Выбрать главу

Лобач думаў. І пачаў гаварыць, выбіраючы словы, бо пакуль што не змог як след сфармаваць сваёй думкі.

— Бачыце, Уладзімір, тое, што вы расказалі, выходзіць па-за межы навуковага светаўспрыняцця. Яно не мае пад сабой рэальнага грунту. Яно ляжыць па-за межамі існых законаў прыроды, тых, якія мы ведаем. Я не адмаўляю вам у помачы, але я не разумею, як я вам магу памагчы. Вы былі там, на тым баку, як кажаце. Значыцца, вы перайшлі нейкую невядомую ў рэальным свеце мяжу. Вы сталі іншым. І свет вакол вас стаў іншы. Для мяне ж ён застаецца такім, якім быў: усё ў ім дзеіць на падставе вядомых навуцы законаў, зямля круглая і пукатая, на ёй не могуць існаваць інфернальныя істоты, людзі не пераўтвараюцца ў ваўкоў, не цвітуць ноччу блакітным святлом кветкі. Я не думаю, што ў вашай справе ад мяне можа быць карысць. Вядома ж, звяртайцеся, калі што... Можа, нешта будзе і для мяне мажлівым.

— Дзякуй, я зразумеў, — Уладзімір падняўся з-за стала. — І за каву дзякуй. Яшчэ скажу... тыя, з Цемры, яны тут, сярод нас. І яны робяць сваю справу тут, у рэальным свеце. Купалле ўсяго толькі штогадовы пік змагання, калі адкрываюцца твары... Загінула Ганна... Летась, казаў Уладзя, быццам выпадкова загінуў адзін з абаронцаў Кветкі. Калі прыйдзе нейкі год, а не знойдзецца абаронцаў? Ці Крыжа? Ці сам камень нехта звалачэ пад падмурак сваёй сядзібы? Ці не загарыцца ніводнага купальскага вогнішча, і тады тая чорная зграя беспамылкова пабачыць шлях?

— І што будзе? — мусіў пацікавіцца Лобач.

— Кветку згасяць. Яе не будзе каму бараніць. Яна згасне і болей ніколі не загарыцца тут. І малітва будзе марная. Калі яе будзе яшчэ каму чытаць...

— І што будзе без яе? Вы хочаце завербаваць мяне ў сваю... групу падтрымання Кветкі? — з лёгкай іроніяй запытаўся Лобач. Яму не хацелася, яму дужа не хацелася вось так развітвацца з Жабруном, ён усё ж адчуваў удзячнасць за тое, што той зрабіў для ягонай сястры. Але не мог падтакваць, не мог успрыняць тую казку пра Кветку як сапраўднасць, бо яна была... немажлівай! Ірэальнасці няма месца ў нашым, досыць вывучаным свеце.

— Нічога я не вярбую... І нікога не вярбую, — без расчаравання ад пачутага адказаў Уладзімір. — Я не ведаю, што будзе без Кветкі. Я ведаю, што яна павінна быць. Я паеду.

— Дык залікоўку ж дайце, — спыніў яго з усмешкай Лобач, узяў асадку, пачакаў, пакуль Уладзімір выцягне залікоўку з зашпіленай на гузік нагруднай кішэні. Выставіў адзнаку, паставіў роспіс. — Ну, поспеху вам і дзякуй за ўсё!

Ён падаў залікоўку левай рукой, разам зрабіўшы рух правай, каб паціснуць Уладзіміру руку, але той быццам не заўважыў ягонага руху, узяў залікоўку якраз правай рукой і стаў пхаць яе ў цесную кішэнь.

— Дзякуй... А вы ведалі, што ва ўсіх ахоўніц Крыжа было сваё імя?

— Як — сваё імя? — здзівіўся пытанню Лобач.

— Сваё, радавое. Якое ведалі толькі адзінкі.

— Досыць пашыраная практыка ў шмат якіх старажытных народаў. Было такое і ў славян. Яшчэ доўга пасля ўвядзення хрысціянства дзяцей называлі і царкоўным імем, і сваім, славянскім, якое не афішавалася.

— Ага, зразумела, — незразумела адказаў Уладзімір. — Усяго найлепшага...

Лобач прайшоў за Уладзімірам да вітальні, ён адчуваў сябе вінаватым, і гэта было непрыемна. Больш за тое: Лобач пабачыў цяпер зусім іншага Жабруна. Жабрун стаў не проста іншым — ён стаў далёкім, недасяжным нават. Так выходзіла (калі паверыць Жабруну), што справа, якой ўсё сваё жыццё займаўся Лобач, цяпер выглядала дробязнай, нікчэмнай гульнёй. Недзе ў Лобачавай свядомасці ўзнікла карціна: вось ставяць дом. На будоўлю дома прывёў гэтага Уладзіміра Жабруна сам Лобач, стаў паказваць яму на трэскі ды абрэзкі і тлумачыць, якімі інструментамі дом робяць, з якой драўніны. І Жабрун, перш так уважна слухаўшы настаўніка, у нейкі момант кінуў трэсачкі і ўзяўся за сякеру. І вось ён ужо сам будуе, а Лобач стаіць унізе. Жабрун не кліча да сябе, ён усяго толькі просіць памагчы ў які момант...

Уладзімір ці то хаваў свой твар, ці то не жадаў сустракацца вачыма з выкладнікам: абуў свае красоўкі, толькі павярнуў галаву, кіўнуў “да пабачэння” і выйшаў з кватэры.

Лобач з прыкрасцю бразнуў замком. Не, не такога расстання ён хацеў. Але што сапраўды сталася з Жабруном у тую ноч? Хто і дзе мог яго так пакусаць-падрапаць? Зграя якіх валачашчых сабак? Вельмі нават падобна...

Лобач вярнуўся на кухню.

І застыгнуў на парозе.

Па бліскучай паверхні стала між кубкаў праходжвалася птушка. Трохі меншая за голуба. Попельна-ружовая, з чорнай палоскай на шыі. Лобач пазнаў яе адразу: туркаўка. Лясная туркаўка. Але як яна заляцела ў горад? Ад лесу ж так далёка...

Птушка заўважыла Алесяў рух і цяпер заціхла, цікавала за ім маленькім вочкам.