Выбрать главу

У кавярні было амаль пуста: поўная жанчына з рэдкімі каротка пастрыжанымі валасамі лянотна пра нешта перамаўлялася з трыма мужчынамі за адным з чатырох круглых пластыкавых сталоў чырвонага колеру. Сцены і столь абабітыя звыклымі пластыкавымі панелямі блакітнага колеру. Гэтая бліскучая блакітнасць з чырвонымі сталамі і такімі самымі чырвонымі крэсламі надавала памяшканню выгляд нейкай медычнай установы. Розніца была хіба ў тым, што за прылаўкам грувасціліся пляшкі розных памераў і колераў ды граў магнітафон на самым прылаўку ў куце.

— Добры вечар, Марына, — павіталася Ганна. — У цябе ёсць свежага чаго павячэраць?

Жанчына не без цікавасці стрэліла вачыма ў бок Алеся, развяла рукі ў бокі:

— Добры то добры, а добрага няма. Каўбасы вазьміце, сёння прывезлі, сардэлькі ёсць. А, во яшчэ салата свежая мясная. Віно даваць? — пытанне яна адрасавала Лобачу.

Лобач павагаўся, потым усё ж спытаўся ў Ганны:

— Можа, возьмем віна сухога?

— Бярыце, — проста адказала Ганна. — Сёння такі дзень... Яшчэ, Марына, каўбасы, сардэлек... салаты дзве. Віно белае.

— Ганначка-Ганулечка! — закрычаў ад століка мужчына ў саколцы — гадоў сарака, на добрым падпітку. — Хадзі да нас, дарагая!

Ганна павярнулася.

— Лёнік, як захочаш са мной пасядзець, то прыйдзеш ды запросіш. Абавязкова пайду.

— Ага, да цябе прыйдзі... выганіш, — мужчына ўпэўнена, хоць і хістаючыся, падняўся, падышоў да прылаўка. — Ты хто? — рэзка запытаўся ў Лобача, пасунуўся да яго па прылаўку.

У ягоных вачох не было злосці, але Лобачу стала вельмі няўтульна. Ён заўсёды імкнуўся ўнікаць вось такіх канфліктаў, ён і ў студэнцкія гады не біўся ніколі, ухіляўся, бо, чаго тут хаваць, баяўся болю, баяўся, што яго могуць выцяць у твар.

— Чалавек я, — як мог годна і разам так, каб мужык не знайшоў у словах і інтанацыі крыўды, адказаў Лобач.

— Во, Лёнік, ён чалавек, а ты? — даляцела ад століка, дзе сядзелі двое сяброў мужыка.

— Ён — чалавек! — выгукнуў у бок століка мужык, павярнуўся зноў да Алеся. — А я — хто? Я — свіння, так?

Ён пагрозліва засоп, прымружыўся.

У яго былі моцныя рукі — рукі вясковага трактарыста. Гэта заўважыў Лобач. Ад мужыка тхнула гарэлкай і нейкай парфумай. Твар быў загарэлы да смуглявасці, але, што ў гэты момант зусім не дарэчы адзначыў Лобач — чыста паголены.

— Свінні ж не голяцца, а вы — паголены, — адказаў ён і звярнуўся да Марыны-прадаўніцы: — Колькі з нас? — падаў грошы.

Мужык перадумваў Лобачавы словы.

— Хадземце, — Ганна пазбірала прадукты ў пакунак, ішла ад прылаўка.

— Ганулечка-Ганначка, адну хвіліначку, адну хвіліначку, — заспяшаўся Лёнік, захапіўшы і прытрымваючы Лобача рукой за кашулю.

— Ты... Вы праўду заўважылі — я заўсёды галюся. Не магу ісці ў культурнае месца непаголеным. А свінню голяць, ты не ведаеш. Перад смерцю... Не, пасля смерці. Калоў калі свінню? Але, стойце... ну, хвіліначку...

— Лёнік, не чапляйся, калі ласка, — ціха, але цвёрда папрасіла Ганна.

— Ганначка, даражэнькая, я ж ні-ні... я толькі даведацца... От мяне таварыш... на “вы” назваў... мяне — на “вы”. А хто я? — узняў ён вочы на Алеся, падаўся да яго тварам.

У ягоных вачох Алесь згледзеў сум. Так, перадусім — сум. І, нечакана сам для сябе, сур’ёзна і ціха адказаў:

— Кожны ёсць тое, што ён сам пра сябе думае.

Лёнік ускінуў галаву, адхіліўся назад.

— Мужык!... Дай... дайце пяць — працягнуў ён руку, схапіў руку Алесяву, моцна сціснуў. — Гэта правільна... што сам пра сябе... Ізвіняйце, шчаслівай дарогі!

— Не напалохаліся? — з лёгкім непакоем запыталася Ганна, калі селі ў машыну.

— Трошкі было, — шчыра адказаў Алесь. — Маё маленства і хлапецтва прайшлі, можна сказаць, у цяплічных умовах, дык у бойках я спецыяліст ніякі.

— Ды яны бяскрыўдныя... — стала бараніць Ганна вяскоўцаў. — Так, да незнаёмага прычапіцца, каб неяк сум свой разагнаць, каб хоць нешта новае... У іх жа тут дзень учорашні як сённяшні дзень, а сённяшні як заўтрашні...

Можа, гэтая невялікая сустрэча Алеся з п’яным надала Ганне нейкай вінаватасці перад Алесем, бо цяпер яна ветла распытвала яго пра жыццё, і ён бачыў — распытвае не дзеля самой ветласці. Расказвала сама: як апынулася тут, як працуе.

— Такая прыгожая, разумная і добрая жанчына — і адна, — асмялеў пад канец вячэры Лобач. — Не разумею...

— А што тут не разумець? — сумна ўсміхнулася Ганна. — Я — ведзьма, мяне хлопцы баяцца. Дый добрага на самоце нямала: лягла не клята, устала не мята. А калі сур’ёзна, то проста так выйшла. Не сустрэла. Прапаноў — вунь колькі. І нават праз сеціва. Вось нядаўна адзін знайшоўся, такі закаханы — няма куды дзецца. Піша штодзень лісты, ды такія — зачытаешся. Прывучыў: як не прыйдзе калі ліст, дык быццам і сумна. Ды бачу, вы таксама не зломак, не пачвара, а адзін. Чаму?