ĝi... ...kolera kontraŭ ĝi, ĉar ĝi...
Komparu kun simila uzo de de (§12.3.2.1).
Vortfarado
• Eligi = “irigi el io”: Ĝi estas dramo, miaj fratoj, kiu eligas larmojn el
viaj okuloj. Rt.80 La alumeto eligis varman helan flamon. (= ...eligis el
si... ).
• Eliĝi = “iri el io”: La ambaŭ virinoj kaj la infano eliĝis el veturilo antaŭ
unu el la domoj ĉe la strato Piwna. M.6 Mi ĝis nun ne kuraĝis demandi
vin, [...] kiamaniere vi sukcesis eliĝi el la malriĉeco. M.156
El estas ankaŭ uzata prefiksece: §38.4.2.
12.3.5.3. Ĝis
Limo de movo
Ĝis montras lokon, kiun ia movo atingas, sed ne pasas:
• Niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia
domo. FE.18 Post alveno al ilia domo niaj fratoj ne plu akompanis ilin.
• Li kliniĝis ĝis la tero. FA2.99
• Ĝis ĉi tie aliru, sed ne plu. Ij.38
• Ĝis kie ni iros hodiaŭ?
• De supre ĝis malsupre la kastelo estis fendiĝinta. FA2.67
202
§12.3.5.3
Rolmontriloj
• Starigu nun la kaldronon kaj plenigu ĝin per akvo ĝis la rando. FA3.137
• La fraŭlineto ruĝiĝis ĝis la haroj kaj oreloj. M.175
Limo sen movo
Ĝis ankaŭ povas montri limon de spaco, tereno aŭ simile:
• La tuta Sundo ĝis la Sveda bordo estas kovrita de glacio. FA2.109 La Sveda
bordo estas limo de la glacio.
• Ĉapo el ursa felo sidis sur lia kapo ĝis sub la oreloj. FA1.181 La rando de la
ĉapo troviĝis sub la oreloj.
• En forte pluva aŭtuna tago li piede ekiris la vojon. [...] malseka ĝis la
haŭto li la unuan fojon eniris en Kopenhagon. FA3.59 La haŭto estis limo
de la malseko en liaj vestaĵoj.
• Ĝis la arbaro estas sufiĉe malproksime. FA3.56
Tempo
Ĝis ofte montras tempon, kiun io atingas, sed ne pasas:
• Mi laboras ĉiutage de frua mateno ĝis malfrua vespero. L1.73 Post malfrua
vespero mi ne plu laboras.
• Ĵuru al mi fidelecon kaj obeadon ĝis la morto! Rt.30 Nur post la morto
povas ĉesi via fideleco kaj obeado.
• Mi eltenos ĝis la fino. Rt.115
• Ili trinkis ĝis malfrue en la nokto. FA1.17
• Nu, atendu ĝis morgaŭ. FA1.154
• Ĝis (la) revido! aŭ simple Ĝis (la)! ≈ Ĝis nia venonta revido mi memoros
vin!
• Ĝis kiam vi rifuzos humiliĝi antaŭ Mi? Er.10 = Ĝis kiu tempo vi daŭrigos
rifuzi... Rimarku, ke ĝis antaŭ demanda kiam (§33.4.2) estas bona uzo,
dum ĝis antaŭ nedemanda kiam-frazo (§33.7) estas malbona.
Speciala uzo de tempa ĝis estas montrado de lasta tempo por fini taskon.
Tiam ĝis signifas “ne pli malfrue ol”. La montrita tempo estas mem
inkluzivita, sed post ĝi estos tro malfrue:
• La tuta traduko estu nepre preta ĝis la fino de Majo. OV.563 = ...preta ne
pli malfrue ol la fino de Majo. Estu preta devas ĉi tie kompreniĝi kiel
fariĝu preta, estu pretigita. Ĉi tia uzo de ĝis estas speciala konvencio. Se
tiu konvencio ne ekzistus, oni komprenus, ke la traduko restu preta ĝis la
fino de Majo, post kiam ĝi ĉesu esti preta.
• Ĝi devis esti preta ĝis sabato, kaj tio ne estis tre facila. Kiam ĝi estis
preta estis jam ĝuste sabato. FA1.199 Li do sukcesis pri la tasko.
• Pro kelkaj kaŭzoj la angla eldono ne povis esti preta ĝis hodiaŭ. OV.488
Oni ne sukcesis ĝis tiu tempo.
§12.3.5.3
203
Rolmontriloj
• Ĉiu, kiu deziras partopreni en la konkurso, devas sendi ne pli malfrue ol
ĝis la 1-a Decembro 1895 [...] raporton. OV.200 Ĉi tie Zamenhof esprimis
dufoje la saman sencon. Oni povus aŭ forigi ne pli malfrue ol, aŭ
anstataŭigi ĝis per N-finaĵo.
Ankaŭ eblas uzi antaŭ (§12.3.4.1) en ĉi tiaj frazoj, sed tiam la montrita
tempo ne estas inkluzivita: Ĝi devas esti preta antaŭ sabato. Sabate estos
jam tro malfrue. Komparu ankaŭ kun tempa por (§12.3.6.9).
Atingo de mezuro, grado, nivelo, stato
Ĝis povas montri ian mezuron, gradon, nivelon aŭ staton, kiun io atingas:
• Per konkura marĉando la prezo falis ĝis tri bacoj. Rt.18
• Longigu Dio la vivon ĝis ekstrema mezuro! Rz.90
• Ŝi forigu la malĉastecon de sia vizaĝo kaj la adultemecon de siaj mamoj,
por ke Mi ne senvestigu ŝin ĝis nudeco. Hŝ.2
Ekstremo sur skalo
Ĝis povas montri unu ekstremon de ia skalo aŭ hierarkio, dum de montras la
alian ekstremon:
• Precipe ŝi amis la rozojn, kaj tial ŝi havis la plej diversajn specojn de ili,
de la sovaĝaj, simple odorantaj, ĝis la plej belaj luksaj rozoj. FA3.24 Ŝi
havas ĉiujn specojn, sovaĝajn, luksajn, kaj ĉiujn aliajn specojn inter tiuj
du ekstremoj.
• Ne plu estos loĝanto en ĝi: de homo ĝis bruto ĉio foriĝos kaj foriros. Jr.50
Ĉiuj homoj, ĉiuj brutoj, kaj ĉio alia inter tiuj du limoj, foriĝos kaj foriros.
Oni subkomprenas ian hierarkion de homoj kaj brutoj.
• Ekzistas ankaŭ [...] poŝaj lernolibroj, kiuj [...] kostas de 15 ĝis 50
centimoj por ekzemplero. OV.163 La plej malalta prezo estas 15 centimoj, la
plej alta estas 50, sed ekzistas ankaŭ prezoj inter tiuj du ekstremoj. En ĉi