• Li sciis pri nenio, krom nur pri la pano, kiun li manĝis. Gn.39 Ĉi tie pri
ŝajnas superflua. Ankaŭ sen pri oni bone komprenus la frazrolon de la
pano.
• Krom Vilhelmon Petro batis ankaŭ Paŭlon. = Krom bati Vilhelmon... N-
finaĵo post krom estas praktike ĉiam superflua, kvankam ne erara en ĉi
tiaj frazoj. Konfuzo preskaŭ neniam povas estiĝi. Ĉi tie la loko de ankaŭ
210
§12.3.6.3
Rolmontriloj
malebligas miskomprenon. Komparu: Krom Vilhelmo ankaŭ Petro batis
Paŭlon. = Krom ke Vilhelmo batis Paŭlon, ankaŭ Petro faris tion.
Nur tre malofte oni uzas aldonajn rolmontrilojn kune kun krom. Komparu
kun anstataŭ (§12.3.6.1), kiu estas pli ofte uzata tiel, eĉ kun N-finaĵo.
Tradicie oni klarigas tion ĉi per subkomprenata I-verbo: ...krom alporti al la
Eternulo sole... ...krom scii nur pri la pano... Krom bati Vilhelmon... Tia klar-
igo tamen ne eblas en la dua ekzemplo ĉi-antaŭe.
Vortfarado
• Kroma = “aldona, plia, krom alia”: Por ricevi unulitan ĉambron vi devas
pagi kroman kotizon.
• Krome = “aldone, plie, krom tio”: Krome vi devas pagi por maten-
manĝo.
Kroma kaj krome havas ĉiam aldonan signifon, neniam esceptan.
12.3.6.4. Kun
Kun montras akompanon (estadon en la sama loko, moviĝon en la sama
movo). Kun estas la malo de sen (§12.3.6.12). Kun montras aŭ tion, kio
akompanas, aŭ tion, kio estas akompanata, laŭ la kunteksto:
• Resti kun leono estas danĝere. FE.7 = Resti en la sama loko kiel leono...
• Ili ambaŭ estis tiel malagrablaj kaj tiel fieraj, ke oni ne povis vivi kun
ili. FE.11 = ...vivi en la sama loko kiel ili.
• Mi vivas kun li en granda amikeco. FE.35
• Ho, kun li oni devas esti singarda! Rz.32 = ...kiam oni estas kun li...
• Sur la korto staras koko kun tri kokinoj. FE.33 = ...koko akompanata de tri
kokinoj.
• Kiam mi ien veturas, mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo. FE.35
• Mi trinkis teon kun kuko kaj konfitaĵo. FE.35
• Mi vidis vian avinon kun ŝiaj kvar nepinoj kaj kun mia nevino. FE.33
Verŝajne la nepinoj kaj la nevino estis kun la avino, sed teorie ekzistas la
eblo, ke ili estis kun mi. Eble ili ĉiuj sep estis en la sama loko.
• Li renkontis vartistinon kun malgranda infano. FA1.198 = ...kiu havis mal-
grandan infanon. Komparu kun: Li kun malgranda infano renkontis
vartistinon. La infano akompanis lin. Tamen ankaŭ la unua varianto
iafoje povus signifi, ke la infano estis kun li, se la kunteksto permesus.
La dua varianto estas tamen nepre unusenca.
• Subite la kofro ekflugis kun li tra la kamentubo tre alten. FA1.197 La kofro
prenis lin kun si.
• Ĉu en ĉi tiu troviĝas kaleŝo kun ĉevaloj? FA3.89
§12.3.6.4
211
Rolmontriloj
Ofte la kun-afero estas tre intime ligita al io. Ĝi povas troviĝi ene de ĝi, aŭ
eĉ esti parto de ĝi:
• Sur ĉiuj fingroj brilis ringoj kun diamantoj, kiuj ĉiuj estis veraj. FA2.136 La
diamantoj estis fiksitaj al la ringoj.
• Oni povis ankaŭ vidi tra tiu pordo vicon da ĉambroj kun luksaj
mebloj. M.114 La mebloj troviĝis en la ĉambroj.
• Vortojn kun “um” oni devas lerni, kiel simplajn vortojn. FE.42 = Vortoj,
kiuj havas la sufikson “um” kiel parton de si...
• Li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo. FE.26 = ...teon, en kiu estis
sukero...
• Kio estas tiu granda kastelo, tuj apud la urbo, kun la tiel altaj fe-
nestroj? FA1.198 = ...kiu havas la tiel altajn fenestrojn.
• Ĉe la fenestro sidis malgranda knabo kun freŝaj ruĝaj vangoj, kun
helaj, radiantaj okuloj. FA2.144
• En la ĉambro, en kiun ŝi eniris, sidis kun pipo en la buŝo grizeta
viro. M.181
• Tiuj bulkoj eĉ estis kun sekvinberoj. FA1.79
Farado de la sama ago
Kun povas montri ion, kio faras la saman agon. Tio povas esti precize la
sama ago, aŭ ago kun la sama celo, aŭ ago kun reciproka celo, aŭ ago simila
sed konkura, laŭ la kunteksto. Normale la kun-afero ankaŭ estas en la sama
loko, sed ne nepre:
• Eniru en mian varman ĉambron kaj manĝu kun mi. Ili ambaŭ manĝu en
la sama loko, verŝajne la saman manĝon.
• Venu kune kun la patro. FE.8 Kaj vi, kaj la patro venu, samtempe. La
aldono de kune plifortigas la kunecon al precize la sama loko, movo kaj
celo.
• Niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia
domo. FE.18
• Ŝi edziniĝis kun sia kuzo, kvankam ŝiaj gepatroj volis ŝin edzinigi kun
alia persono. FE.39 Reciproka kunagado. Ŝi edziniĝis al la kuzo, kaj la
kuzo edziĝis al ŝi.
• La junulo aliĝis al nia militistaro kaj kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ
niaj malamikoj. FE.39 Li batalis sur la sama flanko kontraŭ la sama mal-
amiko.
• Se li povos batali kun mi kaj venkos min, tiam ni estos viaj sklavoj. Sm1.17
Ili batalos en la sama batalo, sed por malsamaj celoj. Ili batalos unu
kontraŭ la alia. Por klareco oni povas uzi kontraŭ (§12.3.4.8) anstataŭ
kun.
• La jura konsilisto Knap defendis tiun opinion tiel fervore, ke la mastrino