• kirurgio → kirurgiisto = kirurgo
• astronomio → astronomiisto = astronomo
• ekologio → ekologiisto = ekologo
• diplomatio → diplomatiisto = diplomato
• gimnastiko → gimnastikisto = gimnasto
• Diplomatiiston oni povas ankaŭ nomi diplomato, sed fizikiston oni ne
povas nomi fiziko, ĉar fiziko estas la nomo de la scienco mem. FE.32
38.2.25. NJ
Per NJ oni faras karesajn nomojn de virinoj. Komparu kun ĈJ (§38.2.6) kaj
ET (§38.2.15). Antaŭ NJ oni uzas mallongigitan formon de la nomo. Kutime
oni konservas ĉirkaŭ 1 ĝis 5 literojn:
• Mario → Manjo FE.38 aŭ Marinjo FE.38
• Klaro → Klanjo FE.38
• Sofio → Sonjo FE.38 aŭ Sofinjo FE.38
• Patrino → Panjo
• Onklino → Onjo
• Fratino → Franjo
Uzante NJ oni normale forigas eventualan IN-sufikson. Iafoje oni tamen
povus reteni la vokalon de IN, se tio helpus krei pli bonsonan formon: kuz-
ino → Kuzinjo M.47, knabino → Knabinjo. Eble oni eĉ povas uzi superfluan
IN-sufikson, se tio helpas al bonsoneco: Klaro → Klarino → Klarinjo.
§38.2.25
627
Afiksoj
38.2.26. OBL
OBL = “multipliko”. Komparu kun ON (§38.2.27) kaj OP (§38.2.28). OBL
estas uzebla nur ĉe nombrovortoj kaj similsignifaj vortoj. Tio, kio staras
antaŭ OBL, ĉiam montras, per kiom oni multiplikas:
• du → duobla = multiplikita per du
• du → duoble = multiplikite per du
• du → duoblo = kvanto duobla
• dek → dekobla = multiplikita per dek
• dek → dekoble = multiplikite per dek
• dek → dekoblo = kvanto dekobla
• cent dek du → cent-dek-du-obla = multiplikita per 112
• cent dek du → cent-dek-du-oble = multiplikite per 112
• cent dek du → cent-dek-du-oblo = kvanto 112-obla
• multe → multobla = multiplikita per multe (per alta nombro)
• multe → multoble = multiplikite per multe
• multe → multoblo = kvanto multobla
• 3,14 (tri komo unu kvar) → 3,14-oble (tri-komo-unu-kvar-oble) = mult-
iplikite per 3,14
• Por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn, sed por la hodiaŭa tago mi ricevis
duoblan pagon, t.e. dek frankojn. FE.14
• Proksime de ili staris ankoraŭ alia figuro de triobla grandeco. FA2.105
• Kvinoble sep estas tridek kvin. FE.14
• Cent estas la dekoblo de dek.
• Ĉi tiu [lumradio] flugas deknaŭ-milionoble pli rapide, ol la plej bona
vetkuristo. FA1.126 Se oni multiplikas la rapidecon de la plej bona vetkuristo
per dek naŭ milionoj, oni ricevas la rapidecon de lumradio.
• Kiomoble tri estas dek kvar? = Per kiom oni devas multipliki tri por
ricevi dek kvar?
Legu pli pri matematikaj esprimoj en §23.7.
Plurpartaj aferoj
OBL-vorto kun A-finaĵo ankaŭ povas signifi, ke io konsistas el tiom da
partoj:
• duobla vesto = vesto, kiu konsistas el du tavoloj da vestaĵoj
• duobla fadeno = du apudmetitaj fadenoj uzataj kiel unu
• duobla lito = lito por du personoj
• duobla kaverno = kaverno duparta - ĉiu el la du partoj estas jam per si
mem kaverno
628
§38.2.26
Afiksoj
• duobla sago = unu sago konsistanta el du partoj, kiuj ĉiu per si mem jam
aspektas kiel (parta) sago (↔)
Skribomaniero
Antaŭ OBL oni ĉiam kunskribas la nombron. Oni povas por klareco uzi
dividostrekojn. La strekojn oni metu normale tie, kie estas spacetoj en la ori-
gina nombro (§23.1.1):
• dek du → dekduoblo aŭ dek-duoblo
• dudek → dudekoblo
• tricent tridek → tricenttridekobla aŭ prefere tricent-tridekobla
• du mil dudek → dumildudekoble aŭ prefere du-mil-dudekoble
• 0,123 (nul komo unu du tri) → nul-komo-unu-du-tri-oble
La samaj skriboreguloj validas por la sufiksoj ON (§38.2.27) kaj OP
(§38.2.28).
OBL kaj FOJ
Okaze oni uzas la radikon FOJ anstataŭ OBL. Eĉ Zamenhof tion faris: Se ni
havus materialajn rimedojn, nia afero irus cent fojojn pli rapide. OV.102
= ...irus centoble pli rapide. Normale oni tamen ne konfuzu ilin. Fojo
= “aparta okazo”. Dufoja pago estas do pago, kiu okazas du fojojn, je du
malsamaj okazoj. Duobla pago estas pago duoble tiel granda kiel normale.
Ordinara radiko
• oble = multiplikite per (§23.7)
• obligi = multipliki
38.2.27. ON
ON = “divido”. Komparu kun OBL (§38.2.26) kaj OP (§38.2.28). ON estas
uzebla nur ĉe nombrovortoj kaj similsignifaj vortoj. Tio, kio staras antaŭ
ON, ĉiam montras, per kiom oni dividas:
• du → duono = unu el du egale grandaj partoj de tuto, ½
• du → duona = granda kiel duono, estanta duono (de io)
• du → duone = grande kiel duono, estante duono (de io)
• dek → dekono = unu el dek egale grandaj partoj de tuto, 1/10
• dek → dekona = granda kiel dekono, estanta dekono (de io)
• dek → dekone = grande kiel dekono, estante dekono (de io)
• dek tri → dektriono aŭ dek-triono = 1/13