Калі радасць на сэрцы ў паэта,
Як заб’е пачуццё цераз край —
Засмяецца ён вершам, — і гэта
Ён пасля на ўвесь свет заспявае.
Так жыве між агнём і між лёдам,
Між зямлёю і небам спаміж,
Нехта кажа: “Ён выйшаў з народу” —
Але ж вершы? Адкуль яны родам? —
Не бывае ў паэзіі меж.
З РАЗМОВЫ
— Не трэба нам вашы песні,
Пакуль не хапае хлеба —
Паэзіі нам не трэба, —
Адкажа ратай і цесля.
Паэт праглынае крыўду
І думае так: што песняй
Жабрацтва душы прыкрыў бы
Ратаю, сабе і цеслю.
Удосталь як стане хлеба —
Збяднее на песні неба.
Як хлеба зусім не будзе —
І песняй душу не абудзіш!
Не трэба вам нашы песні,
Пакуль не хапае хлеба
Паэзіі вам не трэба?
Жывіце ж на свеце цесным,
Жывіце, ратай і цесля,
Жывіце без нашай песні —
Бяздушныя не ўваскрэснуць!
* * *
Паэт спяваў — а людзі ў крамы йшлі.
Ён зваў — да храма.
Паэт спяваў — яны душыліся кавалкам каўбасы,
Сварыліся за грамы.
І ўсё дзівіліся: “Чаго спявае ён?
Чаго ён пасылае нам праклён,
Мо хоча хлеба?”
Адказваў ён: “Не трэба!
Хоць зрэдку пазірайце вы на неба”.
Паэт спяваў, ён гаварыў пра Божы суд,
І пагражаў,
І штосьці ўспамінаў пра Каіна,
І зваў пакаяцца вось тут,
Пака яшчэ не хутка суд.
Ён гаварыў, што прыйдзе час,
Ён ратаваў,
Ён апярэджваў нас…
Паэт спяваў, ён зваў людзей да Бога —
А людзі слухалі, і ў песнях не пачулі анічога.
Іх душы асыцелі ад яды…
І, нібы лісце з дрэў, зляцелі ўдалеч
Адпушчаныя Госпадам гады.
І час прыйшоў, і суд настаў…
І людзі ўспомнілі тады:
Паэт спяваў…
* * *
Не ахвярую верш нікому,
Не маю права:
Ні родным, блізкім, ні знаёмым.
Дзеля забавы
Ніколі вершы не пісаў я –
Крывёй і болем.
Касіў быльнёг і разнатраўе
На полі долі.
Жыццё лажылася радкамі,
Каса звінела,
Калі находзіла на камень
Нутром збалелым.
І што ў тых вершах засталося
Майго, на потым –
Дык там з паловаю калоссе,
Работа з потам.
І Сейбіт прыйдзе і адвее
Штосьць для патрэбы,
Палову спаліць, а насенне
Пасее ў глебу.
Не прысвячу нікому верш,
Не маю права,
Бо нават не пісаўся першы,
Дзеля забавы.
Нібыта цацку падарыць
Радкі пііту,
Калі душою не гарыш –
Свае нібыта.
Хто б з вас, ахвярнікаў такіх,
З імпэтам і запалам,
Мог падарыць не мёртвыя радкі –
Рукі кавалак!
АНАТОЛЮ СЫСУ
ахвярую
Музаю чорнай вянчаны,
Заручаны д’ябальскім злом,
Брыдзеш у разгуле п’яным
І душы вядзеш на злом.
А Юда — не той, хто чорны,
І жыд — не гарбаты нос,
А той, хто ў вясёлых жорнах
Расплюшчыць славянскі лёс.
І ты сярод іх найпершы
Прыблудны Іскарыёт:
За трыццаць прадажных вершаў
На здзек аддасі свой род.
І што ў цябе там, пад маскай —
Са скурай хіба сарваць:
Жыдоўская хіжасць ласкі,
Пярэварацень, паяц?
Па душах людскіх і сэрцах,
Нібы пад нагамі брук.
А потым паплачаш вершам —
І ўсё гэтак лёгка з рук.
Папера і болей сцерпіць,
Баліць не табе — жывым!
Скажы, ты не пішаш вершы
Крывёю чужой душы?
ПЕСНЯ ПРА ПАЭТА
Вершы пішуцца, пішуцца, пішуцца, пішуцца…
Спярша пішуцца лёгка, бо пішуцца вершы, як дыхаецца.
Апасля, як той воўк, што радкамі-сцяжкамі абложаны —
Ні апошні твой верш, ані першы табе не паможа ужо.
Ацяжараць баластам душу векавечныя вобразы,
І свядомасць балюча атручана смагай да абразоў.
О, Прачыстая Дзева-Марыя, збавіцелю Хрысце мой!
Не адрыньце, нідзе не пакіньце паэтаву ісціну.
У жыцці — ён дзіця, немаўля, — гэта ж слова ад вас ішло.
Была цемра спярша, было слова пасля, а за ім і жыццё пайшло.
Ён не свет — ён паэт, і пасланы багамі, каб сведчыць іх,
Ён як той Іоан, яго слова — ёсць плоць, плоць Спрадвечнага.