sendu al li en la nomo de la tuta esperantistaro nian koran gratulon. OV.404
• Pere de = “per helpo de, per uzo de, per interveno de, per intera rimedo,
danke al helpo de”, k.s.: Pere de konatoj mi povis komuniki kun ŝi. / La
libro estis tradukita en la Francan pere de la Angla. Oni tradukis el
Angla traduko, ne el la origina lingvo.
• Kaŭze de estas alternativo al pro = “el la kaŭzo de”: Ni ofte fariĝas furioj
kaŭze de nia dezirego de amo. M.2 Simila estas sekve de.
• Escepte de estas alternativo al escepta krom (§12.3.6.3) = “kun la escepto
de”: Mi ŝatas ĉiujn el ili escepte de Karlo. Eblus ankaŭ escepte + N-fin-
aĵo, vidu ĉi-poste.
• Inkluzive de = “kun la enkalkulado de”: Ili pagis ĉion inkluzive de loĝ-
ado kaj manĝado. La malo estas ekskluzive de.
Vidu ankaŭ fare de (§12.3.2.2).
Rolvortaĵoj kun al
Multaj rolvortaĵoj konsistas el E-vorto + al (§12.3.5.1):
• Fronte al estas alternativo al unu signifo de kontraŭ = “kun la fronto
(antaŭa flanko) direktita al”: La domo staras fronte al la stacidomo.
Simila estas vidalvide al.
• Konforme al estas alternativo al laŭ = “en maniero, kiu konformas al”:
Ĉio fariĝas nur konforme al la saĝa aranĝo de Dio! FA3.144
• Responde al = “kiel respondo al”: Responde al via afabla invito mi
devas informi, ke mi bedaŭrinde ne povas partopreni en la kongreso.
232
§12.3.7
Rolmontriloj
• Rilate al estas alternativo al simpla al, kiam temas pri agmaniero, kiu
direktiĝas al io: Ili ĉiuj kondutis tre serveme rilate al ŝi. FA1.37 Pli ofte oni
uzas rilate + N-finaĵon (vidu ĉi-poste).
• Spite al estas simila al malgraŭ (§12.3.6.6), sed montras intencan kon-
traŭstaron = “kiel spitado al”: Tion ĉi mi devas, spite al la diablo! Rt.40 En
la komenco spite estis fakte vera rolvorteto (kun E-finaĵo!): Spite miaj
malamikoj liberigu min. PsZ.69 (En la Fundamento la radiko SPIT estas
tradukita kiel rolvorteto.) Sed tiu stranga uzo jam delonge malaperis. Oni
diru spite al miaj malamikoj aŭ spite miajn malamikojn. Nur antaŭ ke-
frazo (§33.2.4) spite ankoraŭ povas ŝajni kiel rolvorteto. Spite ke tre
similas al kvankam kaj malgraŭ (tio) ke (§33.7).
Legu ankaŭ pri (mal)proksime al/de en §12.3.5.1, pri dank’ al en §10.1, kaj
-
pri vic’ al en §12.3.6.1.
Rolvortaĵoj kun kun
Kelkaj rolvortaĵoj konsistas el E-vorto + kun (§12.3.6.4):
• Kompare kun = “en komparo kun”: Vi ĉiuj kompare kun mi estas ja nur
mizeraj kanajloj! FA3.15
• Kune kun estas emfaza varianto de kun: La fundamento devas resti sev-
ere netuŝebla eĉ kune kun siaj eraroj. FAnt.45
Rolvortaĵoj kun N-finaĵo
Rolvortaĵoj, kiuj devenas de objekta ago, povas konsisti el E-vorto + N-fin-
aĵo. Ankaŭ en rolvortaĵoj, kiuj ne devenas de objektaj agoj, oni uzas N-fin-
aĵon, kiu tiam anstataŭas al:
• Koncerne ...N estas alternativo al pri = “kiam la afero koncernas ...N”:
Ĝi tamen ne havis malbonajn intencojn koncerne la malgrandan knab-
inon. FA2.61
• Responde ...N = responde al: Responde vian leteron mi sendas la jenan
bildkarton esperante, ke ĝi plaĉos al vi.
• Inkluzive ...N = inkluzive de: Jonatan deprenis la tunikon, kiu estis sur li,
kaj donis ĝin al David, ankaŭ siajn militajn vestojn, inkluzive sian
glavon, sian pafarkon, kaj sian zonon. Sm1.18 La malo estas eks-
kluzive ...N.
• Rilate ...N estas pli ofta ol la samsignifa rilate al: Restas al mi nur diri al
vi adiaŭ kaj danki vin por la boneco kaj afableco, kiun vi montris rilate
min. M.59
• Escepte ...N estas ebla alternativo al la pli ofta escepte de: Escepte la
lastan ĉapitron mi tre ŝatis la libron.
Novaj rolvortetoj?
Plurfoje aperis la ideo, ke oni povus transformi rolvortaĵojn en verajn rol-
vortetojn jene: flanke de la domo → *flank la domo*, rilate al tio → *rilat
§12.3.7
233
Rolmontriloj
tio*. La kialo estas la ŝajna simileco kun: apud la domo → apude de la
domo, k.t.p. (kie la vortkreado tamen estas inversa, oni faris rolvortaĵon el
rolvorteto). La tuta ideo estas nura fantazio. Ekzistas nenia eblo tiel krei rol-
vortetojn el ordinaraj radikoj. Krome leviĝas la demando, ĉu elparoli *rílat*
laŭ la baza akcentoregulo (§2.1) aŭ *rilát* kvazaŭ estus apostrofita O-vorto.
Legu tamen pri la neoficiala rolvorteto *far* en §19, kiu fakte estas kreita
tiamaniere.
12.3.8. Memstaraj rolvortetoj
Post rolvorteto normale staras frazparto, al kiu la rolvorteto rilatas. Sen tia
posta frazparto, rolvorteto ne havas sencon: sur la tablo, en mia domo, apud
la aŭto, ekster tiu ĉi ĉambro, dum la paŭzo, anstataŭ tio, krom Petro, post