Кацярына наблізілася да каменя, апусцілася на калені і кранула яго рукой. І адшмаргнула, з жахам гледзячы на далонь — тая была ў густой ліпучай крыві.
— Ой, якая бяда ідзе, якая бяда... — гаротна прагаварыла яна. — На сто гадоў бяда, а колькі ж загіне... Глядзі, матухна, камень крывёй сцякае...
Ігумення Параскева маўчала, кусаючы свае тонкія вусны.
Кацярына павольна, быццам без ахвоты, зняла з сябе вялікі раўнакутны крыж, паклала ў ямінку на камені, потым некалькі хвілін нешта ціха шаптала.
— Як жа будзе? — запытала яе ігумення, калі Кацярына паднялася з каленяў. — Веды ж не ў крыжы, у табе. Табе жыць трэба.
— Па макавінках веды збяруцца, ім не згінуць... Крыж сам гаспадыню знойдзе і веды ёй перадасць, як я не паспела. Прыйдзе час, мусіць прыйсці. Цяпер ваша давайце...
Да познай ночы рупніца Кацярына і ігумення кляштара Параскева пераносілі да падножжа каменя і складалі скарб: разьбяны куфар са святымі мошчамі, залатое царкоўнае начынне, рукапісныя кнігі ў цяжкіх залатых вокладках, абразы ў дарагіх шатах...
— Пастой хвілінку, — сказала ігумення, калі ўсё было скончана. — Зайдзі-тка, пачакай там, я рызнічую клікну.
У пустым пакойчыку Параскева за руку вывела Кацярыну да сярэдзіны, трымаючы ў руцэ скрутак.
— Не паводле правілаў гэта, ды Бог прабачыць. Здымай адзенне, малы пастрыг прымеш...
Кацярына запытальна ўскінула вочы на ігуменню.
— Маўчы, маўчы, — адказала Параскева. — Цябе адну шукаць стануць, будзе надзея між сёстрамі схавацца. Хай Бог дапаможа...
Кацярына хутка, але не мітусліва, скінула з сябе адзежу, распусціла касу, схіліла перад ігуменняй галаву. Тая, ледзь чутна шэпчучы малітву, павольна абрэзала дзяўчыне валасы.
— Адзявай, — падала ёй кашулю і падрызнік.
Ад парога ігумення ізноў паклікала Кацярыну.
— Пастой... Імя тваё як... сапраўднае?
Дзяўчына завагалася на імгненне, потым падняла галаву і, гледзячы проста ў вочы Параскеве, адказала:
— Ведаеце вы імя такое... Дабрава.
Ледзь улоўны цень слізгануў па твары ў ігуменні, нібыта рэзка калыхнулася полымя свечкі.
— Ведаю імя... Прабабка мая гэтак звалася.
Калі Кацярына зачыняла дзверы, ігумення тройчы хутка перахрысціла яе ў спіну, а потым павярнулася да абразоў на покуці, упала на калені і так, на каленях, прыпаўзла да покуці, стала адбіваць паклоны да зямлі, апантана шэпчучы незразумелыя чужому вуху словы.
Барока
Дарога неўпрыкмет выцягнулася ў роўную лінію, і хоць яшчэ нырцавала ўверх-уніз, было зразумела, што яны ўз’язджаюць на вялікі пагорак, падымаюцца вышэй і вышэй. І па кані гэта стала відаць — ён амаль увесь час ішоў напружваючыся, прыкметна прыцішылася хада.
— Так, годзе спаць усім, — падняўся камандзір. — Пад’язджаем! Цяпер прыпынак, перакур-перакус. Далей каб без затрымак. Злазь з калёс!
— Ага, які тут перакус, дробкі ў роце з вечара не было, — заскавытаў Міцяй.
— У цябе, дурня, торба заўсёды будзе пустой, — адгукнуўся Дрон, дастаў з ладунка клуначак, развязаў, абадзьмуў чэрствы акраец хлеба і, адкусіўшы адразу чвэрць, стаў жаваць.
— Ну ты і кулак, — пракаўтнуў сліну Міцяй. — Студэнт! Скажы гэтай скнары, што дзяліцца трэба з таварышамі!
— Ага, скажы, скажы, разумнік, — кіўнуў з пагрозай Дрон.
— Мы... пакуль што яшчэ не пабудавалі таго грамадства, дзе ўсім будзе пароўну заўсёды. Але як толькі завершым вызваленне рэспублікі...
— А нам усё пароўну выдавалі, — бесцырымонна перабіў Дрон Студэнта. — Ён сваё зжор ад прагнасці, а я вось захаваў. І што, мне інтэлігенцыя загадае дзяліцца?
Студэнт не паспеў адказаць — умяшаўся камандзір.
— Адставіць спрэчку! У таварыша камісара ёсць што і на зуб пакласці, і душу сагрэць.
Камісар і праўда саскочыў з калёс з невялікай валізкай, адышоў на затравелую ўзбочыну і ўзяўся даставаць адтуль загорнутыя ў анучыны хлеб, сала, потым — бутлю з крышталёва-празрыстай вадкасцю, невялікую чарку.
— Ямелька, пагаспадар тут, — кіўнуў на хлеб і сала камісар, і Ямелька узяўся акуратна кроіць.
— Ого! — пачуліся радыя воклічы.
Усе без запрашэння паўколам паселі вакол камісара.
Камісар наліваў гарэлку сам, не шкадуючы, па поўнай. Студэнт адмовіўся, спаслаўся на хворы страўнік.
Камандзір паказаў рукой уздоўж дарогі:
— Далей... бачыце? Над лесам белае? Ён і ёсць. Студэнт, правільна? — камандзір падаў Студэнту мапу.
— Так, усё дакладна, таварыш камандзір, — заспяшаўся Студэнт. — Наперадзе проста — кляштар бернардынцаў. Храм Пятра і Паўла. Барока...