліцца Фёца.
— І ўсё ж... Скажы мне, чаму людзі імкнуцца заставацца як мага даўжэй дзецьмі? Не дзеля ж таго, што яны баяцца старасці?
— Дзецьмі? — спыняецца Фёца.
— Так, — паўтараю я.
— Ёсць адна прыпавесць аб тым, як шэсць яўрэяў збіраліся памяняць свет. Хочаш, раскажу? — нечакана прапаноўвае ён.
Выціраю рукавом мокры твар і адмоўна матляю галавой. Фёца не звяртае ўвагі і пачынае расказваць:
— Маісей сцвярджаў, што ўсё ў свеце — адтуль, — паказвае ён вачыма на неба. — Саламон сцвярджаў, што ўсё — адсюль, — тыцкае ён пальцам у скроню. — Хрыстос сцвярджаў, што ўсё ідзе ад сэрца. Маркс пераконваў, што ўсё ідзе ад жывата. Фрэйд сцвярджаў, — Фёца лісліва хіхікае, — сам здагадайся.
У памяці ўсплывае сон пра паляванне на зайцоў. Скоса здзіўлена пазіраю на Фёцу.
— І толькі вялікі Эйнштэйн лічыў, што ўсё ў гэтым свеце адноснае, — прарываецца ў маю свядомасць хрыпаты бас сябра. — І ў дадатак да сказанага: некалі ў дзяцінстве я марыў заняцца вырабам туалетнай паперы. Зараз мне нават няёмка робіцца за таго сябе колішняга, някемнага. І ўсё ж з нейкаю ж мэтай я марыў пра тое? Не з-за таго, вядома, што папера гэтая дэфіцытам была. Цяпер цяжка нават уявіць сабе. У супердзяржаве, якая мела ядзерную зброю, быў дэфіцыт на туалетную паперу!.. Але Бог з ім, вернемся да твайго пытання. Мне здаецца, пакуль жыве нашая наіўнасць, датуль мы і застаёмся дзецьмі. Бо дзеці і ёсць гэтая наіўнасць. А яшчэ дабрыня. Чалавек дзеля яе нараджаецца. Хаця адзін нягоднік знішчыў ува мне гэтыя пачуцці, і цяпер я, Віцёк, не па гадах дарослы. Ведаю, гэта кепска. Толькі куды мне цяпер падзецца? Я ж у канфлікце з грамадствам, разумееш?
На пляжы нікога. Мы цялёпкаемся па вільготным пяску да альтанкі. Ад нашай нядаўняй весялосці — ні слядочка. Фёца сумна пазірае на заімглёнае шэрае неба і цяжка ўздыхае.
— Віцёк, есці хачу!
Я вытрымліваю працяглую паўзу, таксама гляджу на неба. Цела пад мокрай адзежай прабірае калатун, а разлічваць на сонца ў бліжэйшы час не даводзіцца.
— А я не хачу, — нарэшце вытужваю я сумную ўсмешку і штурхаю Фёцу локцем пад бок. Той крыўдзіцца, але, зразумеўшы мае намеры, штурхае мяне таксама. Некалькі хвілін мы моўчкі валтузімся, потым знясіленыя падаем на вільготны рачны пясок.
— Макака! Зірні на каго ты падобны! — здзекліва скаліцца Фёца.
— Што ты сказаў? Паўтары! Гэта я — макака?
Фёца не чакае, калі я накінуся на яго з кулакамі, зрываецца з месца і, кульнуўшыся на бягу некалькі разоў праз галаву, кідаецца ў чым ёсць у рэчку. Гляджу на яго ўсплыўшую непадалёку ля пажоўклага плюшніку кепку і кідаюся следам. Вада цяплюткая. Хвілін дзесяць мы боўтаемся, потым вылазім на сушу. Доўга выкручваем вопратку. У вадзе нашмат цяплей і, каб не задубець, зноў наразаем некалькі выратавальных кругоў па пляжы. Потым, задышліва сапучы, цягнемся да старой альтанкі.
— Віцёк, я жраць хачу! — занудліва паўтарае Фёца, пазіраючы на мяне з несхаванай надзеяй.
— А я не, — адказваю я зноў здзекліва.
— Віцёк, у мяне ёсць дзве тысячы.
— І ты маўчаў? Ах ты гад! — моршчуся я.
— Віцёк, дзвюх тысяч мала. У дадатак яны мокрыя.
— Ерунда, высушым. Гэтага больш чым дастаткова. Бохан хлеба і, — хуценька падлічваю я, — два пакеты малака. Ха-ха-ха! Валі ў магазін.
— Я?.. Такім пажмяканым? — скептычна зіркае на мяне Фёца. — Можа спачатку абсохнем?
— Фёца, ты ідыёт! — недаўменна шапчу я. — Ныеш, што хочаш есці, а сам… Вось вазьму і памру з голаду, чуеш?
— Ты ж гаварыў, што не хочаш есці.
— Мала, што я гаварыў.
Людзей у прадуктовай краме няшмат. Хлебны аддзел напрыканцы залы. Фёца дзелавіта шыбуе праз усё памяшканне, коціць паперадзе сябе вялізную каляску для харчоў. Я плятуся следам, стрымліваючыся, каб не глядзець на перапоўненыя рознай усячынай прылаўкі. Фёца выбірае самы танны хлеб, кладзе ў каляску і накіроўваецца да малочнага аддзела. Застаўшыся ля хлебных паліцаў адзін, я мітусліва азіраюся — ніхто не звяртае на мяне ўвагі. Рука міжволі цягнецца да паліцы з батонамі. Хапаю першы, што трапляе пад руку, і хаваю яго за пазуху. Батон яшчэ цёплы і прыемна грэе цела. Смачна ўдыхаю паветра — пальцы спакусліва пахцяць свежай выпечкай.
Фёца чакае ля рыбнага аддзела.
— Купіў? — як ні ў чым ні бывала пытаюся я.
— Што? — зіркае ён на мяне злосна.
— Малако купіў?
Па выразу твара бачу, што ён пра ўсё здагадваецца.