homoj havis rondan formon.
• La domo forbrulis en helaj flamoj. FA4.31 Temas pri la stato de la domo,
sed estas ankaŭ loka signifo. La domo troviĝis ene de la flamoj.
• La birdoj alflugis en grandaj amasoj. FA1.177 Alflugis grandaj amasoj da
birdoj.
• Kelke da scienculoj sidis en vigla interparolado. FA1.119
• Danĝere estas lin lasi plu en tia libereco. H.113
• Laboru ĉiam en plena unueco, en ordo kaj konkordo. OV.410
• Mi vivas kun li en granda amikeco. FE.35
• Li estas hodiaŭ en kolera humoro. FE.31
• Ĉu mi eble povas en ia maniero helpi al vi? FA3.93
• Gideon, filo de Joaŝ, mortis en tre maljuna aĝo. Jĝ.8
• Ofte la ŝipo estis en danĝero. FA3.128
• Oni parolas en Esperanto. L1.150 La vortoj troviĝas “ene” de la lingvo.
• Diru al mi la prezon en eŭroj. La prezo estu esprimita per eŭroj. Oni
ankaŭ povus uzi per.
• En tiaj okazoj ni uzus la finiĝon “n”. FE.28
• Mi ne konsentas kun li en tio. M.2 Aŭ ...pri tio.
• Neniu supozis en li la farinton. BV.21 = Neniu supozis, ke li estas la farinto.
La farinto kvazaŭ troviĝis (kaŝite) en li.
• Laŭ la opinio de la gentaj ŝovinistoj patriotismo konsistas en malamo
kontraŭ ĉio, kio ne estas nia. OV.382 Temas pri la esenca parto de io
abstrakta. Por konkreta konsisto oni ordinare uzas el (§12.3.5.2): Lia
pakaĵo konsistis el granda barelo. FA4.214
En + direktaj rolmontriloj
• Li eliris el la dormoĉambro kaj eniris en la manĝoĉambron. FE.31 = ...al
la interno de la manĝoĉambro.
172
§12.3.4.6
Rolmontriloj
• La kuracisto konsilis al mi iri en ŝvitbanejon. FE.40
• Ĉe la enirejo en la templon li faris kvarangulajn fostojn el oleastra
ligno. Rĝ1.8 = Ĉe la enirejo, tra kiu oni iras por veni al la interno de la
templo...
• Venis al mi en la kapon feliĉa penso. M.77 = Aperis en mia kapo feliĉa
penso.
• Sablero enfalis en mian okulon. FE.41
• Multaj birdoj flugas en la aŭtuno en pli varmajn landojn. FE.32
• La kaleŝo enveturis en la korton. FE.38
• Ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn: mi iris dekstren, kaj li iris mal-
dekstren. FE.28
En + N-finaĵo ofte montras “moviĝon” al nova formo aŭ stato, la rezulton de
stata aŭ forma ŝanĝiĝo:
• Se mi povus aliformiĝi en ion, mi volus esti tia ĉarma alaŭdo! FA1.136
• Dio ŝanĝis la malbenon en benon. Neĥ.13
• La malgranda Tuk enfalis en profundan dormon, kaj tio estis bonefika
por li. FA2.133
• La libroj estis tradukitaj en ĉiujn lingvojn. FA2.24 Oni kvazaŭ movis la en-
havon de la libroj de unu lingvo en ĉiujn aliajn.
• Venis la servisto kaj dishakis la arbon en malgrandajn pecojn. FA2.48
• El malantaŭ la longa tablo, kiu dividis la magazenon en du partojn, el-
kuris juna viro. M.78
Iafoje oni uzas al (§12.3.5.1) por rezulto de ŝanĝiĝo. Zamenhof uzis ankaŭ
je (§12.3.1).
Vortfarado
• Ena = “interna”: La ena flanko de la domo ne estis same luksa kiel la ek-
stera.
• Ene = “interne”: Ene la domo aspektis tute alie. Ene de la ĉambro trov-
iĝis gaja kompanio. (= En la ĉambro... Interne de la ĉambro... )
• Enen = “al la interno”: La infanoj kuris enen al la atendanta manĝo.
• Enigi = “enmeti”: Ŝi [...] enigis la manojn en la harojn. M.196
• Eniĝi = “iri/veni/moviĝi en la mezon de io”: La ĉevaloj de Faraono kun
liaj ĉaroj kaj rajdantoj eniĝis en la maron. Er.15
§12.3.4.6
173
Rolmontriloj
12.3.4.7. Inter
Inter montras pozicion, ĉe kies flankoj troviĝas du aŭ pli da aliaj aferoj. Se
temas pri du aferoj, ili troviĝas ĉe du kontraŭaj flankoj. Inter estas iasence la
malo de ĉirkaŭ (§12.3.4.4). Inter normale povas stari nur antaŭ multe-
nombra esprimo, aŭ antaŭ du (aŭ pluraj) frazpartoj ligitaj per kaj:
• Sur la kameno inter du potoj staras fera kaldrono. FE.25 La potoj staras
dekstre kaj maldekstre de la kaldrono, aŭ antaŭe kaj malantaŭe, aŭ
simile.
• En la plej supra parto de alta domo, inter kvar nudaj muroj, ŝia infano
tremis de malvarmo. M.92 La muroj troviĝas kvarflanke ĉirkaŭ la infano.
• Tre proksime de la pordo staris granda fojnamaso, kaj inter ĝi kaj la
domo troviĝis malgranda stalo. FA1.14 Unuflanke de la stalo estis la
fojnamaso, aliflanke la domo.
• Li rampis en la angulon inter la muro kaj la marmora monumento kaj
endormiĝis. FA1.217 Unuflanke de la angulo troviĝis la muro, aliflanke la
monumento.
• Ekvadoro troviĝas inter Kolombio, Peruo kaj Pacifiko. La du landoj kaj
la maro triflanke komplete enfermas Ekvadoron.
Ligo, simileco, reciproka rilato
Al la baza signifo de inter povas aldoniĝi nuanco de ligo, simileco aŭ re-
ciproka rilato (amika, malamika aŭ neŭtrala):
• Ni vojaĝis inter Romo kaj Pizo. Logike la frazo nur diras, ke ni troviĝis
ie inter la du urboj vojaĝante ien. Sed praktike la frazo signifas nepre, ke