• Li rigardis al la klara, hela luno supren. FA3.23
• Mi sopiras... al la lando de mia infaneco. FA3.31
§12.3.5.1
195
Rolmontriloj
• Kiele junulo povus kontraŭstari al la ĉarmoj de malĉastulino? Rt.32
• Dum momento ŝi staris senmove, apogante sin per la mano al angulo de
muro. M.92
Ricevanto
Al tre ofte montras tiun, kiu ricevas ion, aŭ tiun, kiu ion aŭdas, vidas, ek-
scias, lernas k.t.p. (= ricevas sonon, bildon, sciaĵon, lernaĵon k.t.p.):
• Donu al la birdoj akvon, ĉar ili volas trinki. FE.9 La birdoj ricevu akvon.
• Mi redonas al vi la monon, kiun vi pruntis al mi. FE.14 Antaŭe mi ricevis la
monon (prunte), nun vi ĝin rericevos.
• Ŝi tuj lavis sian kruĉon kaj ĉerpis akvon en la plej pura loko de la fonto
kaj alportis al la virino. FE.15
• Petu ŝin, ke ŝi sendu al mi kandelon. FE.20
• Mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ. FE.25
• Diru al mi vian nomon. FE.18
• Rakontu al mia juna amiko belan historion. FE.10
• Kial vi ne respondas al mi? FE.20
• Ordonu al li, ke li ne babilu. FE.20
• Montru al ili vian novan veston. FE.18
• La kuracisto konsilis al mi iri en ŝvitbanejon. FE.40
• Mi instruas Esperanton al mia infano. LR.98 (= Mi instruas mian infanon
pri Esperanto. LR.98)
• La lumo de la suno metis finon al la bela sonĝo. FA3.32 La sonĝo “ricevis
finon” = finiĝis.
• Oni donis al li panon, kaj li manĝis, kaj oni trinkigis al li akvon. Sm1.30
Profitanto, malprofitanto
Al povas montri tiun, kiu iel profitas aŭ malprofitas de ago. Alivorte al
montras tiun, kiu “ricevas” la agon aŭ rezulton de la ago:
• Mi ĉiam estas preta fervori en servado al la patrujo. Rz.62 La patrujo pro-
fitus de la servado.
• “Pardonu al mi, patrino,” diris la malfeliĉa knabino, “ke mi restis tiel
longe”. FE.17 La knabino profitus de la pardono. Ankaŭ eblas uzi Pardonu
min: §30.7.
• Mi deziras al vi bonan tagon, sinjoro! FE.10
• Oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron. FE.33
• Antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon kaj mia vizito faris al li plezuron. FE.20
• Vi tiam povos tre humile teni al li la kaleŝon, kiam li veturos kun ŝi al la
preĝejo por edziĝi. Rt.41
196
§12.3.5.1
Rolmontriloj
• Pro la bono de la afero ni devos cedi al la plimulto. OV.64 Ni cedos kaj la
plimulto profitos de tio.
• Mi cedas al via peto. FA1.17 = Mi cedas al vi pro via peto.
Tiaj ĉi al-komplementoj ofte montras samtempe apartenon aŭ posedon de
korpoparto aŭ vestaĵo. Oni povas anstataŭe uzi posedan pronomon (§11.2),
sed al estas pli klasika:
• Ŝi kombas al si la harojn per arĝenta kombilo. FE.34 = Ŝi kombas siajn
harojn...
• Mi al vi purigos la botojn. Rz.45 = Mi purigos viajn botojn.
• Ili ŝmiris al si la angulojn de la buŝo per fiŝoleo, por ke ili fariĝu pli
flekseblaj. FA3.96
• Por knabinoj tio ne estis irebla vojo, ili disŝirus al si la vestojn. FA2.88
Ricevanto de demova ago
Al povas montri la ricevanton (profitanton/malprofitanton) de ago, kiu estas
demova. La ricevanto ja ricevas ian agon, sed la ago estas tia, ke ĝi for-
prenas ion de la ricevanto. Tia ĉi mikso de almovo kaj demovo povas esti
konfuza. Ofte de estas pli klara:
• Ŝi detiris al li la galoŝojn de la piedoj. FA1.145 Li ricevis servon, kiu kon-
sistis el detirado de galoŝoj. Oni povus eble miskompreni, ke oni detiris
la galoŝojn de alia persono, kaj poste li ricevis la galoŝojn. Oni uzas
ankaŭ de en tiaj esprimoj: Ili deprenis de li lian veston. Gn.37
• Vi rabas al via homo ĉion, kion li havas, ĝis ne restas al li eĉ ĉemizo sur
la korpo. Rt.57 La rabo iras direkte al via homo, kiu perdos ĉion, kion li
havas. De estus pli klara.
• Ne dehaku al mi la kapon! FA2.101 Mi ne volas malprofiti de la dehakado.
• Nia maljuna avino malĝojas tiel, ke la blankaj haroj al ŝi elfalis. FA1.104
Ŝiaj blankaj haroj elfalis de ŝia kapo.
• La aŭto estis ŝtelita al mi. = ...ŝtelita disde mi/el de mi. Ĉi tie simpla de
tamen donus malĝustan signifon, nome ke mi ŝtelis la aŭton: §12.3.2.4.
Ĉi tia uzo de al estis sufiĉe ofta ĉe Zamenhof, sed fariĝis nuntempe iom
malpli ofta. Kiam ne estas risko de miskompreno, oni povas tute bone uzi al
en tiaj esprimoj.
Spertanto, sentanto
Al povas montri tiun, kiu spertas aŭ sentas ion:
• La malfeliĉa infano rakontis al ŝi naive ĉion, kio okazis al ŝi. FE.17
• Ŝajnas al mi, ke el ŝia buŝo elsaltas perloj kaj diamantoj. FE.17
• Estas al mi malvarme kaj tiel malseke! FA1.55 ≈ Mi sentas malvarmon kaj
malsekon.
• Artikoloj talente skribitaj plaĉos al la gazeto kaj al ĝiaj legantoj. OV.99
§12.3.5.1
197
Rolmontriloj
• Vi estis al mi tre kara. Sm2.1
• Ĉu ne estus al vi agrable havi tian saman kapablon? FE.17
• Ankaŭ al vi, mia kara Hermano, li sentigos sian skurĝon. Rt.41
• Granda parto de la alta literatura lingvo [...] estas al vi videble tre mal-