• Mi iris kun ŝipo, kiu veturis norden. FA3.128 Li akompanis la ŝipon. Oni
povus ankaŭ uzi per, se oni volas diri, ke li uzis la ŝipon kiel veturilon.
Sed plej ofte kun kaj per donas tute malsamajn signifojn: Ŝi vidis ĉevalon
per binoklo (ŝi uzis la binoklon por vidi). Ŝi vidis ĉevalon kun binoklo (la
ĉevalo havis binoklon, aŭ eble ŝi havis binoklon, sed ne uzis ĝin por vidi la
ĉevalon).
Rolvortaĵoj kun kun
Legu ankaŭ pri rolvortaĵoj kiel kompare kun, kune kun en §12.3.7.
Vortfarado
• Kune = “samtempe + samloke + samage + samcele, kiel unu tuto, unu
kun la alia”: Ĉu vi konsentas, ke ni vojaĝu kune? FA1.64 Patro kaj patrino
kune estas nomataj gepatroj. FE.36 Ili estas kune. (= Ili havas amrilaton. )
Kune kun estas ofte uzata kiel pli emfaza formo ol simpla kun. Vidu ek-
zemplojn ĉi-antaŭe.
• Ĉi-kune = “kun tio ĉi, kune kun tiu ĉi letero, paketo aŭ simile”: Mi
sendas ĉi-kune internacian respondkuponon.
• Kunigi = “kaŭzi, ke io estu kun io”: Malfeliĉo ofte kunigas la homojn,
kaj feliĉo ofte disigas ilin. FE.42
• Kuniĝi = “ekesti kune kun io”: Eĉ en sonĝo ŝi ne povis kuniĝi kun
ili. FA3.123 Ĉiuj tiuj larmoj kuniĝis en unu solan larmon. FA3.142
En kunmetaĵoj prefikseca kun montras jen kunecon, jen kuniĝon. Neniu
regulo decidas pri tio: kunludi = “ludi kune”, kuntreni = “treni kun si”, kun-
meti = “meti en la saman lokon”, kuntiri = “tiri al la sama loko, tiri kun si”.
Oni faris diversajn provojn distingi la du signifojn de prefikseca kun: kun-
evivado, kunkunvoki, kunenveni, alkunveni k.s. Ĉiuj provoj malsukcesis. La
praktiko montris, ke ne necesas distingaj formoj. Por klare montri kunecon,
la plej bona solvo estas dismeti la kunmetaĵon: ludi kune, tiri kun si k.s.
12.3.6.5. Laŭ
Laŭ montras vojon, irejon aŭ longforman aferon, kiun io sekvas en movo:
• Nun mi kuros supren laŭ la ŝtuparo. FA1.212 = ...sekvante la vojon de la
ŝtuparo.
• Li veturigos nin laŭ Rejno supren. Rn.15 La veturo sekvos Rejnon (rivero),
ĉu en la akvo, ĉu sur la bordo.
§12.3.6.5
215
Rolmontriloj
• Ni turnis nin kaj ekiris laŭ la vojo al Baŝan. Re.3
• Ĝi [= la formiko] rampis supren laŭ la trunko. FA3.132
• Ŝi deflankiĝis de la rekta linio, laŭ kiu ŝi kuris ĝis nun. M.212
• Senĉesa bruo de radoj simile al senfina tondro kuris laŭ la mezo de la
larĝa strato. M.200
• La boato kuris laŭ la fluo. FA2.56 La boato sekvis la direkton de la fluanta
akvo. La fluanta akvo estis kiel vojo.
• Iru laŭ la vojo de la prudento. SS.9 Figura esprimo.
Nevoja direkto
Laŭ povas montri ion nevojan, kies direkton io sekvas:
• Katon oni devas karesi laŭ la haroj. = ...laŭ la direkto de la haroj.
• Li kuŝiĝis laŭ sia tuta longo malantaŭ flartabakujo. FA1.154 Li devis sekvi
sian propran longon, kiam li kuŝiĝis.
Konformeco
Plej ofte laŭ montras ion, al kio io konformas. Povas esti volo, sento, opinio,
signo, informo, klarigo, modelo, normo, plano, regulo k.t.p. (ofte la mala
signifo estas esprimebla per kontraŭ):
• Mi restas tie ĉi laŭ la ordono de mia estro. FE.26 Mi sekvas lian ordonon.
• Se montriĝos, ke estas necese ion aldoni aŭ ŝanĝi, mi tion ĉi volonte
faros laŭ viaj konsiloj. L2.149
• Tio ĉi estas laŭ lia gusto. PE.2434 = ...konforma al lia gusto.
• Neniu el ili scias flugi laŭ signo kaj komando, aŭ danci laŭ muziko de
pafilegoj. Rt.70
• Je la oka horo ŝi devis laŭ la kutimo iri al la kudrejo. M.133
• Mi rakontos ĉion laŭ ordo. Rz.13
• Mi mem, laŭ via ekzemplo, volas okupi min per literaturo. Rz.95
• Lerni la lingvon ĉiu povas laŭ ĉiuj libroj, kiujn li deziros. OV.42
• Laŭ la ruĝa mantelo kaj la ora kolĉeno oni povis rekoni la larĝan
magistratanon. Rn.21
• Mi preferis ne tuŝi tiujn duoblajn formojn, sed rigardi ambaŭ formojn
kiel egale bonajn kaj uzeblajn laŭ la libera elekto de la uzantoj. OV.48
Bazo de eldiro
Iom subtila nuanco estas la uzo de laŭ por montri bazon por tio, kion pre-
zentas la tuta frazo, = “se oni konsideras”:
• Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la
daŭro de du jaroj. FE.25 = Se oni konsideras la projekton de la inĝenieroj...
Se pravas la projekto...
216
§12.3.6.5
Rolmontriloj
• La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco
kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni
povis trovi. FE.11 = ...se oni konsideras ŝian bonecon kaj honestecon...
• En la sama momento venis iom pli maljuna virino, ankaŭ malriĉa laŭ
siaj vestoj kaj aspekto. FA3.74 = ...tion oni povis kompreni pro ŝiaj vestoj
kaj aspekto.
• Tiu ĉi vido laŭ ŝia opinio estis la plej bela. FA1.84 = Ŝia opinio estis, ke tiu