— Гэта фельчарка мясцовая...
У гэты момант да іх машыны імкліва пад'ехаў Антосяў аўтамабіль. Уладзімір кінуў Лобачу: чакайце тут, падскочыў да Зубелявага аўтамабіля, адчыніў дзверцы, скочыў на сядзенне:
— Па Ганначку!
Антось не чакаў ніякіх тлумачэнняў — ірвануў з месца і памчаў назад вуліцай.
— Жанчыне адной... Дрэнна зусім. Яна — сястра майго выкладніка. Я падумаў... Мне нешта падалося, што ёй толькі Уладзя паможа. Як нехта збоку мне казаў, што казаць і рабіць, — тлумачыў Уладзімір дарогаю.
Ганна на медпункце была адна. Яна таксама не стала нічога распытваць, схапіла сваю вялікую сінюю торбу з белым крыжам, прымкнула дзверы і села ў аўтамабіль. Каля Уладзявага дома яна кіўнула, вітаючыся, Лобачу, хутка зайшла ў хату, адкуль несліся прыглушаныя ўзрыгі.
Мужчыны на дварэ чакалі. Не гаварылі. Хвілін за дзесяць гукі ў хаце сціхлі. Выйшаў Уладзя.
— То што вы там стаіце, людзей пужаеце... Ідзеце на двор, во на лаўку... Стаіце, як чужыя, — з дакорам запрасіў ён, прысеў сам. — Нічога страшнага, — загаварыў ён да Алеся. — Нацярпелася жанчына, гэтулькі на яе звалілася... Зараз там Ганначка ёй упырск зрабіла, кропельніцу ставіць. Яна паспіць... Ёй трэба доўга спаць...
Зыркае сонечнае святло залівала зялёную траву надворка, папісквалі ластаўкі, імкліва шугаючы над галовамі. Было ціха, зусім не верылася ў нешта ня-добрае, не верылася ў тое, што можа быць бяда, што бяда — за колькі крокаў ад іх, за сцяной дома.
Рыпнулі дзверы — выйшла Ганна.
— Сядайце, — падскочыў Лобач, які сядзеў з берагу.
Ганна вачыма падзякавала, прысела.
— Яна заснула... Што здарылася? — запыталася яна ў Уладзіміра, потым перавяла вочы на Алеся.
Лобач нейкі час вагаўся: як казаць і што. Увесь сённяшні дзень здаваўся яму нерэальным, нібы падзеі адбываліся з кім іншым, а ён, Лобач, толькі назіраў за імі. Усё, ад гутаркі з міліцыянтамі і наведвання пункта міліцыі да Карчавахі, старога і ўтульнага, густа парослага зялёнай травой двара, — усё нібыта мроілася, не магло адбывацца з ім, бо ўсё выпадала з таго заведзенага парадку жыцця, дзе Лобачу было спакойна і ўтульна. Ва ўсякі іншы час ён бы не стаў нічога казаць незнаёмым чужым людзям пра свае сямейныя сакрэты, асабліва калі яны датычылі не яго самога, а сястры. Але цяпер... Цяпер усё было наадварот, здавалася перакручаным, неверагодным, іншым, але, нечакана для яго самога, Алеся, і самым сапраўдным. Ён адчуў сябе так, быццам дагэтуль жыў на нейкім балоце, дзе мусіў хадзіць вядомымі ўсім кладкамі, а тут, на ўтравелым двары, кладак не было, тут была цвёрдая, пэўная зямля, куды ні ступі. І ён загаварыў шчыра, стараючыся падбіраць словы, каб выходзіла сцісла і ясна, разам і сабе тлумачачы тое, што дзеелася з сястрой.
— Гэта мая сястра... Яна вярталася з лецішча, ад сяброўкі. І на вакзале патрапіла ў гушчу гэтак званай “маўклівай акцыі пратэсту”. Яе схапілі... Збівалі. Збіваў яе колішні вучань. Можа, усё адбылося б не так... не з такімі наступствамі, але Надзея... яна вельмі шмат перажыла за свой век. Была замужам. Муж падманваў, як выявілася — быў наркаманам. Яна спрабавала выратаваць — не выйшла, сканаў ад перадазавання. Рана памерла наша маці. А потым здарылася бяда з бацькам — інсульт, пасля чаго бацька перастаў нас пазнаваць. Давялося аформіць... у пансіянат. Ён жыве, на сваіх нагах, але памяць не вяртаецца. І вось, пасля ўсяго, Надзею збіваюць там, прыніжаюць. Потым — камера. Яна сказала, што калі б згвалтавалі, было б лягчэй трываць. Тады суд. Быццам яна непрыстойна лаялася, супраціўлялася міліцыі... Далі вялікі штраф. З працы пазванілі, сказалі, каб пісала заяву на звальненне. Першы дзень пратрымалася, а потым пачало падавацца, што за ёй цікуюць. З дому не выходзіла. Першую ноч не спала, толькі калі я сядзеў у яе каля ложка, драмала. І другую... Доктарка прыходзіла, але яна зачынілася ў пакоі. Вось... А выклікаць хуткую з санітарамі... каб звязалі яе, сілай запхнулі ў машыну... Я не змог. Яна... У яе ўсё здарылася якраз пасля таго гвалту. Яшчэ адзін такі гвалт перажыць? Як? Не...
Нейкі час усе маўчалі, потым Уладзя ціха, але ўпэўнена сказаў:
— Не перажывай надта, не трэба болей ніякага гвалту... Гэта мінецца. Пабудзе тут твая Надзея дні тры-чатыры і акрыяе. Усё ў сабе насіла, бабе плакаць трэба ад гора, а не ў сабе хаваць. Яна паплакала, паспіць, акрыяе...
— А што за кропельніцу ставілі? — насцярожана павярнуўся Алесь да Ганны.
— Глюкоза простая, падмацаваць крышку, — супакоіла Ганна.
— Дык... што мне рабіць? — разгублена запытаўся Алесь ва Уладзі. — Я, зразумейце правільна, не магу пакінуць сястру тут... адну.
— Начуйце ў мяне, — адказала замест Уладзі Ганна. — Вам у такім стане не трэба ехаць... А сястры пэўны час не трэба бачыць яшчэ каго, апрача Уладзіслава Сцяпанавіча. Мая хата на другім канцы вёскі, але ж вёскі ўсяе — зайцу на два скокі.