Prawdę mówiąc niewiele się to różniło od sposobu, w jaki traktował tych mężczyzn jego lud, to znaczy ujarzmiając ich.
– Saidin jest już czysty – wyjaśnił jej. – Należy natychmiast położyć kres tym praktykom.
Zacisnęła usta, przyjrzała mu się z uwagą.
– Twój… człowiek wspominał o tym, Coramoorze. Dla niektórych rzecz jest trudna do zaakceptowania.
– Taka jest prawda – oznajmił zdecydowanie. – Nie wątpię, że wierzysz w swoje słowa.
Rand zgrzytnął zębami, tłumiąc w sobie nadciągający kolejny wybuch gniewu; niemniej dłoni zaciskającej się w pięść powstrzymać nie potrafił. Oczyścił skazę! On, Rand al’Thor dokonał czynu, jakiego świat nie widział od Wieku Legend. I jak go ten świat traktował? Z podejrzliwością i zwątpieniem. Większość zakładała, że już oszalał i przez to widział „oczyszczenie”, które tak naprawdę wcale nie miało miejsca.
Potrafiącym przenosić mężczyznom nigdy nie ufano. A tylko oni mogli potwierdzić prawdziwość deklaracji Randa! Wyobrażał sobie radość i zdumienie w obliczu jego triumfu, lecz wiedział, że nie będzie to takie proste. Mężczyźni Aes Sedai byli niegdyś otaczani takim samym szacunkiem jak kobiety, ale te czasy zagubiły się w pomroce dziejów. Dni Jorlena Corbesana minęły bezpowrotnie. Wszystkim, co ludzie obecnie pamiętali, było Pęknięcie i Szaleństwo.
Nienawidzili mężczyzn przenoszących Jedyną Moc. A jednak, zaciągając się pod sztandar Randa, służyli jednemu z nich. Czy nie dostrzegali tu oczywistej sprzeczności? Jak miał ich przekonać, że nie istniały już powody, aby zabijać mężczyzn potrafiących dotknąć Źródła? Potrzebował ich! Wśród mężczyzn Ludu Morza ciśniętych w toń oceanu mógł się znajdować kolejny Jorlen Corbesan!
Zamarł. Jorlen Corbesan był przed Pęknięciem jednym z najbardziej utalentowanych Aes Sedai, twórcą najbardziej zdumiewających ter’angreali, jakie Rand w życiu widział. Tyle że Rand nie widział żadnego z nich. To były wspomnienia Lewsa Therina, nie jego. Kuźnie badawcze Jorlena w Sharom zostały zniszczone – a on sam zabity – przez wtórne uderzenie Mocy ze Sztolni.
„Och, Światłości” – pomyślał Rand w rozpaczy. „Rozpadam się. Rozpływam się w nim”.
Najokropniejsze w duchowej sytuacji Randa było to, że nie potrafił już się zmusić, aby wciąż odsyłać Lewsa Therina w głębiny swego umysłu. Lews Therin znał sposób na zapieczętowanie Sztolni, nawet jeśli nie był to sposób doskonały, a Rand ze swej strony nie miał zielonego pojęcia, jak miałby się za to zabrać. Los całego świata mógł zależeć od wspomnień martwego szaleńca.
Wielu ludzi wokół Randa wydawało się wstrząśniętych, w oczach Harine widać było konfuzję i lekki niepokój. Rand zdał sobie sprawę, że znowu mówi do siebie, opanował się w pół słowa.
– Przyjmuję odpowiedź – rzekł sztywno. – Jakie jest twoje pytanie?
– Zadam je później – powiedziała szybko. – Najpierw muszę zastanowić się nad jego treścią.
– Jak sobie życzysz. – Odwrócił się, a wraz z nim jego orszak złożony z Aes Sedai, Panien i adiutantów. – Strażnicy terenu Podróży zaprowadzą cię do twego pokoju i zabiorą bagaż. – Przed bramą uzbierał się niewielki stos. – Flinn, do mnie!
Starszawy Asha’man przeskoczył przez bramę, po drodze odprawiwszy jeszcze skinieniem ostatniego tragarza z drugiej strony w kierunku doków. Portal skurczył się w pręgę światła i zniknął, zaś Flinn pospieszył w stronę Randa. Znalazł jeszcze chwilę, żeby uśmiechnąć się do Corele. To ona nałożyła mu więź zobowiązań Strażnika.
– Przepraszam, że tak długo musiałeś czekać na mój powrót, Lordzie Smoku. – Flinn miał pomarszczoną twarz i pojedyncze pasma włosów na głowie. Choć przez większość życia był żołnierzem, przypominał farmerów, których Rand zapamiętał z Pola Emonda. Poszedł pod rozkazy Randa, ponieważ chciał się nauczyć Uzdrawiania. Zamiast tego Rand zmienił go w broń.
