multe konata. M.135 Ĉi tie ankaŭ eblas uzi de, ĉar temas pri aganto ĉe
pasiva participo (§12.3.2.4).
• Estu sciate al la reĝo, ke ni iris en la Judan landon. Ez.5
Posedanto
Al montras posedanton kaj similajn signifojn ĉe la verbo aparteni:
• La rozo apartenas al Teodoro. FE.5 = La rozo estas de Teodoro. La rozo
estas lia.
• Li apartenis al tiuj tre maloftaj homoj, kiuj faras ĉion silente. OV.246 = Li
estis unu el tiuj tre maloftaj homoj...
Al anstataŭ N-finaĵo
Ĉe aga O-vorto al povas iafoje montri sencan objekton: §12.3.2.2.
Rezulto de ŝanĝo
Iafoje oni montras per al rezulton de transformado aŭ ŝanĝado: Li disrompis
ĝin al mil pecoj. Normale oni uzas en + N-finaĵon (§12.3.4.6). Oni ren-
kontas tiusignife ankaŭ je (§12.3.1).
Aldono, adicio
Kune kun verboj kiel aligi, aliĝi, aldoni k.t.p., al povas montri aldonon,
adicion k.s.:
• La junulo aliĝis al nia militistaro kaj kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ
niaj malamikoj. FE.39 Li fariĝis parto de la militistaro.
Iam oni uzis al tio anstataŭ aldonsignifa krom tio (§12.3.6.3):
• Ĝi havis tiel same grandan sukceson, kiel la efektiva najtingalo, kaj al
tio ĝi havis multe pli belan eksteraĵon. FA2.28 Nun oni diras nur krom tio aŭ
krome.
Tempo
Al iafoje montras okazon (precipe feston), kiam oni parolas pri speciala ago
pro tiu okazo (donacado k.s.).:
• Al Kristnasko venis letero de ŝia patro. FA3.58 = Okaze de Kristnasko... Je
Kristnasko, kaj ĝuste pro tio ke estis Kristnasko...
• Akceptu ankaŭ de mia flanko plej koran gratulon al la nova jaro. OV.491
= ...okaze de la nova jaro.
198
§12.3.5.1
Rolmontriloj
Al troviĝas ankaŭ en esprimoj kiel de tempo al tempo = “iafoje, kelkfoje”;
de tago al tago = “ĉiutage, laŭ pasado de la tagoj”. Ili estas figuraj esprimoj
faritaj laŭ de loko al loko k.s.:
• De tempo al tempo li aliradis al la fenestro kaj elrigardadis. FA2.144
• De tago al tago la reĝido ŝin ĉiam pli ekamadis. FA1.99
Referenco
Ĉe esprimo de proksimeco, simileco k.s. al montras tion, kion oni kon-
sideras, kiam oni taksas aferon proksima aŭ simila:
• Ŝi estis jam tute proksima al la preĝejoj. FA1.169 = Ŝi estis jam en la prok-
simo de la preĝejo.
• Pli proksime al la fenestroj [...] prenis al si lokon laboristinoj pli
junaj. M.112
• La pli maljuna estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizaĝo,
ke ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon. FE.11
• Tio estis vivmaniero certe ne konforma al la reguloj de la higieno. M.132
Oni trovas ankaŭ proksima de, proksime de. Ĉe malproksima/malproksime
oni uzas precipe de (§12.3.2.5). Ŝajnas logike uzi ĉiam al ĉe proksimeco, kaj
de ĉe malproksimeco, sed la efektiva uzado estas miksita. Ĉe aliaj vortoj
similaj al malproksima, oni ne uzas al, sed de (iafoje je): aparta de, dife-
renca de, libera de/je k.s.
Rolvortaĵoj kun al
Legu ankaŭ pri rolvortaĵoj kiel responde al, konforme al: §12.3.7.
Vortfarado
• Aligi = “aldoni, almeti”: Nur tiam ni povas esperi pli aŭ malpli frue aligi
al nia afero la grandegan indiferentan amason de la publiko. OV.93
• Aliĝi = “aldoniĝi, almetiĝi, aniĝi, aparteniĝi”: Se gut’ al guto aliĝas,
maro fariĝas. PE.2228 Ĉiutage aliĝas al Esperanto multaj novaj personoj en
ĉiuj landoj de la mondo. L2.73 Ĉu vi aliĝis al la kongreso?
12.3.5.2. El
Movo
El montras movon for de interno al ekstero:
• El la kaldrono, en kiu sin trovas bolanta akvo, eliras vaporo. FE.25 La
vaporo iras for de la interno de la kaldrono.
• Li eliris el la dormoĉambro kaj eniris en la manĝoĉambron. FE.31
• Mia patrino forpelis min el la domo. FE.21
• Ŝi vidis unu sinjorinon, tre riĉe vestitan, kiu eliris el la arbaro. FE.19
§12.3.5.2
199
Rolmontriloj
• Li venigis al si el Berlino multajn librojn. FE.39 = ...de la interno de Ber-
lino...
• La lasta espero malaperis el la animo de la bela Sara. Rn.40
• Vi eksiĝis el la movado. L2.304
• Moor ridas el la tuta gorĝo. Rt.17 = ...ridas plengorĝe, laŭte. La rido venas
kvazaŭ el ĉiuj partoj de la gorĝo.
• El sub la kanapo la muso kuris. FE.26 El estas ofte uzata kune kun diversaj
lokaj rolvortetoj (§12.3.4) por pli ekzakte montri la lokon, el kiu io mov-
iĝas.
• Mi petas vin, sinjorina moŝto, – diris la juvelisto el malantaŭ la
tablo. M.187 La loko malantaŭ la tablo estas rigardata kiel spaco kun
interno. Oni ankaŭ povus uzi de (§12.3.2.1).
• Iru en la domon de la malĉastistino, kaj elkonduku el tie la virinon, kaj