— Можа, у таварыша пакурыць ёсць? — спытаў чырвонаармеец.
Чубар выцер рукавом узмакрэлы твар, даверліва ўсміхнуўся:
— Я не куру, таварыш.
Тады чырвонаармеец патушыў недаверлівую ўсмешку на твары, зняў з галавы пілотку — кароткія, але падрослыя валасы яго пырснулі ва ўсе бакі.
— А я думаў... — сказаў расчаравана чырвонаармеец і ляпнуў па растапыранай далоні пілоткай.
— Хто вы? — спытаў у Чубара высокі чырвонаармеец.
— Я — старшыня калгаса.
— Гэтага? — паказаў галавой высокі чырвонаармеец на Белую Гліну.
— Не, туды яшчэ, — кіўнуў Чубар на лес.
— Што вы тут робіце?
— Ішоў у Крутагор’е. Але там, кажуць, немцы.
Чырвонаармеец ссунуў выгаралыя бровы — адно, над правым вокам, было рассечана некалі, і маленькі плешык не даваў валасам зрасціся, — пастаяў колькі моманту ў задуменні, пасля перапытаў:
— Значыць, старшыня калгаса?
Другі чырвонаармеец тым часам закінуў за плечы вінтоўку і спакваля, як на пагулянцы, пайшоў пакручастай сцежкай да валатоўкі, што засціла сабой па правы бок цэлага паўнеба.
Неўзабаве постаць яго вырасла на вяршыні валатоўкі — адтуль кіламетраў на шэсць была адкрытай дарога на Крутагор’е.
«Не выключана магчымасць, — падумаў Чубар, — што гэтыя чырвонаармейцы таксама трымаюць шлях за Бесядзь, тады нам будзе ў адну дарогу».
— І куды вы цяпер? — спытаў чырвонаармеец.
— Куды загадаеце! — Чубар махнуў, нібыта крыламі, рукамі і, апускаючы іх, нечакана ляснуў сябе па клубах.
Абодва — і Чубар і чырвонаармеец — раптам засмяяліся з гэтай Чубаравай бездапаможнасці.
— Маё прозвішча Шпакевіч, — сказаў чырвонаармеец. — А той, — ён паказаў на свайго таварыша, які вяртаўся ўжо з валатоўкі, — Халадзілаў. Ён — сібірак. Аднекуль з-за Урала. А я — з Мазыра. Так што мы землякі з вамі.
— Беларусы, — нібыта дзеля поўнай яснасці сказаў Чубар.
Падышоў Халадзілаў, як праспяваў:
— Не пылит дорога, не шумят кусты...
— Думаеш, замірэнне выйшла? — паглядзеў на яго Шпакевіч.
— Знаеш, як у той прымаўцы...
Шпакевіч пачаў тлумачыць Чубару:
— Нам загадана ўзарваць гэты мост. Вядома, як пройдуць па ім апошнія чырвонаармейскія часці. Але мы затрымаліся трохі — добра б было разам з немцамі падняць яго ў паветра!
— Скажы лепш, забылі пра нас, — сказаў Халадзілаў. — Абяцалі забраць адсюль і не забралі. Цяпер вось адны планы строім. Як кажуць, самадзейнасцю займаемся.
— Я не думаю, што пра нас забылі, — запярэчыў Шпакевіч. — Нешта не выйшла ў іх там.
— Мяне ўжо не першы раз забываюць, — сказаў са зласлівай усмешкай Халадзілаў. — Я гэтыя масты ўзрываю ледзь не ад самай граніцы. І кожны раз пасля выбіраюся з так званага акружэння. А вы? — павярнуўся ён да Чубара. — Чаму вы апынуліся тут?
— Хацеў далучыцца да сваіх у Крутагор’і, — адказаў Чубар. — У нас там знішчальны батальён. Я таксама прыпісаны да яго. — Ён паказаў на вінтоўку.
— Патроны ёсць? — спытаў Шпакевіч.
— Штук дзесяць.
— Не багата, — пацёр Шпакевіч далоняй патыліцу. — У нас іх таксама — кот наплакаў. Але добра, што вы тутэйшы. Калі не маеце нічога, можам пайсці разам.
Чубар згодна кіўнуў галавой — якраз дарэчы!
— Прыгожа вёска размешчана, — з тугой пазіраючы на белаглінаўскія хаты, сказаў Халадзілаў. — Асабліва, калі глядзець адтуль. — Ён паказаў рукой на валатоўкі і дадаў: — У вас, у Беларусі, наогул прыгожа. Некалі мне здавалася, што тут адны балоты. Чытаў пра гэта нават у кніжках.