• dormi → dormejo = ĉambro por dormado
• eliri → elirejo = loko (normale pordo), tra kiu oni povas eliri
• redakti → redaktejo = loko, kie oni redaktas (ekz. gazeton)
• akcepti → akceptejo = loko, kie oni estas akceptata (en hotelo, kongreso
k.s.)
600
§38.2.10
Afiksoj
• kongreso → kongresejo = loko, kie okazas kongreso
• necesa → necesejo = loko por certa necesa agado, kiun oni preferas ne
rekte diri (nome urinado kaj fekado)
• preĝi → preĝejo = loko por preĝado kaj aliaj religiaj agadoj
• urĝi → urĝejo = malsanulejo (aŭ parto de malsanulejo), kie oni urĝe
traktas akcidentoviktimojn k.s.
La vorto preĝejo estas tradicie uzata precipe por Kristana preĝejo, dum oni
preferas specialajn vortojn por preĝejoj de aliaj religioj: moskeo, sinagogo,
templo k.a. Sed preĝejo ja povas esti uzata por ĉia religio. Por Kristana pre-
ĝejo ekzistas ankaŭ la speciala vorto kirko (tre malofte uzata). Plej simple
oni tamen precizigas per: Kristana preĝejo, Islama preĝejo, Hinduisma pre-
ĝejo k.t.p.
Tenejoj, vendejoj
EJ povas montri lokon, kie oni tenas aŭ vendas ion:
• trezoro → trezorejo = loko, kie trezoro estas tenata
• ĉevalo → ĉevalejo = loko (domo) por ĉevaloj
• aŭto → aŭtejo = loko por teni aŭ prizorgi aŭtojn
• mallibero → malliberejo = loko de mallibero, por malliberuloj (= pri-
zono)
• cigaro → cigarejo = magazeno en kiu oni vendas cigarojn, ĉambro en
kiu oni tenas cigarojn
• ĉapelo → ĉapelejo = vendejo aŭ tenejo de ĉapeloj
• viando → viandejo = vendejo aŭ tenejo de viando
• libro → librejo = vendejo de libroj (kolekto aŭ kolektejo de libroj estas
biblioteko)
Je bezono oni povas precizigi: cigartenejo, cigarvendejo, ĉapeltenejo,
ĉapelvendejo, librovendejo k.t.p.
Produktadejoj
Post nomo de kultivata planto EJ montras lokon de kultivado:
• rizo → rizejo = loko (kampoj), kie oni kultivas rizon
• oranĝo → oranĝejo = loko, kie oni kultivas oranĝarbojn
• tabako → tabakejo = loko, kie oni kultivas tabakon
• vito → vitejo = ĝardeno de vitoj, vinberĝardeno
Se temas pri fabriko aŭ simile, oni prefere uzu pli klarajn kunmetaĵojn:
tabakfarejo = “loko, kie oni produktas cigaredojn kaj aliajn tabakaĵojn”,
ŝtalejo aŭ ŝtalfabriko = “fabriko de ŝtalo”, gisejo aŭ gisfabriko = “fabriko de
gisoj kaj gisaĵoj”.
§38.2.10
601
Afiksoj
Naturaj abundejoj
Iafoje EJ montras lokon en la naturo, kie abundas io:
• herbo → herbejo = loko, kie kreskas precipe herboj (ne arboj k.t.p.)
• sablo → sablejo = loko, kie abundas sablo
• glacio → glaciejo = loko kun konstanta glaciamaso (≈ glaĉero)
Loko por persono aŭ grupo
EJ povas montri lokon, kie certa persono, grupo aŭ speco de personoj
laboras, agas, vivas aŭ simile:
• tajloro → tajlorejo = loko, kie tajloro laboras
• ŝuisto → ŝuistejo = loko, kie ŝuisto laboras
• episkopo → episkopejo = palaco de episkopo
• ministro → ministrejo = loko (domo, oficejo) de ministro
• konsulo → konsulejo = loko, kie servas konsulo
• stabo → stabejo = loko, kie laboras stabo
• virino → virinejo = loĝloko por virinoj, haremo, bordelo
• malsanulo → malsanulejo = loko, kie oni flegas kaj kuracas malsanulojn
(= hospitalo)
Figura uzo
EJ-vorto, kiu montras ian oficejon aŭ laborejon, povas ankaŭ esti uzata
figure por la personaro, kiu laboras tie:
• La tuta redaktejo klopodis por fini la gazeton ĝustatempe. Efektive ne la
ejo mem klopodis, sed la ĵurnalistoj kaj aliaj laborantoj tie.
• La ministrejo [= ministerio] pri financoj hieraŭ informis, ke...
• Ĉu la konsulejo donis al vi vizon?
Ordinara radiko
• ejo = loko (destinita por ia speciala afero)
38.2.11. EM
EM = “inklino al io”. La radiko antaŭ EM normale ricevas agan signifon. La
aga signifo estas tiu, kiun la radiko havas kun verba finaĵo (§37.2.4). EM-
vortoj do normale devenas de verboj.
Natura tendenco
EM-vorto plej ofte montras, ke io pro sia naturo ofte aŭ daŭre tendencas al
la ago:
• mensogi → mensogema = inklina al mensogado, ofte mensoganta
• timi → timema = inklina al timado, ofte timanta
602
§38.2.11
Afiksoj
• manĝi → manĝema = inklina al ofta aŭ multa manĝado
• kompreni → komprenema = tia, ke oni ĉiam volas kompreni
• servi → servema = tia, ke oni ofte volas servi al aliaj
• venĝi → venĝema = tia, ke oni volas venĝi, nepardonema
• pura → puri = esti pura → purema = tia, ke oni volas esti pura
• dogmo → dogmi = prezenti siajn opiniojn kiel dogmojn → dogmema
= inklina al dogmado
Momenta emo
Iafoje oni uzas EM por momenta aŭ okaza deziro, aŭ por pasanta bezono:
• Ŝi sentis fortan manĝemon. (= ... fortan malsaton. )