В Гаскони я родился,
В Гаскони я и жил
И двадцать лет
Об этом нисколько не тужил.
Но — вот мне дали шпагу,
Отцовский пистолет,
И я решил изведать,
И я решил изведать,
I я решил изведать
Шумный свет.
I так нечувана вабліва гучала: „Поэтами воспетый от погребов до крыш!” I здавалася — чуеш нават цокат капытоў коней, калі згадваліся радкі прыпеву: „Туда, где день яснее, вино всех вин краснее, красотки всех милей, туда, в Париж!”
Адкуль узяліся словы песні, ніхто не ведаў, ці дакладны пераклад — тым больш, але песеньку спявалі, a Парыж, які яны ўбачылі ў гэтым фільме, застаўся сярод шматлікіх мрояў-вобразаў Парыжа, адным з самых прыцягалыіых. Праз шмат год Дана даведалася, што музыку гэту напісаў брат таго Пакраса, што меўся складаць безліч зухаватых, баявітьгх песняў у Саюзе. Брат тым часам жыў у Парыжы. У горадзе д'Артаньяна. Дзе ёсць вуліца Фэру, Сент-Анарэ, ёсць — была? — вуліца Старой Галубятні. Вуліцы авантур i прыгод. У Гюго тапаграфія горада неяк азмрочвалася трагедыйнымі перыпетыямі сюжэтаў. А равеснікі Даны, як усе падлеткі, праглі хэпі-энду...
Гісторыя на хэпі-энды была не вельмі багатая. Але затое там быў калейдаскоп надзей, якіх не магло быць i ў раманах. I можна было адчуць сябе ў плыні часоў на чоўне, які кіруе ca старадаўняга ў зусім старажытнае i наадварот. Менавіта чоўне — машына часу, гэта знаходка змардаванага тэхнічным прагрэсам інтэлекту — не мела для Даны прыцягальнасці. Нi тады, у ix горадзе, у гады яе наіву i веры, нi пазней, калі ўжо засталіся толькі ясвіны таго, даўняга святла, толькі аддюстраванне, адбітак светлага, але прымроеная фантастамі машына часу нават i ў прысмерках уяўленняў не займела ніякай, нават фантасмагарычнай вабнасці.
На ўроках гісторыі Дана нават пераставала хвалявацца, але сакральнае „хопіць” Ганны Севасцьянаўны перапыняла Дану. Ганна Севасцьянаўна паважала рэгламент праграмы.
A ў клас пасля перапынку ўваходзіў Іван Данілавіч. „Какурат”, — пачынаў ён, падцягваючы рэмень на бездакорнай гімнасцёрцы.
Дана сумленна вучыла батаніку i заалогію i не мела аніякай цікавасці да ўсіх гэтых тычынак, песцікаў, кровазваротаў. Тут цараваў Драбышэўскі, Дана нават прозвішча яго вымаўляла гідліва — нібы датыкалася да слізняка. Драбышэўскі асалодна-юрліва тыцкаў показкай па развешаных схемах, пераможна лапатаў i чамусьці гыгыкаў.
Дзіўная завядзёнка тых год — ці ўвогуле школыхай навукі? — батаніку трэба было вывучаць каля дошкі. Хаця побач быў жывы свет кветак, дрэў, птушак. Дана не ставіла таго дакорам Івану Данілавічу. Ён не парушаў афіцыйных высноў. Не парушаў ён ix — i высока ставячы павуку Лысенкі — Мічурына i абвяргаючы ўсіх вейсманістаў-марганістаў. А хто ж парушаў тыя ўстанаўленні — ды яшчэ ў школе? A Іван Данілавіч горача абараняў інтарэсы праграмы i граміў вейсманістаў-марганістаў так, нiбыта яны былі яго асабістымі крыўдзіцелямі i маглі нанесці шкоду не толькі ўсяму чалавсцтву, але i непасрэдна школе № 2.
Спакойна Дана ставілася i да алгебры з геаметрыяй, хаця на усё жыццё засвоіла, што (a-b)2=a2-2ab+b2. Ці спрыяла гэта яе лагічнаму мысленню i крутагляду, яна не ведала, але была пэўная, задачкі трэба рашыць, тэарэму засвоіць, аксіёму запомніць. Разам з алгебрай i геаметрыяй з'явіўся яшчэ адзін прадмет — чарчэнне. I калі магла быць поўная неадпаведнасць схільнасцяў — дык гэта былі суадносіны Даны i чарчэння. Выгляд злева, выгляд справа. Паралельныя прамыя... Гэтыя мыя ў Даны існавалі відавочна паводле Лабачэўскага i не мелі адносін да Еўкліда. Гэтыя нязломныя, някельныя паралельныя абавязкова імкнуліся да перасячэння. Праўда, тут усё вырашалася, як пазначылі б у пару ўсеагульнага гандлю i абмену, спосабам бартэру. Дана рабіла задачкі, перакладала з ангельскай, а ёй рабілі, хай ён гарыць гарам, чарцёж.
Затое — ангельская мова... Тут было прыцягненне — што там Ньютан... Дана лавіла ў трафейных, недубліраваных фільмах — яны ішлі з субцітрамі — вымаўленне Робін Гуда i лэдзі Гамільтон, шыкоўна даводзіла пагрозлівае „th”, ставячы язык роўненька паміж зубамі, не саслізваючы на прымітыўныя „фазэр”, „мазэр”, дыфтонг „ing” цягнула доўгім насавым «іŋ», а не шкалярскім „інг”. Праўда, i тут у Даны была свая засцярога. Англічанін падазрона хваліў Дану: „Яна на дзве галавы вышэй за вас усіх”. Клас слухаў насцярожана. I зразумела — каму магло падабацца быць ліліпутам?