– Zrobiłeś, jak rozkazałem – uspokoił go Rand, idąc z powrotem w kierunku trawnika dworu. Już prawie obwinił publicznie Harine za przesądność całego świata, co nie byłoby w porządku. Musiał znaleźć jakiś sposób, żeby ci, którzy nie wierzyli, wreszcie zrozumieli.
– Nigdy nie byłem szczególnie dobry w robieniu bram – tłumaczył się dalej Flinn. – Co innego Androl. Ja muszę…
– Flinnie – wszedł mu w słowo Rand. – Wystarczy.
Asha’man się zarumienił.
– Przepraszam, mój Lordzie Smoku.
Z boku rozległ się cichy śmiech Corele. Podeszła do Flinna i poklepała go po ramieniu.
– Nie zwracaj na niego uwagi, Damerze – powiedziała ze śpiewnym murandiańskim akcentem. – Od rana chodzi ponury jak chmura burzowa.
Rand spojrzał na nią ze złością, ale ona tylko uśmiechnęła się pogodnie w odpowiedzi. Niezależnie od tego, co Aes Sedai myślały o potrafiących przenosić mężczyznach, te, które wzięły Asha’manów na Strażników, okazywały im troskę matek dbających o własne dzieci. Wprawdzie nałożyła więź zobowiązań jednemu z jego ludzi, ale nie zmieniało to faktu, że Flinn był jednym z jego ludzi. Przede wszystkim i nade wszystko był Asha’manem, dopiero potem Strażnikiem.
– A co ty myślisz, Elzo? – zapytał Rand, odwracając się od Corele i zwracając ku drugiej Aes Sedai. – To znaczy o skazie i o tym, co powiedziała Harine?
Na okrągłej twarzy kobiety pojawiło się wahanie. Cały czas szła z rękoma zaplecionymi za plecami. Jej ciemnozieloną suknię zdobiło tylko parę delikatnych haftów. Jak na Aes Sedai był to ubiór niemal praktyczny.
– Jeżeli mój Lord Smok twierdzi, że skaza została usunięta – zaczęła, ostrożnie dobierając słowa – wobec tego z pewnością niestosownym byłoby wyrażać swe wątpliwości tam, gdzie mogą je usłyszeć postronni.
Rand się skrzywił. Typowa odpowiedź Aes Sedai. Ale czy składała przysięgę, czy nie, Elza postąpiła zgodnie z jego życzeniem.
– Och, obie byłyśmy w Shadar Logoth – powiedziała Corele, przewracając oczami. – I widziałyśmy, czego dokonałeś, Randzie. Poza tym, kiedy łączymy nasze strumienie, czuję przecież męską moc w więzi z kochanym Damerem. Męska połowa Źródła zmieniła się bez wątpienia. Skaza zniknęła. Jest to proste i jasne jak słońce, choć przenoszenie męskiej części Mocy wciąż wydaje mi się niczym zmagania z letnim tornadem.
– Tak – zgodziła się Elza – ale niezależnie od tego, jaka jest prawda, musisz sobie, Lordzie Smoku, zdawać sprawę, że inni tak łatwo nie uwierzą. W Czasie Szaleństwa przez całe dziesięciolecia ludzie nie byli zdolni uwierzyć, że mężczyźni Aes Sedai skazani są na obłęd. Zapewne dłuższy czas potrwa, nim przezwyciężą wpajaną im od tak dawna nieufność.
Rand zacisnął zęby. Doszli właśnie do niewysokiego wzniesienia obok obozu, tuż za wałem. Ruszył w górę po łagodnym zboczu, Aes Sedai podążyły za nim. Na szczycie wzniesienia znajdował się niski drewniany podest – swego rodzaju platforma strzelnicza, z której można było razić strzałami drugą stronę umocnień.
Rand zatrzymał się, a Panny otoczyły go kręgiem. Przyglądając się saldaeańskiemu obozowi ze schludnymi szeregami namiotów, ledwie dostrzegał salutujących mu żołnierzy.
Czy to wszystko, co zostawi po sobie światu? Źródło zostało oczyszczone ze skazy, a jednak mężczyźni wciąż byli zabijani i skazywani na banicję za coś, na co nic nie mogli poradzić. Związał pod swoim sztandarem większość narodów. Ale doskonale zdawał sobie sprawę, że im ciaśniej zwiąże się snop, tym gwałtowniej odskoczą potem przecięte sznury. Co się stanie po jego śmierci? Wojna i zniszczenia na skalę Pęknięcia? Ostatnim razem nie był w stanie nic na to poradzić, zmarnowany do cna szaleństwem i żalem po śmierci Illyeny. Czy tym razem zdoła temu zapobiec? Czy jest jakiś inny wybór?