— Веды да таго ідуць, хто іх прыняць гатовы...
Сонца чырвоным агромністым колам з рэзка акрэсленымі абадамі, як яркая, прылепленая на небе бляшанка, завісла над блізкім берагам лесу. Ад балаціны пацягнула цвіллю і холадам.
— Яна цябе абрала, ты і ведаць мусіш.
— Як? — Уладзімір здзіўлена зірнуў на старога.
— Таго не ведаю. Не магла яна пайсці і не падказаць месца. Мне не падказвала. Маруце — не. Значыць — табе.
— Мне? Падказала? Ганна ведала... пра сваю смерць?
— Няўжо ж... Крыж дае і не такія веды.
— Ганна ведала... Як жа яна тады выйшла? Але... не галоўнае, потым... — Уладзімір задумаўся, аж вочы заплюшчыў, патрос галавой: — Нічога мне Ганна не казала! — штосілы гукнуў. — Нічога!
— Мусіла...
Стары замаўчаў, Уладзімір дастаў яшчэ адну цыгарэту.
— Ну, пакуры, падумай... Пайду, бульбы звару... Накалупаў маладой... як гарох, але ж будзе...
Ганна нічога яму не казала. Нічога! Уладзімір успамінаў кожнае імгненне, якое правёў у размове з жанчынай, да кожнага драбочку... Нічога не казала Ганна! Яна зусім не давярала яму захоўваць нейкіх таямніц, чаго яны ўсе так пакрыўдзіліся? Хіба ён вінаваты, што стаў абраным ёй, Ганнай? Дык незразумела яшчэ, што за роля яму выпала. Чаго яны зайздросцяць? Хацелі б самыя пабачыць яе раскрыжаванае цела ў тым лесе? “Калі яна табе больш давярала...” — пакрыўдзіўся Лобач, праўда ж, пакрыўдзіўся...
Уладзімір пстрыкнуў запальнічкай, зацягнуўся. Круціў у пальцах запальнічку — і раптам застыў, павярнуўшы яе да сябе донцам.
Маленькі светладыёдны ліхтарык паслухмяна ўспыхнуў ад націскання кнопкі, укалоў вока.
Тады, на цёмнай вуліцы Карчавахі, гэты ж блакітны ліхтарык высвеціў на вокладцы кніжкі словы: “Я давяраю табе”.
Дзе кніжка!?
Уладзімір падхапіўся, раздушыў на зямлі толькі што прыкураную цыгарэціну, пабег у хату. Стары мыў у сенцах дробную, як арэхі, маладую бульбу. Ён ніяк не зрэагаваў, калі Уладзімір забег у пакой, пакорпаўся ў сваім пляцаку, потым выскачыў у сенцы, разгарнуў кніжку.
“Я давяраю табе”.
— Дзед, што яна мне давярала?
— Табе ведаць, — спакойна адказаў стары, падняўся, паставіў на пліту невялікі рондаль з бульбай, заліў яе вадой, запаліў газ. — Нешта ж даверыла.
— Нешта? Яна мне даверыла нешта ці проста напісала, што наагул давярае?
— Ты падумай, пачытай...
— Пачытаць?..
Вядома ж, пачытаць... Уладзімір прысеў тут жа, у сенцах на нізенькім услончыку, на якім сядзеў стары, калі намываў бульбу. Узяліся прыцемкі, Уладзя пстрыкнуў вымыкачом.
Уладзімір хутка, старонка за старонкай, прагартаў усю кнігу, яму падавалася, што вось зараз, вось на наступнай старонцы ён пабачыць нейкі асаблівы знак... Не, не было знаку. Кнігу ці чыталі раней — старонкі зусім новыя, некаторыя пазляпляныя. Уладзімір перанёс услончык да сцяны і пачаў чытаць: першыя сказы ўдумліва, увесь час трымаючы думку пра тое, што яму трэба ў радкох тэксту знайсці адказ. Гэта запавольвала чытанне, сэнс прачытанага губляўся, і ён узяўся проста чытаць, а потым думаць. Чытаў, спатыкаўся, вяртаўся. Урэшце кінуў мучыць сябе роздумам над кожным сказам і чытаў амаль “па дыяганалі”, падганяючы сябе, мяркуючы, што калі і хацела нешта падказаць Ганна, то будзе гэта не ў радку, а ў гісторыі...
...Булькацела на агні бульба, Уладзя рэзаў кроп, ягоны водар казытаў ноздры. Недзе на надворку, блізка ад дзвярэй, заспяваў цвыркун. Згусцілася цемра.
— Сядай, паямо крыху, — сказаў Уладзя, калі высыпаў у глыбокую міску бульбу. — Малака прынеслі раней, скісла добра...
— Ага, — Уладзімір гартануў дзве старонкі наперад, пабачыў, што сканчаецца першая частка мудрагелістае, незразумелае яму кнігі. — Зараз, Уладзіслаў Сцяпанавіч, хай крышку прыстыне, дзве хвіліны...
“...Па дарозе на Лошчыцу сяляне прыбіралі старую грушу. Усярэдзіне яна была зусім спарахнелая. У гэтым дупле яны знайшлі мерцвяка, на шыі каторага, апроч крыжыка, вісеў залаты медальён...”
Абдало гарачынёй, сперла дыханне. Уладзімір адклаў кнігу ўбок, павольна падняўся і сеў за стол.
— Дзед... У Ганніным гародзе стаіць груша. Яна абгарэла. Груша вялікая... Там ёсць дупло?
Стары павярнуўся да Уладзіміра — ягоны пагляд быў роўны, спакойны.
— Хто ж яго выглядаў надта... можа, і ёсць. Грушу яшчэ Ганначкін дзед садзіў.
— Зараз я...
— Зараз не трэба. Ноч.
— Заўтра я павыглядаю...
— От заўтра і пабачыш, — згодна кіўнуў стары, потым дадаў: — Асцярожна глядзі. Крыж у чужыя рукі не дасца.
— Я ж — свой! — абурана выгукнуў Уладзімір.
— Крыж можа і не прызнаць адразу...
...Драбіны ляжалі ў густой траве каля сцяны абгарэлага хлеўчыка. Невялікія, цяпер яны набрынялі вільгаццю і былі цяжкія як падняць, але Уладзімір даў рады паставіць іх старчма і нахіліць да грушы. Драбін ставала акурат да першага тоўстага сука.