Выбрать главу

verba finaĵo. Ĉiuj IG-verboj estas objektaj. La objekto estas tio, kio estas

ŝanĝata. La subjekto estas tio, kio kaŭzas la ŝanĝon. Legu ankaŭ pri frazroloj

ĉe IG-verboj en §30.8.

608

§38.2.17

Afiksoj

Ecaj radikoj

Oni povas fari IG-verbon el eca radiko (kiu normale estas A-vorto). Tia IG-

verbo signifas, ke oni donas tian econ al la objekto:

akraakrigi = agi tiel, ke io fariĝas akra

Mi akrigas mian tranĉilon.

palapaligi = agi tiel, ke io fariĝas pala

La terura novaĵo paligis ŝin.

longalongigi = agi tiel, ke io fariĝas longa

La kunveno devus esti mallonga, sed la multaj demandoj longigos ĝin.

pli longaplilongigi = agi tiel, ke io fariĝas pli longa

Ni devis plilongigi nian viziton en Hindujo.

Teorie estas klara diferenco inter longigi kaj plilongigi, sed en la praktiko ne

ĉiam estas grave, kiun el ili oni uzas. Normale oni uzas preskaŭ nur mal-

longigi, ĉar plimallongigi kaj malplilongigi estas tro longaj.

Agaj radikoj

Oni povas fari IG-verbon el aga radiko (kiu normale estas verbo). Tia IG-

verbo signifas, ke oni kaŭzas, ke iu faras la agon. La objekto de tia IG-verbo

estas tio, kio estus subjekto de la simpla verbo.

Oni povas deiri de senobjekta verbo:

sidisidigi = agi tiel, ke iu komencas sidi

Li sidigis sian infanon sur seĝon.

estiestigi = agi tiel, ke io ekestas

Lia demando estigis longajn diskutojn.

Oni ankaŭ povas deiri de objekta verbo. La objekto de tia IG-verbo estas aŭ

la subjekto de la simpla verbo, aŭ la objekto de la simpla verbo:

komprenikomprenigi = agi tiel, ke iu komprenas

Mi finfine sukcesis komprenigi lin, ke li devas iri hejmen.

Mi ne povis komprenigi la ŝercon al li.

manĝimanĝigi = agi tiel, ke iu manĝas

Mi devas manĝigi mian ĉevalon. = Mi devas doni manĝon al mia

ĉevalo.

Ŝi manĝigis avenon al la ĉevalo.

Legu pri la elekto de objekto ĉe IG-verboj el agaj radikoj en §30.8.

§38.2.17

609

Afiksoj

Alispecaj radikoj

Oni ankaŭ povas fari IG-verbon el radiko, kiu normale estas O-vorto.

Tia IG-verbo povas signifi, ke oni agas tiel, ke la objekto fariĝas tio, kion la

radiko montras:

edzoedzigi = agi tiel, ke iu fariĝas edzo

Li edzigis sian filon al riĉa fraŭlino.

Tia IG-verbo ankaŭ povas signifi, ke oni faras la objekton tia kiel la radiko:

pintopintapintigi = agi tiel, ke io fariĝas pinta, ke io ekhavas

pinton

Se vi volas skribi, vi devas unue pintigi vian krajonon.

Tia IG-verbo ankaŭ povas signifi, ke oni kaŭzas, ke la objekto faras ian

agon, kiu rilatas al la radiko. La ago estas tiu, kiun esprimas la verba formo

de la radiko:

flamoflamiflamigi = agi tiel, ke io flamas

Petro flamigis la fajron per forta blovado.

Frazetoj

Oni ankaŭ povas fari IG-verbon el frazeto kun rolvorteto:

en (la) domoendomigi = movi en (la) domon

Kiam komencis pluvi, ŝi rapide endomigis la infanojn.

al la bordoalbordigi = movi al la bordo

La ondoj albordigis diversajn rubaĵojn.

en tomboentombigi = meti en tombon

Morgaŭ li entombigos sian patron.

sen vestosenvestigi = forpreni la veston de iu

Janjo estis senvestigita kaj endormigita. M.13

sen fortojsenfortigi = forpreni la fortojn

La longa malsanado tute senfortigis mian patrinon.

La malon de sen...igi oni povas teorie esprimi per kun...igi, sed tiajn vortojn

oni normale ne uzas, ĉar multaj simplaj verboj havas per si mem tian sig-

nifon: maski = “kunmaskigi” , ŝarĝi = “kunŝarĝigi” , vesti = “kunvestigi” .

En tiaj okazoj oni povas kiel alternativon al sen...igi uzi la prefikson MAL

(§38.3.7) sen IG: malvesti = senvestigi, malmaski = senmaskigi, malŝarĝi

= senŝarĝigi. Estas do du specoj de verboj. Unu speco deiras de radiko, kiun

oni rekte verbigas ( maski, ŝarĝi, vesti). Tian verbon oni povas poste maligi

per MAL ( malmaski, malŝarĝi, malvesti). Alia speco deiras de frazeto, de

kiu oni faras IG-verbon: sen vestosenvestigi ( kun vesto“kunvestigi” ),

sen ŝarĝosenŝarĝigi ( kun ŝarĝo“kunŝarĝigi” ). Ne eblas do diri ekz.

*senvesti*, nek *malvestigi*. Tiaj vortoj konfuzas la du manierojn formi

tiajn verbojn.

610

§38.2.17

Afiksoj

Senfortigi estas pli-malpli samsignifa kiel malfortigi. La malo de senfortigi

estas teorie “kunfortigi” , sed tio estas senbezone peza vorto. Anstataŭe oni

diras simple fortigi. Estas ankaŭ ĉi tie du specoj de verboj. Unu speco deiras

de simpla A-vorto: fortafortigimalfortigi. La alia speco deiras de

frazeto: sen fortojsenfortigi ( kun fortoj“kunfortigi” ). La simpla verbo

forti signifas “esti forta”. Malforti = “esti malforta”.

Oni ne konfuzu IG-verbojn faritajn el rolvorteta frazeto ( endomigi, senvest-