tiaj esprimoj oni ofte forlasas de: Ili kostas 15 ĝis 50 centimoj(n).
Legu pli pri de kaj ĝis rilate al nombraj kaj kvantaj vortoj en §23.6.
Ĝis inkluzivas
Esprimo kun ĝis normale inkluzivas ankaŭ la ĝis-aferon. Se iu petas, ke oni
nombru de 1 ĝis 5, oni diru: 1, 2, 3, 4, 5 (la kvino estu inkluzivita). Iafoje
por emfazi la inkluzivan signifon oni povas aldoni la vorton inkluzive: Ili
loĝas en apartamentoj 101 ĝis 150 inkluzive. Oni povus ankaŭ uzi ĝis kaj
kun: ...en apartamentoj 101 ĝis kaj kun 150.
Se iam oni volus ekskluzivi la ĝis-aferon, oni povus aldoni ekskluzive: Ili
kostas de 10 ĝis 20 dolarojn ekskluzive. (La plej alta prezo estas 19,99 dol-
aroj.) Tiaj esprimoj estas tamen tre malofte bezonataj.
204
§12.3.5.3
Rolmontriloj
Frazenkondukilo
Ĝis estas ankaŭ frazenkondukilo (§33.7). Tiam ĝis rilatas al tuta frazo: Mi
ploris, ĝis mi endormiĝis. FA1.229
Vortfarado
• Ĝisi = “diri ĝis (la revido)!, adiaŭi”: Post la kongreso ĉiuj ĝisis, kaj iris
hejmen.
• Ĝiso = “eldiro de la frazo ĝis (la revido)!”: Sekvis ĝisoj kaj kisoj. Poste
ĉiuj foriris.
12.3.6. Aliaj rolvortetoj
12.3.6.1. Anstataŭ
Anstataŭ montras ion, kies rolon plenumas io alia, aŭ ion, en kies loko estas
io alia. Anstataŭ havas do iaspecan nean valoron:
• Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. FE.26 Li ne
donis kafon, sed ja teon. La rolon de kafo (kiel trinkaĵo) plenumis teo.
• Abraham iris kaj prenis la virŝafon, kaj oferis ĝin kiel bruloferon
anstataŭ sia filo. Gn.22 Li ne oferis sian filon, sed virŝafon.
• Marta ekrigardis ĉirkaŭen per okuloj, en kiuj anstataŭ la antaŭ-
momenta malĝojeco kaj laceco aperis denove energio kaj esplorem-
eco. M.119 Antaŭe estis malĝojeco kaj laceco en la okuloj. Nun estis tie
energio kaj esploremo.
• Kiam mortis Jobab, ekreĝis anstataŭ li Ĥuŝam el la lando de la Teman-
anoj. Gn.36
• Ŝi anstataŭ dezirata laboro ricevis almozon! M.192
• Anstataŭ matene, mi nun hejtados la fornon tagmeze. M.64 Mi ne plu hejt-
ados matene, sed tagmeze.
• Anstataŭ ĉia respondo la maljunulino nee skuis la kapon. M.24 Ŝi ne donis
veran respondon, sed kapskuo servis kiel respondo.
Antaŭ ke-frazo
Oni uzas anstataŭ ankaŭ antaŭ ke-frazo (§33.2.3), sed normale oni inter-
metas helpan tio:
• Ĉu mi ne helpu vin, anstataŭ tio, ke vi sola faru la tutan laboron? Nun
la intenco estas, ke vi sola faru la tutan laboron. Ĉu ne anstataŭ tio mi
helpu vin?
Iafoje oni forlasas tio:
• Anstataŭ ke ĉiu lernas diversajn lingvojn, ĉiuj ellernadu unu saman
lingvon. FK.263
§12.3.6.1
205
Rolmontriloj
Antaŭ I-verbo
Ofte oni metas anstataŭ antaŭ I-verbo: §27.5.
Anstataŭ + aliaj rolmontriloj
Anstataŭ estas iom aparta rolmontrilo, ke ĝi fakte tute ne montras frazrolon!
Ĝi nur montras, ke io alia plenumas la rolon de la afero, sed ĉu tiu transpren-
ita rolo estas rolo de subjekto, objekto aŭ ia komplemento, tion anstataŭ tute
ne montras. Kutime la kunteksto montras, al kia frazrolo la anstataŭ-afero
respondas. Je bezono oni povas tamen aldoni alian rolmontrilon, kiu montras
la rolon de la anstataŭ-esprimo:
• Li faris tion pro ŝi anstataŭ pro mi. Se oni dirus anstataŭ mi, ŝajnus, ke
li anstataŭas min kiel aganton, ke li faris tion anstataŭ tio, ke mi farus
tion. Pro montras, ke mi ludas rolon de “kaŭzo”, kaj ke ŝi anstataŭas min
en tiu rolo.
• Ĉiun, kiu [...] petos ion de ia dio aŭ homo anstataŭ de vi, ho reĝo, oni
ĵetu en kavon de leonoj. Dn.6 Sen de ŝajnus, ke la petanto anstataŭas vin
kiel petanton, ke li petus anstataŭ tio, ke vi petus.
• Petro batis Paŭlon anstataŭ Vilhelmon. LR.69 = Petro batis ne Vilhelmon,
sed Paŭlon. Komparu kun: Petro batis Paŭlon anstataŭ Vilhelmo. = Ne
Vilhelmo, sed Petro batis Paŭlon.
• Ili veturis al Londono anstataŭ al Bath. Se oni scias, ke Bath estas urbo,
oni bone komprenas la frazon ankaŭ, se oni dirus simple anstataŭ Bath,
sed se oni ne scias, ĉu Bath estas urbo aŭ eble persono, oni povus pensi,
ke ili veturis tien anstataŭ tio, ke ia sinjoro Bath veturus tien.
• Neniu povas protesti, se vi skribos ekzemple per artifikaj gotaj literoj
anstataŭ per literoj ordinaraj. LR.47 La aldonita per ŝajnas superflua, ĉar
literoj ordinaraj apenaŭ povus ludi alian rolon ol rimedo ĉi tie.
Aldonajn rolmontrilojn oni uzu nur kiam tio estas bezonata por klareco. Plej
ofte simpla anstataŭ sufiĉas. Komparu kun krom (§12.3.6.3).
Tradicie oni klarigas tion ĉi per subkomprenata I-verbo: ...anstataŭ fari tion
pro mi. ...anstataŭ peti de vi... ...anstataŭ bati Vilhelmon. ...anstataŭ veturi
al Bath. ...anstataŭ skribi per literoj ordinaraj.
Anstataŭ anstataŭ
La radiko VIC havas en prefikseca uzo signifon similan al anstataŭ
(§38.4.1). Oni tial proponis vice al aŭ vic’ al kiel alternativon al anstataŭ.
Vic’ al estas farita laŭ la modelo de dank’ al (§10.1). Kvankam tiuj alter-