• bruli → brulaĵo = io, kio brulas
• kreski → kreskaĵo = io, kio kreskas, planto
• kovri → kovraĵo = io, per kio oni kovras
• amuzi → amuzaĵo = io, per kio oni povas sin amuzi
• fini → finaĵo = lingva elemento, per kiu oni finas vorton
• akiri → akiraĵo = io akirita
• havi → havaĵo = io havata
• trinki → trinkaĵo = io, kion oni trinkas
• fandi → fandaĵo = fandita substanco, objekto farita per fandado, drato
kiu facile fandiĝas (speco de elektra sekurigilo)
Oni povas iafoje aldoni participan sufikson (§28.1) por plia precizeco:
draŝataĵo (greno, kiun oni draŝas), draŝitaĵo (greno, kiun oni jam draŝis),
draŝotaĵo (greno, kiun oni intencas draŝi), brulantaĵo (io, kio estas brulanta),
brulintaĵo (io, kio jam brulis). Normale tamen simpla AĴ-vorto plene sufiĉas.
Klariga AĴ
Se radiko havas plurajn signifojn, kaj se nur unu el tiuj estas konkretaĵo,
tiam AĴ povas klarigi, ke temas nur pri la konkreta signifo. Komparu kun
klariga AD (§38.2.2) kaj klariga EC (§38.2.8):
• konstruo = la ago konstrui, konstrumaniero, io konstruita → konstruaĵo
= io konstruita (ordinare domo)
• skribo = la ago skribi, skribomaniero, io skribita, verko → skribaĵo = io
skribita
Alispecaj elementoj
Oni uzas AĴ ankaŭ post aliaj radikoj (ankaŭ radikoj kun konkreta signifo),
post vortetoj kaj post frazetoj. Tiaj AĴ-vortoj montras ian (konkretan) aferon
kun rilato al tio, kio staras antaŭ AĴ:
• ligno → lignaĵo = io farita el ligno
• tolo → tolaĵo = io farita el tolo
• infano → infanaĵo = infaneca afero
• araneo → araneaĵo = reto de araneo
• azeno → azenaĵo = azeneca (= stulta) afero
• ĉirkaŭ → ĉirkaŭaĵo = spaco/loko/regiono ĉirkaŭ io
• sub → subaĵo = io, kio troviĝas sub io alia, subŝtofo, skribsubaĵo, fono
• post → postaĵo = pugo
• mi → miaĵo = io, kio koncernas min, aŭ kio apartenas al mi
§38.2.3
591
Afiksoj
• sen senco → sensencaĵo = afero, al kiu mankas senco
• granda animo → grandanimaĵo = faraĵo karakterizata de ies granda
(= nobla) animo
Manĝaĵoj
Aparta grupo de AĴ-vortoj estas manĝaĵoj. Plej ofte tio, kio staras antaŭ AĴ,
montras ion manĝeblan. La tuta vorto montras manĝaĵon preparitan el tio:
• porko → porkaĵo = manĝaĵo el porko
• kokido → kokidaĵo = manĝaĵo el kokido
• ovo → ovaĵo = manĝaĵo el ovo(j)
• sukero → sukeraĵo = frandaĵo el sukero
• glacio → glaciaĵo = dolĉaĵo el glacieca kremo
En aliaj tiaj vortoj la antaŭelemento ne estas io manĝebla:
• pato → pataĵo = manĝaĵo preparita en pato
• baki → bakaĵo = manĝaĵo preparita per bakado
• bruna → brunaĵo = manĝaĵo farita el faruno brunigita en butero
Nombreblaj kaj nenombreblaj AĴ-vortoj
O-vortoj povas laŭsence esti nombreblaj aŭ nenombreblaj (§8.2.2). Ĉe O-
vortoj kun AĴ-sufikso la nombrebleco ofte ne estas klare fiksita. Tial unu
sama AĴ-vorto povas uziĝi jen kun nombrebla senco, jen kun nenombrebla:
• Sur la ebena tero sub ni ne troviĝas multe da vidindaĵo. FA1.187 La vorto
vidindaĵo uziĝas kun senco nenombrebla (“substanceca”). Ekzistas pli aŭ
malpli multe da vidindaĵo.
• En Eŭropo ekzistas multe da vidindaĵoj! FA3.55 La vorto vidindaĵoj uziĝas
kun senco nombrebla. Ekzistas pli aŭ malpli multaj vidindaĵoj. Oni
povus nombri ilin.
• Kiam vi kolektos la produktaĵon de la tero, festu la feston de la Eternulo
dum sep tagoj. Lv.23 Nenombrebla, substanceca produktaĵo.
• Kaj la arbo de la kampo donados siajn fruktojn, kaj la tero donados
siajn produktaĵojn. Jĥ.34 Nombreblaj produktaĵoj.
Se AĴ-vorto havas J-finaĵon, ĝi sendube havas sencon nombreblan, sed se
mankas J-finaĵo, ambaŭ interpretoj estas eblaj: Li lavis tolaĵon. La tolaĵo
povas esti unu (nombrebla) vestaĵo, tuko aŭ simile. Sed ankaŭ povas temi pri
kolekto de diversaj vestaĵoj, tukoj k.t.p., kiujn oni rigardas kiel unu
nenombreblan amason.
Ordinara radiko
• aĵo = konkreta afero (de nedifinita speco)
• aĵ-vorto = vorto kiu montras aĵon, konkreta vorto
592
§38.2.3
Afiksoj
38.2.4. AN
AN = “membro de grupo, loĝanto de loko, adepto de doktrino, persono kiu
apartenas al loko” k.s. Komparu kun IST (§38.2.24). Tio, kio staras antaŭ
AN, ĉiam montras, al kio la ano apartenas:
• klubo → klubano = membro de klubo
• familio → familiano = membro de familio
• Eŭropo → Eŭropano = loĝanto de Eŭropo
• Brazilo → Brazilano = loĝanto/civitano de Brazilo
• Francujo → Francujano = loĝanto/civitano de Francujo
• vilaĝo → vilaĝano = loĝanto de vilaĝo
• kamparo → kamparano = loĝanto de kamparo
• kongreso → kongresano = partoprenanto en kongreso
• Kristo → Kristano = ano de Kristo, de la religio de Kristo.
• Budho → Budhano = ano de Budho, de la ideoj de Budho.
• Islamo → Islamano = kredanto je Islamo
• respubliko → respublikano = subtenanto de la ideo ke ŝtato estu re-
spubliko, ano de partio kiu nomas sin respublika