Ён сядзеў ля стала, сціснуўшы галаву далонямі, калі яна ўляцела. Што вецер, вясёлая, мурлыкаючы незнаемы матыў, яна ведала процьму песень.
— Баліць галоўка? Гаротнічак мой! Пайшоў бы пагуляў. Такі вечар! Вішні зацвілі, — выдала, што была на дачы.
Нырнула ў спальню. Доўга адтуль не выходзіла. А ён не адважваўся зайсці туды: зноў узнікла нерашучасць, бадай страх. Перад ёй? Смешна.
Прымусіў сябе падняцца, увайшоў у спальню. Ядвіга стаяла ў адной сарочцы — не паспела пераапрануцца.
Яе прыгожае цела асляпіла яго, паламала рашучасць.
— Любуешся? Любуйся, любуйся. Можа, у табе абудзіцца мужчына, — яна засмяялася.
— Бачыў я цябе... з ім... у машыне...
— А-а, — застыла з салфеткай, потым хутка накінула халат. — I што?
— Так жыць нельга! — хрыплым голасам выгукнуў Аксён.
— Нельга, — згадзілася яна i рашуча спытала: — Развод?
— Развод!
Яна сцялася, памаўчала, падумала.
— Ну што ж, развод дык развод. Даўно наспяваў. Аксён знясілена прысеў на пуфік — растраціў усю энергію, але адчуваў задаволенасць: нарэшце ў яго хапіла волі! Але шкадаванне сябе не знікла. I ён раптам пашкадаваў неразумнае стварэнне. Так i падумаў: стварэнне, не жанчына, не баба.
— Я пераеду ў інтэрнат, — i тут жа ўпікнуў сябе за такі рашучы крок.
— Ты? О не! Такой ахвяры я ад цябе не прыму. Кватэру далі табе. I ты паедзеш да студэнтаў? Пан прафесар! Не гніся! Не будзь праведнікам. Паеду я да бацькоў. Навошта старым чатыры пакоі на дваіх? У жмуркі ганяць? — у яе дрыжэлі пасінелыя вусны, але яна спрабавала жартаваць.
Яе высакародства кранула ледзьве не да слёз. Памаўчалі.
— Гэта доўга — развод?
— Ты спяшаешся?
— Тры месяцы чакаць... Так, здаецца?
— Не бойся. Папрашу бацьку... ён дамовіцца з раённым суддзёй...
— Папрасі, калі ласка. Зноў памаўчалі.
— А знаеш, не будзем мы мазоліць адзін аднаму вочы. Я пераеду сёння. Неабходнае вазьму... адзенне... i астатняе — калі прыеду на сваёй машыне. Што аддасі...
— Я ўсё аддам. Акрамя хіба кніг...
— Які ты шчодры! Абы з вачэй прэч! Усяго мне не трэба. Я не голая. Вазьму сваё. Канапка твая мне без патрэбы. У бацькоў — італьянская мэбля.
Зноў стала амаль да слёз шкада сябе... I яе... яе, дурніцу.
«Пашкадуе... Яна пашкадуе? Супакойся, пан прафесар! Не з твайго яна цеста».
Сабралася Ядвіга хутка. Папрасіла Аксёна выклікаць таксі. Ён памог ёй знесці два цяжкія чамаданы.
Спускаліся па лесвіцы, яна ішла ззаду са сваёй сумачкай. Хмыкнула:
— Ашаламлю я сваіх старых.
— Магу зразумець ix.
— Але ім не прывыкаць. Упершыню я ашаламіла ix у дзесятым класе... калі зацяжарыла ад свайго аднакласніка.
Аксён спатыкнуўся. Спыніўся, павярнуўся, баязліва аглянуўся на чужыя дзверы: не пачуў бы хто! Шэптам папрасіў:
— Не трэба, Ядзя. Нашего табе раздзяваць сябе?
— А я хачу раздзецца перад табой. Зусім. Спектакль скончаны. Заўтра буду іграць другі. З другім партнёрам. Каго толькі сыграць? Афелію?
Не ведаў, што адказаць ёй. Толькі адчуў, што шкадуе яшчэ больш. Зламаны чалавек. Але i ўзлаваўся: а хіба яму яна не паламала жыццё?
Калі паклалі ў багажнік чамаданы, Ядвіга сумна ўсміхнулася i вінавата папрасіла:
— Можна цябе пацалаваць?
Моцна абхапіла за шыю, горача пацалавала ў вусны. У яго ажно заняло дыханне, i мацней загрукала сэрца.
Адкрыўшы дзверы машыны, сказала як бы не яму — шаферу:
— Ты добры чалавек, Аксён, я люблю цябе. Машына сарвалася з месца. А ён стаяў i бяздумна глядзеў ёй услед — спустошаны, разгублены. У Ядвігі шафёр спытаў:
— На вазкал?
— Не, на вуліцу Карла Маркса. Дадому, да бацькоў. Ад мужа...
— Развяліся?
— Разводзімся.
— I так цалаваліся?
— Мы — інтэлігентныя людзі.
— Яно i відаць. А я ўчора сваёй кухталёў надаваў — круціла хвастом перад сябрам маім. I яму даў па мордзе. Я, канешне, на моцным узводзе быў. Цвярозы я рахманы. Ваш піў?
— Не.
— I не біў вас?
— Што вы! Ён прафесар.
— I вы кінулі такога чалавека?
— Я пакахала другога.
— Я паказаў бы табе каханне! Неба ў аўчынку здалося б!
Шафёр павярнуў галаву, зірнуў на яе са злосцю, нахмурыўся i больш нічога не сказаў ні пра яе, ні пра сябе, толькі мацюкнуўся на няўмелага прыватніка:
— Развялося вас, раздалбаеў, маць вашу...
— Не распускай язык! Жанчыну вязеш...
— Я табе не муж, каб ты на мяне цыкала. Важу я такіх па дваццаць на дзень... I напляваць мне на вас.
«Хам», — падумала пасажырка, але сказаць гэта ўголас не адважылася: чаго добрага, высадзіць, ад такога ўсяго можна чакаць.