— Дык чаго не зразумець, зразумела...
— Вось, у архітэктуры барока прапорцыі пачалі ўлічваць не толькі пры разліку асноўных памераў, але і самых дробных дэталяў. Шырыня і вышыня вокнаў, дзвярэй, вышыня вежаў, сцен, шырыня фасада — усё было вельмі дакладна знітавана! Будаўнікі таго часу вывучылі дойлідства старажытнай Грэцыі. Вядома, яны не сталі слепа капіяваць усяго, але нейкія элементы ўзялі сабе, дэталі. Трохі змянілі іх. Зразумела?
— Не, — вінавата прызнаўся Ямелька. — А што за элементы?
— Ну, скажам, у Грэцыі храмы будаваліся з калонамі. Вось і ўзялі ад калон частку... Да вонкава простых прастакутных фасадаў сталі дадаваць вежы — або адну цэнтральную, або ўсе тры — дзве з бакоў, адна ў цэнтры.
— Чуеш, Студэнт, — бесцырымонна ўлез у гутарку Дрон. — Ты мне казкі не бай, лепей проста скажы: от калі ў мяне на хаце няма пеўня, а ў суседа — ёсць, дзе цяплей узімку будзе?
— Выбачайце... А што такое — певень на даху?
— Цю... вучаны, кажаш... З дрэва певень, на грэбені самым, ясна?
— А, так-так, вядома, зразумела... Гэта характэрна для драўлянага дойлідства, выступ шчыта аздабляўся... Але тое наўрадці можа паўплываць на цеплыню ў хаце...
— От і дурань ты, інтэлігент. Цяплей будзе ў той хаце, дзе гаспадар за лета дроў больш назапасіў, зразумела табе? А певень — ён для красы толькі. От якая карысць ад красы?
— Як жа... Толк красы ў ёй самой...
— Тфу, паўдурак! — сплюнуў Дрон. — І якая ад вас карысць, ад такіх вось, вучоных? Дармаеды. От памянеш маё слова — мала вас застанецца пасля рэвалюцыі, бо няма чаго вас, дармаедаў, карміць. Ні сеяць, ні араць, адно кніжкі чытаць. Бач яго, барока ён ведае...
На гэтым змоўклі.
Храм вырастаў павольна, няўхільна, нібы не яны ехалі да яго, а ён рос з зямлі, рабіўся ўсё большым і большым. Спачатку ледзь чутна, а потым ясней і гучней пакаціўся з вежаў цяжкі звон: прызыўна-трывожны, аддаваўся ў грудзях шчымлівым водгукам, сэрца бухкала яму ў тахт.
— Чаго яны звоняць? — з незадаволенасцю ў голасе падумаў уголас Дрон.
— Нас клічуць, — рагатнуў Міцяй.— От цяпер у лазенцы папараць, блінцамі накормяць.
Звон раптам сціх, калі яны апынуліся каля самога храма.
— Усім далоў. Каня прывяжы, — стаў распараджацца камандзір. — Пашыхтавацца! Слухай мяне: заданне асаблівае. Якое асаблівае — таварыш камісар скажа, — і адступіў крок назад, адступаючы камісару месца.
Камісар абгледзеў няроўны шэраг байцоў, адхінуў крысо скуранкі, дастаў з драўлянай кабуры цяжкі чорны маўзер.
— Калі пачынаю камандаваць я, значыць, загады павінны выконвацца без адкаладу і ўраз. У звязку з асаблівым значэннем сённяшняга задання я ўпаўнаважаны асабіста судзіць кожнага і прыводзіць прысуд у выкананне, — ён прыўзняў пісталет. — На што ў мяне пойдзе адна секунда часу. Так што, меней пляскаем вачыма. Раты пазакрываць. Што б я ні загадаў — ваша справа выконваць, — і раптам, амаль лагодна, усміхнуўся: — Ды не трэба так палохацца! Будзе вясёла, абяцаю, галоўнае — слухаць мяне. Пяць хвілін пакурыць, аправіцца...
Ямелька адышоў далей ад фасада храма, стаяў, задраўшы галаву, глядзеў.
— Што, хораша, праўда? — падышоў да яго Студэнт.
— Трэба ж такое збудаваць, — не стаў хаваць свайго захаплення Ямелька. — Прыдумаць трэба было, як усё рабіць... Хораша...
— А ўсё хараство — у разліках, у дакладных прапорцыях, — заспяшаўся студэнт. — Вось, бачыце, пярэдні фасад гзымсам пасярэдзіне падзелены, быццам для хараства гзымс, і ляпніны там трохі, але не, ён візуальна, ну, значыць відаць добра... наагул, падзяляе фасад на дзве часткі, ніжнюю і верхнюю. І сам фасад ужо не здаецца такім маналітным, цяжкім. А вось гэтыя як бы калоны тонкія ў ніжняй частцы, глядзіце — як яны ўгору мкнуцца... Яны завуцца пілястрамі. А паглядзіце, як вышыня цэнтральнай часткі дачыняецца з вышынёй званіц. Самыя званіцы — вежы на два ярусы. А сярэдняя частка фасада сканчаецца фігурным франтонам, ён завецца атыкавым. І вышыня франтона акурат на роўні першага ярусу вежаў званіц...
— Вось адтуль і страляў кулямёт, — заўважыў Ямелька. — Бач, як густа сцяна пабітая кулямі...
— Так-так, мусіць адтуль, — крыху разгублена адказаў Студэнт, яму было трохі прыкра, што і ў Ямельку ён не знаходзіць цяпер удзячнага слухача. Студэнт зрабіў яшчэ адну спробу звярнуць увагу салдата на архітэктуру храма: — Вам нецікава?
— Не, што ты, — збянтэжыўся Ямелька. — Яно цікава і надта, ды слоў шмат якіх я не разумею. Мне галоўнае хораша. Эх, умелі ж людзі рабіць...
— Я ж вам усім казаў, што гэтае ідзе не з ніадкуль, а з усёй філасофскай сістэмы эпохі барока — чалавек пачаў жыць не толькі практычна, але і прыгожа, ён зразумеў, што народжаны для стварання красы ў прыродзе... Я вам болей скажу: вось цяпер, калі мы ўвойдзем у храм, звернеце ўвагу. Звонку будынак — пакуль што яшчэ такой грубай, прастакутнай формы, хай і ёсць трохі дэкору... ну, аздобы. Бачыце, дах просты, двухсхільны, корпус храма на чатыры вуглы. А ўсярэдзіне — усё ў круглявых формах! Сцены плаўна перацякаюць у столь, паўкалоны пераходзяць у аркі, аркі злучаюцца паўкупаламі... Барока! Існасць чалавека: вонкава — жывёла, а ўсярэдзіне — найвышэйшая душэўная арганізацыя, духоўны пачатак, віртуознасць, суплёт думак і формаў...