horoj.)
Por eviti erarojn oni memoru, ke po ĉiam staru antaŭ nombrovorto aŭ alia
kvanta esprimo. Vidu ankaŭ la klarigojn pri frakcistrekoj (§23.7).
Ĉiu anstataŭ po
Ofte la vorteto ĉiu (§15.1) povas sola montri distribuan sencon: Ĉiu banano
kostas (po) unu speson. Ĉiu el ili ricevis (po) cent eŭrojn. Kun po tiaj ĉi
frazoj tamen fariĝas pli klaraj.
12.3.6.9. Por
Por montras intencatan celon, sed havas plurajn kromajn uzojn.
Ankaŭ al (§12.3.5.1) montras celon, sed por pli montras, ke la celo estas ies
intenco (kiu eble ne efektiviĝas). Ĉe al temas normale pri efektiva celo.
Legu ankaŭ pri la diferenco inter por kaj pro en §12.3.6.11.
§12.3.6.9
223
Rolmontriloj
Celata ago, celata uzo.
Por povas montri celatan agon, staton, uzon, uzolokon, uzotempon k.s.:
• En unu el la neĝaj domoj du homoj jam kuŝiĝis por ripozo. FA3.83 La celo
de kuŝiĝo estis ripozo.
• Lignon por hejtado vi trovos malantaŭ la forno. M.8 La uzocelo de la
ligno estas hejtado.
• Ŝi estas tuj preta por ĉiuj komplezoj. Rz.93
• Mi estas kolera, kaj mi havas sufiĉan kaŭzon por tio. FA3.26
• Mi ne havas tempon por tio. M.76
• Glaso de vino estas glaso, en kiu antaŭe sin trovis vino, aŭ kiun oni uzas
por vino. FE.32
• Oni metis antaŭ mi manĝilaron, kiu konsistis el telero, kulero, tranĉilo,
forko, glaseto por brando, glaso por vino kaj telertuketo. FE.34
• Vipo estas por ĉevalo, brido por azeno, kaj bastono por la dorso de mal-
saĝuloj. SS.26
• Iru do jam fine, mi devas vesti min por la teatro. M.165 = ...surmeti vestojn,
kiuj konvenas en la teatro.
• Tie staris ĉiaj laboriloj necesaj por tanejo. FA3.43
• Ĉiuj sopiroj de la koro celis nur loĝejon por la nokto. FA1.143 La loĝejon
oni uzu dum la nokto.
• Por ĉiu horo de la tago li havis apartan surtuton. FA1.107
• Antaŭ tagiĝo li leviĝis, kisis nin ĉiujn por adiaŭ kaj forveturis. FA1.236
• Mi donos al vi kaj al via idaro post vi la landon [...] por eterna posed-
aĵo. Gn.17 La celo estas, ke la lando estu eterna posedaĵo. Pli ofte oni uzas
komparan kiel-esprimon (§20.1) en ĉi tiaj frazoj: ...kiel eternan posed-
aĵon.
Celata uzanto, profitanto.
Por povas montri celatan uzanton, posedanton, ricevanton, profitanton, kon-
tentiĝanton, ĝuanton k.s.:
• Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj
mi donis po tri pomoj. FE.14 Mi aĉetis la pomojn kun la celo, ke la infanoj
ricevu ilin. Ĉi tie oni klare vidas la diferencon inter por kaj al. Por
montras la intencon. Al montras la efektivan transdonon.
• Tiuj bonaj homoj certe trovos por mi laboron. M.65 = ...laboron, kiun mi
ricevu.
• Tuj ordigu bone tiun ĉambron por la gasto. Rz.40 La gasto uzos la
ĉambron.
• Mi iros por vi ĝis la fino de la mondo. FA3.3 = ...por via profito...
• La naturo, kiu longan tempon batalis kontraŭ ni, batalas nun por ni. OV.376
224
§12.3.6.9
Rolmontriloj
• Tiu ŝtono [...] kuŝas ankoraŭ sur la korto kiel ludloko por la infanoj. FA3.23
Pozitiva opinio
Por povas montri ion, kion oni favoras, pri kio oni havas pozitivan opinion:
• Aperas artikoloj plenaj de aprobo por la ideo mem kaj por ĝiaj batal-
antoj. FK.257
• Se la plimulto da esperantistoj voĉos por la unua punkto, tiam ni tute
ĉesos paroladi pli pri reformoj. OV.186
• Ili forĵetu sian indiferentecon kaj alsendu al ni kiel eble plej frue sian
voĉon por aŭ kontraŭ la propono. OV.189
Vidpunkto
Por povas montri tiun, el kies subjektiva vidpunkto oni taksas aferon:
• Nia regimentestro estas por siaj soldatoj kiel bona patro. FE.37 El la vid-
punkto de la soldatoj li estas kiel patro.
• Tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda. FE.41
• Por patrino ne ekzistas infano malbela. PE.2040
• Por knabinoj tio ne estis irebla vojo, ili disŝirus al si la vestojn. FA2.88
• Mi povas nur partopreni en parolado pri tiaj aferoj, kiuj estas kompren-
eblaj por ĉiuj. FA1.120
Komparu kun al, kiu povas montri tiun, kiu efektive sentas aŭ spertas ion
(§12.3.5.1). Por estas pli subjektiva, al pli objektiva.
Bazo de taksado
Por povas montri tion, kion oni konsideras, kiam oni pritaksas aferon, aŭ
tion, rilate al kio validas io bona aŭ malbona, k.s.:
• Ili ne forgesu, ke tio ĉi estus danĝera por la afero mem. OV.26
• Kun danĝero por nia vivo ni akiras nian panon. Pk.5
• Ĝi havis verdan koloron, kio estis agrabla por la okuloj. FA3.129
• Por sia aĝo ŝi estas ankoraŭ sufiĉe juna. Rn.31
• Mi neniam havis talenton por muziko. M.28
Varo aŭ servo pagata
Ĉe esprimo de pago por povas montri komercaĵon k.s., kiun oni aĉetas,
akiras, luas k.s.:
• Neniu donos eĉ tiom, kiom oni devas pagi por fasko da ligno. M.197 Se oni
volas aĉeti aŭ akiri faskon da ligno, oni devas pagi.