Антось паставіў ваду на пліту, дастаў пельмені.
— Чаго ты турмы баішся? Што ты, крадзеш?
— У нашых турмах хіба злодзеі сядзяць? — хмыкнуў Антось. — Перайду каму дарогу, хоць са сваім ячменем — знойдуць, за што пасадзіць.
— А можна перайсці?
— Яшчэ як. Быў амаль перайшоў. Добра, са старшынём калгасным у нармальных дачыненнях... Ат, кінь пра дурное. Рэж хлеб, там сала даставай, смачнае, пад пельмені сама тое. Ты прыглядвай пакуль што, я спаласнуся, бо тхне ад мяне, як ад чорта.
Папалуднавалі, Антось скінуў брудны посуд у ракавіну.
— Ну, адпачні. Перахапілі крышку, пацерпім. Я за гадзіну ці больш пастаўлю сваё, потым і сонейка на захад, а ў мяне ў двары — бачыў — такі столік пад калінавым кустом утульны, пасядзім, паямо добра. Можаш нанач застацца ў мяне, пакой ёсць. А заўтра я ў горад па полудні, магу падкінуць, калі табе трэба.
— У горад якраз трэба, экзамен пераздаць. Дый выкладніку абяцаў адну справу зрабіць. Добра, працуй, я во посуд памыю ды пагуляю.
— Кінь дурное, які посуд? Я цябе на іншую работу наймаў. Ат, халера, забыўся ж зусім... Трымай...
Антось дастаў з задняй кішэні джынсаў партманет, борзда адлічыў грошы, падануў:
— Плачу як сабе за адзін поўны рабочы дзень плюс палова другога.
— Ды... — разгубіўся Уладзімір. — Я ж проста памог.
— Слухай, Валодзька, ты мне паможаш праз акно выпаўзці, калі мяне падпаляць. А цяпер ты рабіў работу. Ты б не зрабіў, я б выклікаў хлопцаў з вузла сувязі, наймаў некага, каб склалі мэблю, бо мне проста няма калі. Усё стаяла б паўмесяца, і ўрэшце заплаціў бы ўтрая больш. Усё, не спрачацца. Кармлю за тое, што госць, а плачу за тое, што робіш. Бяры!
Уладзімір узяў грошы — Антось яго пераканаў тым, што выклік майстроў з раёна абышоўся куды б даражэй.
— Ну, дзякуй...
— Бяры, бяры. Ды думай і перабірайся да мяне. На якую халеру табе той горад? Закіснеш у якой установе. Ты во прайдзіся, агледзься: дзе такое хараство пабачыш? Да рэчкі спусціся, там месца ёсць, некалі пашыраў я яго для падлеткаў, купацца можна...
Уладзімір выйшаў на ганак, пастаяў, аглядаючы двор. Па праўдзе, двара не было. Дом і новы хлеў (хутчэй, гараж для аўтамабіля) з паветкаю для дроў стаялі неабгароджаныя. Не было звыклых град за хлявом: сапраўды, быццам узяў нехта гэты дом і хлеў і ў адзін момант перанёс і паставіў вось тут, у гаёчку, сярод бяроз.
А бяроз было шмат, светлых, гонкіх і ладных. І трава пад імі, дробныя кусты — зусім як у шчырым лесе. Адно што невялікая сцяжынка вяла да гаража і за яго — да прыбіральні. Ды яшчэ пад вялікім, разлапістым кустом каліны з цёмна-зялёным бліскучым лісцем стаяў на адной тоўстай назе укапаны ў зямлю круглы стол. Чатыры невялікія лавы вакол, каб па двое сесці. Над сталом — нешта кшталту страхі з поліэтыленавай балонкі. Вісела лямпачка без абажура, проста ў патроне.
Уладзімір спусціўся ў дол, да рэчкі. Ішоў берагам, глядзеў на ваду. Ні пра што не думалася. Было ціха, толькі конікі звінелі перад захадам сонца. Не заўважыў, як зайшоў далёка, углядаючыся то ў хуткую, то дзе ў павольную, плынь. Рачулка была невялікая, але нейкая па-сапраўднаму жывая, ладная. Сустракаліся шырокія дзялянкі са стромкімі берагамі, пэўна што размытыя вясной у час паводкі. Было відаць, што тут глыбока. Гуляла рыба — то тут, то там нячутна расходзіліся кругі, а то і нешта гучна плёскала. Уладзімір даўно такога не зведваў: пачуццё амаль уяўнасці таго, што бачыў і што рабіў. Нечым падобнае да сну: ты ідзеш, дыхаеш, глядзіш — і няма ніякіх, зусім ніякіх, думак, а без думак — ні трывогі, ні роздуму. Лёгкае замілаванне ад цішыні і красы ахутвае лёгкім воблачкам нейкай дрымоты і паўзабыцця.
Не ўтрымаўся — так вабіла плынь, раздзеўся і спаласнуўся ў халадкавай, незвычайна жывой вадзе.
Калі вярнуўся, пабачыў, што Антось завіхаецца ля століка пад калінай: кроіць, раскладае: хлеб, каўбасу, вараныя яйкі, цыбулю...
Сонца схавалася. Яны сядзелі ў лёгкіх прыцемках.
— Ты от пытаешся, Валодзька, чаму выкляты наш народ? Слухай, ты ж разумны хлопец, чытаў шмат. Помніцца, адзін пісьменнік наш пісаў у сваёй аповесці, як стары пан казаў дзяўчыне: не будзе вам шчасця на гэтай зямлі, бо не ваша яна. Гвалтам яе ўзялі. Вам далі, а вы і радыя, што гвалтам адабранае дасталася.
— Помню такое. Там яшчэ муж яе ўдумаў быў крыж на зямлі паставіць, — успомніў Уладзімір. — І тым выпрасіць у Бога каяты...
— Так... А што толку было з таго каяння? У адным яны каяліся, а ў другім яшчэ больш грахоў рабілі. Вунь як жанчына тая пайшла раскулачваць сваіх жа вяскоўцаў. На верную гібель гналі свае сваіх — і нічога, быццам гэта не яны, улада вінаватая. Памылі рукі. Суседа ўлада забівала — так трэба, трывалі. Маці ўлада забівала — трывалі. Бацьку забівала — трывалі. Жанок гвалтавала — трывалі. І той уладзе служылі. Забойцу есці падавалі і боты мылі. Вось скажы, каго ці што ў яго трэба забіць на яго вачох, каб ён кінуўся на забойцу? Скажы, ну?