Esperanto jam havas tute bonajn esprimilojn, kaj eĉ por *alies* ekzistas tute
uzinda alternativo, kiu ne postulas reformadon de la baza lingva sistemo,
nome aliula (kaj eble ankaŭ aliies = ali-ies), vidu ĉi-poste. La eventualaj
avantaĝoj de la nova tabelserio estas do tre malgrandaj, des pli se oni komp-
aras kun la grandegaj problemoj kaj miskomprenoj, kiujn kaŭzus tia re-
formo.
Tiuj ĉi reformproponoj tute ne venas de ia reala bezono, sed de la hazarda
fakto, ke la radiko ALI finiĝas per “i”. Se la vortoj estus ekz. *altra*,
*altre*, *altro* k.t.p., tiam verŝajne venus al neniu en la kapon, ke oni
bezonas tabelvortojn por tio. Oni povas kompari kun la radiko SAM, kiu
estas la malo de ALI. SAM ne finiĝas per “i”. Sekve neniu proponis diri:
*samel*, *samam*, *sames* k.t.p., kvankam la bezono de tiaj vortoj devus
esti same granda, kiel la bezono de *aliel*, *aliam*, *alies* k.t.p.
Ankoraŭ neniu praktikis la plenan tabelserion je ALI en konsekvenca mani-
ero. Ekzistas nur senpripensa kaj mallogika uzado de *aliel* kaj *alies*, kaj
okaze de *aliu*. Iuj uzas parte klasikan Esperanton, parte la reformitan
dialekton. Kiam ili diras ekz. alie aŭ alia, oni ne povas scii, ĉu kompreni laŭ
la Fundamenta lingvo, aŭ laŭ la nova dialekto. Feliĉe tamen plej multaj
ankoraŭ uzas la lingvon regule kaj logike.
Iafoje oni renkontas la argumenton, ke tute ne temas pri plena tabelvortigo
de ALI, sed nur pri unu aŭ du tiaj vortoj, ekz. nur *alies* aŭ nur *aliel* aŭ
simile. Laŭ tiu rezonado alie, alia kaj aliu retenu sian normalan signifon, kaj
ĉio devus esti en ordo. Sed ne multe gravas, kion la uzantoj de tiaj novaj
vortoj intencas. Gravas, ke la nura uzo de ekz. *aliel* aŭ *alies* aŭtomate
supozigas la ekziston de la plena familio de tabelaj ALI-vortoj. Komencanto,
kiu renkontas la vorton *aliel*, lernante, ke ĝi signifas ”en alia maniero”,
pro tio tute logike konkludas, ke alie devas signifi “en alia loko”, kaj sekve
mislernas Esperanton.
La ŝajne senkulpaj vortetoj *aliel* kaj *alies* kunportas tiom da ŝanĝoj
kaj malstabiligoj, ke oni devas rigore deadmoni de ilia uzo, kaj de ĉiaj
242
§13.3
Tabelvortoj
provoj vastigi la tabelon. Uzu la jam ekzistantajn tabelvortojn, kaj esprimu
aliajn aferojn per ordinaraj radikoj laŭ la reguloj de la Fundamenta Esper-
anto. De tiuj, kiuj volas krei novajn tabelvortojn, oni devas postuli, ke ili
almenaŭ trapensu, kiajn sekvojn havus la reformo, antaŭ ol ekuzi la novajn
vortojn.
Evitenda reformo
Oficiala Esperanto
*aliu*
alia, aliulo
*alia*
alia, alispeca, alieca
*alies*
de alia (persono), aliula
*alie*
aliloke
*alien*
aliloken
*aliam*
alifoje, aliokaze
*alial*
alikaŭze
*aliel*
alimaniere, alie
*aliom*
alikvante
Aliula signifas “rilata al aliulo (= alia persono)”, kio laŭ la kunteksto povas
esti ekz. “posedata de aŭ apartenanta al alia persono”. Aliulo kaj aliula ne
estas tre kutimaj vortoj, sed plene regulaj: Agu kun aliuloj tiel, kiel vi de-
zirus, ke aliuloj agu kun vi. OV.342 Uzo de aliula anstataŭ *alies* forigas la
solan okazon, en kiu tabela ALI-vorto povus esti iom utila. Krome aliula
povas porti J-finaĵon kaj N-finaĵon, kaj estas do ofte pli klara ol *alies*. La
ekzemplo kun *alies* fariĝas tiam: Li ne uzis mian ĉambron, sed aliulan.
Oni ofte proponas la “kompromisajn” formojn aliio, aliiu, aliies, aliia, aliie,
aliiel k.t.p. (kunmetaĵoj de la radiko ALI kun tabelvortoj je I). Tiaj vortoj ja
estas regulaj, kaj ne malmultaj uzas tiujn formojn, sed bedaŭrinde ne estas
facile aŭdi la distingon inter aliie kaj alie, inter aliia kaj alia, k.t.p.
§13.3
243
E-vortecaj vortetoj
14. E-vortecaj vortetoj
E-vortecaj vortetoj (aŭ E-ecaj vortetoj) rolas en frazo kvazaŭ ili estus E-
vortoj. Tabelvortoj je OM povas ankaŭ roli O-vortece. La E-vortecaj vortetoj
estas ĉi tie dividitaj en tri grupojn:
Lokaj E-vortecaj vortetoj (§14.1)
Tempaj E-vortecaj vortetoj (§14.2)
Ceteraj E-vortecaj vortetoj (§14.3)
E-vortecaj estas ankaŭ la vortetoj ne (§21), jes (§22.4), ju kaj des (§17.4).
14.1. E-vortecaj vortetoj lokaj
14.1.1. Tabelvortoj je E
kie
en kiu loko
tie
en tiu loko
ie
en iu loko
ĉie
en ĉiu loko
nenie
en neniu loko
Kie
• Kie estas la libro kaj la krajono? FE.6 = En kiu loko estas la libro... De-
manda kie.
• – Kie estas la tranĉiloj? – Ili kuŝas sur la tablo. FE.16 = En kiu loko estas...
Demanda kie.
• Mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo. FE.18 Kie en demanda sub-
frazo.
• Li scias, kie la kankroj pasigas la vintron. PE.1386 Kie en demanda sub-
frazo.
• Mi volis resti tie, kie mi estis. FA3.135 Rilata kie.
• Kie fumo leviĝas, tie fajro troviĝas. PE.875 Rilata kie.
Tie