— Абцас... адзін паламаўся, дык я другі адламала сама, — безуважна да ўсяго прагаварыла першыя словы Надзея, ступіўшы крок у вітальню, і Алесь зразумеў, чаму яшчэ так балюча яму было глядзець на сястру: яна стала меншая ростам, ён не бачыў яе такой вось у гэтых дзвярах.
Голас у яе быў сухі, без усялякіх эмоцый — яна проста канстатавала факт: вось, туфлі засталіся без абцасаў. Гэта было невыносна, і Алесь спытаў ціха, як мог спакойна і спагадліва:
— Што... здарылася, Надзея?
— Не пужайся, мяне не гвалцілі, — адказала Надзея, абсунулася на пуфік у вітальні, выцягнула асцярожна ногі, адкрыўшы іх вышэй за калені, і Алесь пабачыў яшчэ адзін сінявата-барвовы пісяг. Надзея прыціснулася патыліцай да сцяны, заплюшчыла вочы. — Хоць, можа, было б і лепш... Торбачка каля дзвярэй, вазьмі... У цябе ёсць грошы? Трэба заплаціць... Амаль мільён. Я была ў турме. Мяне судзілі...
Неверагодна, але словы сястры выклікалі ў Алеся палёгку. Суд — не гвалт, дзякуй Богу, што так. Ён выйшаў на пляцоўку, падняў з падлогі Надзеіну торбачку, выцягнуў ключ з замка. Зайшоў і зачыніў дзверы на засаўку. Уяўленне ліхаманкава малявала карціны таго, што магло адбыцца з сястрой. Хутчэй за ўсё, жанчыны трохі перабралі на лецішчы, можа, паехалі ў горад, дзе разышліся ў якой кавярні. Што ж, прыкрасць такую можна перажыць. Але сінякі адкуль? Што яны, біліся з кім? З міліцыянтамі?
Алесь зірнуў на Надзею, і сэрца сціснулася: яна плакала. Па твары цяклі слёзы, не па адной скочваліся, а жывымі струменьчыкі блішчалі на шчоках, беглі далей па шыі, па грудзях. Алесь першы раз бачыў сваю дарослую сястру, якая плакала.
— Ой, мамачка мая родная, за што ж мне такое!?
Алесь фізічна ўздрыгнуў ад поўнага болю стогну-галашэння, тая невялічкая палёгка, якая з’явілася, раптам знікла. Бяда, вялікая бяда здарылася з сястрой. Што рабіць? Што цяпер рабіць? Супакоіць як?
Кінуўся да сябе ў пакой, у сакратэры схапіў пачатую пляшку каньяку.
— Зараз, Надзейка...
Рукі дрыжэлі, але наліў кілішак, не разліўшы напою на падлогу, паспяшаў да сястры: кілішак у адной руцэ, пляшка ў другой.
— На, выпі... Выпі крышку, супакоішся...
Сястра не адмовілася, расплюшчыла заплаканыя вочы, усё павольна выпіла, нібы ваду.
— Яшчэ выпі.
Надзея кіўнула ледзь, прытрымала кілішак, пакуль Алесь налье.
Адпіла палову, выдыхнула:
— Ой, мамулечка мая... Алесік, нешта булькоча на кухні...
— Там... вада... пельмені... варыць.
— Не хачу есці. Божа, як гідка ўсё... Пусці ваду, няхай наліваецца ў ванну. Я такая брудная, аж самой да сябе дакранацца брыдка... Не буду ў пакой заходзіць... у ніжняй шуфлядзе камоды... ты ўжо прабач, вазьмі там мне... майткі і ручнік вялікі. Халат мой на канапе. Потым... Я раскажу... Не пужайся, усё мінула... горш ужо не будзе. Дапраўды не будзе.
— Добра, я зараз...
Алесь кінуўся ў лазенку, пусціў ваду. Потым на кухню, перакрыў газ. У Надзеін пакой, схапіў яе халат, з лёгкім пачуццём сарамлівасці, якое нават тут выявілася, пратачылася з глыбінь выхаванасці — ніколі не зазіраць у жаночыя рэчы, схапіў тое, што ляжала зверху, ручнік... Нейкія простыя дзеянні яму цяпер былі так патрэбныя: ён мусіў хоць нешта рабіць, каб выправіць, вярнуць у былое рэчышча іхняе жыццё.
І яшчэ прыгнятала ўзніклая вінаватасць: ён жа мужчына, ён мусіў бараніць сястру. А разам з вінаватасцю кволілася асцярожная прыкрасць: ну што яны там такое ўчынілі, што скончылася так балюча?
Надзея стаяла ў ванне, скінуўшы брудныя, запыленыя туфлі з адламанымі абцасамі ля парога. Яна моўчкі ўзяла пададзенае Алесем. Глядзела на сябе ў люстэрка.
— Ты не любіш, ведаю, — ціха сказала яна, не паварочваючыся да брата. — Зайдзі на які апазіцыйны сайт, паглядзі. Учора, ля вакзала... была акцыя. Сярод тых, каго пахапалі, была і я. Потым... Ідзі.
Чаго яна туды пайшла?! Чаго? Ён жа колькі разоў казаў: не лезь у палітыку! Ты — настаўніца, ты мусіш быць па-за палітычнай бруднай гульнёй. Як і сам ён, навуковец. Нічога не вызначаецца на плошчах...
Але запусціў кампутар, у думках падганяючы запаволенае гружэнне сістэмы. Ён ведаў (пераказвалі), што ўжо двойчы былі гэтак званыя маўклівыя акцыі. У асноўным моладзь. Выходзяць на плошчу і стаяць паўгадзіны. Проста стаяць, без лозунгаў і крыкаў, без плакатаў. Ідэя акцыі, казалі, нарадзілася ў сеціве: як пратэст супраць кіраўніцтва краінай.