Сеў, закурыў тутака ж — на балкон цяпер ён не мог выйсці: там быў горад. Горад, у якім мажліва такое.
Надзея выйшла з лазенкі басанож, у халаце, з завязаным на галаве ручніком. Такая звычайная, такая мірная карціна, што раптам падалося: а можа, і не было нічога? Але Надзея павярнулася, і Алесь пабачыў яе вочы ў цёмным паўкружжы. Там, у вітальні, кругі пад вачыма амаль не заўважаліся...
— Налі мне крышку... Трэба было б валяр’янкі выпіць, але што ўжо... Не ведаю, як змагу заснуць. Напіцца трэба. Вочы заплюшчу — і ўсё стаіць...
Надзея села пры стале, на канапку, адкінулася на невысокую спінку, зноў прыціснулася патыліцай да сцяны.
— Ведаеш, вось дапамагае стаяць, роспач крыху спадае, калі патыліцай да халоднай сцяны прыціснуцца, ці хоць да чаго цвёрдага. Розум быццам святлее, нібыта знаходзіць хоць нешта цвёрдае пад сабой... Адна дзяўчына ў камеры падказала... Нас у камеры было... не ведаю колькі. Паляжаць удалося толькі двойчы, па паўгадзіны. Адчыні акно і дай мне цыгарэту...
Алесь паслухмяна выканаў просьбы сястры, хоць ведаў, што курыць яна кінула гады з тры таму.
Сюды, на пяты паверх, вулічны шум амаль не далятаў. Дый не было яго, Лобач жа бачыў іх пусты двор.
Надзея выпіла, закурыла.
— Бачыў здымкі?
— Бачыў. Цябе не заўважыў нідзе.
— Ну і добра... Сорамна так — не ўяўляеш.
Яна асцярожна зацягвалася, потым патушыла амаль цэлую цыгарэту ў попельніцы. Зноў уперлася патыліцай у сцяну.
— Такі вось звычайны, цёплы вечар. Выйшла з вакзала, перайшла праз плошчу. Неяк так, мімаходзь, падумала: нешта тут людзей сёння шмат, глядзі, які цёплы вечар, засумавалі людзі за сонцам, ці што... Іду няспешнай хадой, не гляджу на бакі, і тут двое мужчын маладых, у цывільным, наперадзе мяне хапаюць за рукі хлопца, гадоў васямнаццаці. Той з дзяўчынай ішоў. Ён выдзіраецца, яна спрабуе адапхнуць тых мужчын. Падскоквае трэці, заломвае ёй рукі. Яна крычыць памагчы. От уяўляеш: цёплы спакойны вечар — і такое, раптам, перад тваімі вачыма. Я кінулася да іх: што вы робіце, пусціце! Бо разумею: гопнікі, напалі самыя звычайныя гопнікі. Адно што твары сытыя, самыя рослыя, дужыя. Пачынаецца валтузня, неяк хутка ўсё, нічога не паспела зразумець, як раптоўны боль у назе — і я падаю на ходнік. Бачу таго, хто біў — амапавец у форме. Я не паверыла, што гэта наяве. За што мяне дручком б'е міліцыянт? Яшчэ зусім малады, бялявы такі, і бровы бялявыя. Такі... мілы хлопчык. Мне падалося — вось, па суседству з намі жыве, вітаецца са мной кожны дзень... Мяне хапаюць, цягнуць, каб устала. А нага не варушыцца, яе спаралізавала. І тут бачу, што вакол невядомыя, аднолькава каротка стрыжаныя мужчыны хапаюць усіх запар. І я чую, як людзі пачынаюць крычаць у розных месцах. Людзей збіваюць, валакуць... Ведаеш... У адзін момант я падумала, што вар'яцею, што трапіла не ў наш горад, ці што сюды да нас раптам прыляцела нейкая бандыцкая групоўка і хапае людзей, каб прадаць куды ў рабства. Але пабачыла міліцыянтаў у форме, якія стаялі ўбаку і спакойна за ўсім назіралі. Быццам так усё трэба... І стала яшчэ страшней. Нейкі сюр, я не магла паверыць у тое, што са мной робяць, робяць вакол. Я не магла ступіць нагой... Яны навучыліся біць — па нервах так трапляюць, што ісці нельга, нага як чужая. Мяне павалаклі... Потым... чарга там цэлая была. Такая машына, страшная... І не бачыла раней. Вось, цяпер буду ведаць, як выглядае аўтазак. Туды закідвалі людзей. Хапалі за ногі, рукі, сапраўды кідалі. Дзяўчат маладых за ногі, як мага вышэй, яшчэ і спадніцу каб задраць, каб зняважыць — стараліся, падсаджвалі... Я да таго моманту ніяк не магла паверыць у рэальнасць таго, што дзеецца. Адбівалася. І атрымала яшчэ удар, па той самай назе. Ад таго самага, бялявага. Мяне проста закінулі. Потым нечыя рукі падхапілі, пацягнулі, кінулі... Амапаўцы, у форме. Тэлефанаваць забаранілі. Гаварыць між сабой — забаранілі. На кожнае пытанне — мацюкі, пагрозы, брудныя пагрозы, Божа, я ж многім там у маці вартая, а мне такое казалі... Ведаеш, яны сапраўды псіхічна нездаровыя: зацыкленыя на анальным сэксе. Ці не кожная пагроза: трахнем дручком у зад. Набілі поўны аўтазак людзьмі. У асноўным — моладзь, але былі і сталыя людзі. Павезлі... Налі яшчэ...
Надзея сама пацягнулася да пачку з цыгарэтамі, дастала. Алесь пстрыкнуў запальнічкай. Яна зацягнулася цяпер смялей, нейкі час маўчала, глядзела ў нікуды перад сабой, выдыхала шумна дым...
— Ведаеш, гэта быў вечар адкрыццяў, — працягнула Надзея. — Я ніколі не думала, што ў нас ёсць такія страшныя будынкі, з такімі жудаснымі калідорамі. Мы ідзем нашым чыстым прыгожым горадам і не ведаем, што зусім побач, за сто крокаў ад фанабэрлівай чысціні і прыгажосці ёсць турэмныя камеры, з прымацаванымі да сцен нарамі. Хіба магла я падумаць, што некалі буду ляжаць на такіх нарах? Божа, а што значыць прайсці тымі калідорамі? Амапаўцы ля сцен... Нешта нечалавечае. Такое адчуванне, што яны гатовыя кінуцца на нас і грызці зубамі. Гэтулькі нянавісці, гэтулькі грэблівасці... Яны стаяць, лаюцца, пагражаюць, і ты адчуваеш, што вось досыць нейкага аднаго, невідомага табе, але зразумелага ім знака ад некага вышэй — і табе гамон. Знаеш, што я адчула там? Найстрашнейшае што было?