— Ух ты! — не вытрымаў Палавінка.
— А што? I цябе праняло? А я табе i не такія дзівосы пакажу!
Пайшоў гушчар арэшніку. Фары высвечвалі гронкі арэхаў. Потым палезлі на гару. Натужліва выў матор.
Буксавалі колы ў пяску. Дарогу абступалі магутныя карабельныя сосны.
— Высока твой рай, Іван.
— На тое ён i рай!
Спыніліся за пяць крокаў ад няяркага кастра, над якім на дубовым дручку вісеў ёмісты закопчаны кацёл. А збоку, за якія два-тры крокі, гарэла яркай чырванню вуголле другога кастра — шашлычнага. Побач стаяў мангал i вёдры.
Насустрач гасцям выйшаў з цемры лесу барадаты чалавек у цёмным кіцелі з зялёнымі пятліцамі i жалудамі на ix i ў фуражцы з такой жа эмблемай на зялёным аколышку.
— Не заснуў, Арцём?
— Не заснуў, Іван Яўменавіч. Але дрыжэў. За юшку. Баяўся — пераварыцца. Думаў, што вас перахапіў хто.
— Хто гэта можа перахапіць нас?
— Такіх пачэсных гасцей ці мала хто захоча мець.
— Дзічына ёсць?
— Мокне ў віне. Шкада было віном заліваць. Дарагое ж вельмі.
— Для губернатара нічога не шкадуй!
— То хіба што губернатару! А нам, смяротным, дык i воцат добра.
— Воцат страўнікі раз'ядае. А яны ў нас не луджаныя.
Вікенцій Паўлавіч, павітаўшыся з лесніком за руку, услухаўся ў незвычайны шум. Дзесь блізка ўнізе, як пад зямлёй, журчэла вада.
— Што гэта? Рэчка?
— Рэчка. Глядзі, не скаціся. За тымі памечанымі соснамі — кру^ы абрыў. Але ёсць палогі спуск. Хочаш акунуцца?
— Я i так чыхаю.
— Нос чарку чуе.
— Ну чарадзей ты, Іван!
— Лепшага памочніка не знойдзеш.
— Ды i трудна.
— Не трудна, а немагчыма.
З другой машыны, якая спынілася побач з першай, вылезлі члены каманды: банкір Андрэй Падбярозскі i Эдуард Сімакоў. Залоза i банк знайшоў, які згадзіўся падтрымаць будучага губернатара; не аднаму Мудронаму запускаць руку ў банкаўскія сейфы. Па палажэнню аб выбарах не дазволена браць дабрачынныя сродкі, але законы пішуцца для дурняў i непісьменных. Паспрабуй выбрацца без грошай!
Іван Залоза з вялікімі намаганнямі пераканаў кандидата, упартага законніка, прыняць дапамогу банка. А з банкам можна i дзічыну ў віне вымачваць.
Сімакоў — стары сябра Вікенція, таксама ідэолаг, вучоны, кандыдат навук, быў таўставаты для сваіх трыццаці пяці; прайшоў ад машыны i задыхаўся.
— Ну, філосафы! — закамандаваў ім Залоза. — Скідайце мундзіры! Закасвайце рукавы — i за працу. Табе, Эдуард, як тэарэтыку, насаджваць дзічыну на шампуры. Толькі падоўгу не думай над кожным кавалкам — вуголле стыне, — фанерай памахаў над жарам, пыхнуў на сяброў дымам, іскрамі. — Табе, Вікенцій, расстаўляць чаркі i варажыць над пляшкамі.
— А ты што будзеш рабіць?
— Я? Што вы рабілі б без мяне! Я буду кіраваць. Няўжо ты, банкір, не дапяў яшчэ, што самае цяжкае — кіраваць. Хоць што табе кіраваць! Грошы ёсць каму лічыць, хапае клеркаў...
— Адсталы ты чалавек, Іван, калі так думаеш. Раней, чым лічыць, грошы трэба было набыць.
— Ix набыла савецкая ўлада. А мы прысвойваем — як хто ўмее. A ўмеюць добра, — сур'ёзна сказаў Вікенцій Паўлавіч.
— Чулі? Губернатар у нас такі! Марксіст-сацыяліст. Дрыжы, капіталіст! Ен правядзе нацыяналізацыю, i твой банк аб'яднае з дзяржаўным.
— У выбарчай платформе гэтага няма.
— Правільна, Андрэй. А табе, Іван, раблю трыста сорак першае папярэджанне: ніякага губернатара! Да выбараў. Ды i пасля. У мяне імя ёсць.
— Што платформа! А папярэджанне прымаю, таварыш... Слухай, Вікенцій Паўлавіч... А як да цябе звяртацца... ну, не нам, мы свае, — народу? Таварыщ губернатар ці пан губернатар?
— Таварыш. А што да платформы, то мая платформа — што нафтавая ў моры: i мора бяссільнае сарваць яе.
— Во за гэта люблю вас, Вікенцій Паўлавіч. За непахіснасць. З-за гэтага пайшоў за вамі, — Палавінка быў адзіны ў камандзе, хто звяртаўся да кандыдата на «вы», хоць некалі i працаваў у тым жа раёне, да дзяўчат разам хадзілі. Залоза рабіў яму заўвагу: «Мы — каманда аднадумцаў. Мы — браты, як у масонскай ложы». Вікенцій змаўчаў, падумаў, што залішняя фамільярнасць нават сяброў яму без патрэбы, калі ён сядзе ў губернатарскае крэсла. I хітры чэкіст адразу адзначыў гэтае маўчанне будучай першай асобы: «Віцька ўжо трымае дыстанцыю. I я буду трымаць. Не зашкодзіць».
Між тым шафёры прынеслі вялікі брызент i расклалі паміж кастрамі.