• Krom tiu mono [...] ŝi havas jam nenian alian. M.62 Tiun monon ŝi ja
havas.
208
§12.3.6.3
Rolmontriloj
Post nenio alia, nenio pli, neniu alia, neniu pli k.s. oni povas ankaŭ uzi ol
(§20.1): La domoj estis nenio alia krom lignaj budoj. = La domoj estis
nenio alia ol lignaj budoj. FA3.138
Aldona krom
Aldona krom montras ion, kio ja validas. Al tio oni (poste) aldonas ion alian,
kio ankaŭ validas. Normale ankaŭ (eventuale ankoraŭ aŭ eĉ) ĉeestas en la
frazo por fortigi la aldonan sencon:
• Krom Petro tie estis ankaŭ ĉiuj aliaj miaj fratoj. LR.106 = Aldone al Petro
ankaŭ ili estis tie.
• Per pruntedono ofte oni perdas krom sia havo ankaŭ la amikon. H.24
= Aldone al tio, ke oni perdas sian havon, oni perdas ankaŭ la amikon.
• Krom mi restis ĉe la patrino du miaj pli junaj fratoj. M.101 = Aldone al mi,
ankaŭ ili restis tie.
• Ĉu vi provis jam ian alian laboron krom tiu, kiu alportas al vi tiel miz-
eran rekompencon? M.125 = Ĉu vi jam provis ankaŭ alian laboron aldone
al tiu, kiu...?
• La luno ne leviĝis ankoraŭ sufiĉe alte, krom tio estis iom da nebulo. FA1.116
= Aldone al tio, ke la luno ne leviĝis sufiĉe, estis ankaŭ iom da nebulo.
• Ĝi [= la ofico] ne estas ankaŭ facila, kaj krom tio mi dubas, ĉu ĝi estus
oportuna por vi. M.30 = Aldone al tio, ke ĝi ne estas facila, mi dubas
ankaŭ, ĉu ĝi estus oportuna por vi.
• La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco
kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni
povis trovi. FE.11 = Aldone al tio, ke ŝi estis simila al la patro, ŝi estis
ankaŭ bela.
• Krom Karlo, venis eĉ lia tuta familio. = Aldone al tio, ke venis Karlo...
• Vi estis por mi tiel bona, ke krom nehonesta mi estus ankoraŭ sendanka,
se mi... M.58 = ...al nehonesteco aldoniĝus ankoraŭ sendankeco, se mi...
Aldona krom estas normale ĉiam pozitiva, kiel en ĉiuj ekzemploj ĉi-antaŭe.
Sed se oni kreas negativan frazon kun krom kaj ankaŭ, krom ricevas
negativan aldonan sencon: Krom Petro ankaŭ Karlo ne estis tie. = Petro ne
estis tie, kaj aldone ankaŭ ne Karlo. Tiajn frazojn oni ial apenaŭ uzas en la
praktiko.
Risko de miskompreno
Normale la kunteksto klare montras, ĉu temas pri escepta aŭ aldona krom. Se
ĉeestas ankaŭ, ankoraŭ aŭ eĉ, tiam krom estas nepre aldona. Se mankas tia
vorto, kaj la frazo estas negativa, krom estas nepre escepta. Tamen se la
frazo estas pozitiva, kaj ne ĉeestas ankaŭ, ankoraŭ aŭ eĉ, povas iafoje ekesti
duboj: Krom Petro tie estis ĉiuj aliaj miaj fratoj. Ĉu Petro estis tie, aŭ ne?
Tiaj miskompreneblaj frazoj estas tre maloftaj, sed je bezono oni povas por
la escepta signifo uzi anstataŭe kun escepto de, escepte de, escept(int)e + N-
-
§12.3.6.3
209
Rolmontriloj
finaĵon, aŭ ekskluzive de. Por aldona signifo oni povas uzi aldone al, in-
kluzive de. Plej simple estas tamen aldoni ankaŭ por montri, ke krom estas
aldona.
Oni povas anstataŭ krom uzi ekster (§12.3.4.5), kiu povas esti kaj escepta,
kaj aldona, sed kiu normale nur havas pozitivan signifon. Komence
Zamenhof uzis ankaŭ al tio (§12.3.5.1) anstataŭ krom tio, sed tio plene mal-
aperis.
Antaŭ ke-frazo
Oni uzas krom ankaŭ antaŭ ke-frazo (§33.2.3), sed intermetas helpan tio:
• Krom tio, ke li venis malfrue, li eĉ kondutis tre malbone. Aldona krom.
• Krom tio, ke la knabino, eldorlotita per baloj kaj belaj vestoj, ne havis
grandan deziron labori, montriĝis ankaŭ, ke tiu granda edukiteco, kiun
la onklino al ŝi donis, havigis al ŝi nek kapon, nek manojn. M.102 Jam
montriĝis, ke ŝi ne havas labordeziron. Aldone montriĝis, ke ŝi ankaŭ ne
havas sciojn nek laborkapablon.
Iafoje oni forlasas tio:
• Mi [...] nenion pli postulus, krom ke oni montru al mi sindonecon kaj
estimon. Rz.34 Escepta pozitiva krom.
Antaŭ I-verbo
Ofte oni uzas krom antaŭ I-verbo: §27.5.
Krom + aliaj rolmontriloj
Krom estas iom aparta rolmontrilo, ke ĝi fakte tute ne montras frazrolon! Ĝi
nur montras, ke la afero estas konsiderata aparte, sed ĉu la afero respondas al
subjekto, objekto aŭ al ia komplemento, tion tute ne montras krom. Kutime
tamen la kunteksto montras, al kia frazrolo la krom-afero respondas. Je
bezono oni povas tamen aldoni alian rolmontrilon, kiu montras la rolon de la
krom-esprimo:
• Kiu alportas oferojn al dioj, krom al la Eternulo sole, tiu estu eksterm-
ita. Er.22 Sen al ŝajnus, ke nur la Eternulo povas alporti oferojn al dioj sen
esti ekstermita. Al necesas por komprenigi, ke la Eternulo estas la ricev-
anto de la oferoj.
• Ne estos en ĉi tiuj jaroj roso nek pluvo, krom en la okazo, se mi tion
diros. Rĝ1.17 En montras, ke okazo estas tempa komplemento.