Я прыпаў на калені, ад каменя павеяла цеплынёй. Я прытуліўся да яго шчакой і заплакаў. Паступова плач перарос у енк. Я крычаў ад немачы і бяссілля. Я прасіў прабачэння за свае неразумныя ўчынкі. «У каго?» — пацікавіцеся вы. Напэўна, у самога сябе. Колькі часу мінула, як я сюды прыйшоў, я не памятаю. Стала зімна. Я падняўся з калень і аглядзеўся. Чорнае неба нада мною было густа засеянае зоркамі. «Якая прыгажосць!» — парадаваўся я, узіраючыся з зачараваннем у гэтую зорную недасяжнасць. Адчуванне сапраўднасці пакрыху вяртала мяне да жыцця, і ад гэтага рабілася яшчэ радасней.
Вось і ўсё. На гэтым можна было б скончыць свой аповед. І ўсё ж некалькі штрышкоў да сказанага неабходна яшчэ дадаць. Спадзяюся, што вы зразумелі, пра каго я вам расказваў. Пра каго яшчэ, як не пра сябе, можна расказаць з такой шчырасцю і падрабязнасцю. Бонза — гэта я. А я — гэта Бонза…
Вярнуўся я ў горад наранку. Заначаваць давялося ў полі, у сцірце саломы. Ноч выдалася зімнай, так што амаль не спаў. Але я аб тым ні кроплі не шкадую. Нягледзячы на ўсе нязручнасці, дахаты я вяртаўся з выдатным настроем. Такой лёгкасці і ўпэўненасці я не адчуваў яшчэ ніколі. На падыходзе да горада адшукаў у запісной кніжцы патрэбны мне нумар тэлефона і патэлефанаваў. На маё настырнае «алё» азваліся незнаёмым мне дзіцячым голасам.
— Гэта хто? — пацікавіўся я няўпэўнена.
— Гэта я! — ціхенька адказалі мне.
— Хто — я?
— Таня!
— Таня! Танька! — узрадаваўся я. — Я так сумаваў па табе! Чакай мяне, чуеш, абавязкова чакай! Я хутка прыеду.
Я азірнуўся. Аўтобусны прыпынак быў праз дарогу. Я подбегам кінуўся да яго, але на паўдарозе спыніўся. Спытайцеся, што прымусіла мяне зрабіць гэта, і я не адкажу вам дакладна. Я стаяў сярод вуліцы і глядзеў на цагляную агароджу, ля якой толькі што стаяў. Я не мог скрануцца з месца. Мне здаваляся, што стаю я ля Сцяны Плачу, на якой вялікімі літарамі выведзена: УСМІХНІЦЕСЯ!
І я ўсміхнуўся.
2008 г.
Піраміды
Прысвячаецца Ірыне…
1
«Памятайце, пад вашымі нагамі ўвесь Свет…» — высечана на адным з валуноў на вяршыні здзірванелага кургана. Літары выразныя і лёгка чытаюцца. На двух жа астатніх надпісы сцёртыя і аб тым, што яны тут некалі былі, сведчаць нешматлікія, ледзь заўважныя паглыбленасці.
Курган — авальны, падобны да птушынага яйка. Наваколле з яго — як на далоні. З заходняга боку ў лагчыне рэчка (калі рэчкай можна назваць плыткі, вілясты ручай), за ёю, на даляглядзе, касмыкаваты сасоннік. З усходняга боку — балота. На ім ні кусточка. Яно сярод бязлесся, нібы шнар на целе — шырачэзнае і месцамі непралазнае. З балота і бярэ свой пачатак рачулка, уздоўж якой цягнецца здзічэлая сенажаць. На сенажаці статак коз — белых, патлатых, падобных да курдзючных авечак. Ля статка пастух — няпэўнага ўзросту дзядок. Наранку ён прыганяе сюды свой статак, а надвячоркам, калі барвова-чырвонае сонца, абдзіраючыся да крыві аб высокія, падобныя да кіпарысаў таполі, знясілена спаўзае на вільготны расяны поплаў, гоніць яго назад у хлеў.
Ля трох таполяў, дзе ў збуялай траве канае пакалечанае крывава-чырвонае свяціла, жытло сівога Пастуха. У збудаваным вокнамі на захад бараку прайшло яго ўсё жыццё, ва ўсякім выпадку, ён так сам лічыць. Імя ён свайго не памятае. Яно засталося ў мінулым, сцерлася часам, як і тыя літары, што на валунах. «Нашто мне імя? — разважае стары Пастух. — У мяне ёсць жытло і козы. А яшчэ ў мяне ёсць воля…» І сапраўды, што яшчэ трэба старому чалавеку ў гэтым жыцці? Памяць?.. Дык яна з ім паўсюль. Яна, нібыта тая піяўка, высмактала з яго ўсе сокі. Бо свет, у якім ён некалі нарадзіўся, перастаў існаваць для яго як паняцце. Бо ў ім ён як не палітая ў палісадзе кветка, як высахлае без пары, з’едзенае грыбамі-трутавікамі дрэва...
Пра надпісы на валунах стары не здагадваецца. Адкуль яму пра іх ведаць. Коз на тым кургане ён не пасе, бо травы там ніякай, а расказаць пра валуны няма каму — людзі ў гэтых забытых Богам мясцінах даўно не жывуць. Гэта — зона недабудаваных Пірамід Дасканаласці.
Нам толькі здаецца, што мы — Творцы. Насамрэч, нашы «творы» нікому не патрэбныя, акрамя нас саміх. Рызыкнуць і ўзняцца на прыступку вышэй па службовай лесвіцы, прынізіць, зняверыць і знішчыць маральна тых, хто побач, хто імкнецца дапамагчы нам, хто натхняе — звыклая справа. І ўсё дзеля нейкіх сумніўных хвілінных выгодаў. Усё дзеля задавальнення свайго існага «Я». Нам здаецца, што вось яны, вынікі нашых намаганняў, плён нашай працы, дастаткова зрабіць толькі некалькі крокаў — і ўвесь Свет ля нашых ног. «Vivat! Viсtoriа!» — лямантуем мы, нібы ашалелыя, ад радасці. Толькі чаму так хістка, чаму так ветрана, чаму так зімна на тых, пакораных намі, Вяршынях? Чаму мы гідліва моршчымся, пазіраючы на тых, хто ўзнёс нас туды, чаму забываем аб іх узняўшыся, няўдзячныя стварэнні?..