Але што рабіць далей? Што гэта дало тэксту, які яму трэба разбіць на знакі прыпынку, паправіць, прымеркаваць словы да слоў?
Калі мы ведаем, што тэкст укладзены паводле закону, цяпер трэба ў гэтым тэксце распісаць значэнне частаты гукаў. Потым неяк глядзець, шукаць паўторы... Прыкладам, узяць напачатку чатыры словы першыя і чатыры наступныя... Не, лепш браць адразу патрэбную колькасць складоў. Для пачатку, скажам, сем. Глядзець, ці супадаюць гарбавіны першых з гарбавінамі наступных. Не супадаюць — узяць восем, потым дзевяць... І тады стане зразумела, прыкладам, хто там распускае косы — сонца ці дзеўка...
Уладзімір вярнуўся да верша Куляшова “На ростанях”. Палічыў: у першым радку — аж трынаццаць літар, якія ўлучаюцца ў будову графіка. А ў другім — дванаццаць. І калі яму ўручную вось так самому падбіраць — будзе замала і лета. Трэба праграма... Праз паўгадзіны Уладзімір знайшоў на адным рэсурсе праграміста. Як мог, патлумачыў існасць задання. Хлопец трапіўся разумны, схапляў усё адразу:
— Так, я зразумеў наступнае: вы ўводзіце нейкі тэст, кожнай літары прысвойваеце лічбавае значэнне. Цяпер праграма павінна адшукаць заканамернасць у гэтым тэксце. Добра, знойдзе, што далей?
— Далей вось што... Трэба вывесці цалкам часткі тэкстаў, якія патрапляюць у заканамернасць, радкамі, адзін пад адным. Выйдзе нібыта верш. Але вось яшчэ што: тут не можа быць дакладнага супадання. Трэба гэта ўлічыць.
— Зразумела, дамо праграме нейкі допуск. Тады мне патрэбныя значэнні літар. Каб ведаць, якія допускі даваць.
— Вядома, кіну зараз. Яшчэ... Не ўсім літарам прысвойваецца лічбавае значэнне.
— Гэта дробязь, якім не будзе прысвоена — будзе нуль па замоўчванні. — Так, праграма нескладаная, нажывацца не хачу, але калі не шкада накінуць пяцёрку за тэрміновасць, то магу сесці зараз жа, да ночы будзе гатова.
— Не шкада.
— Выдатна, тады 25 ВМЗ. Кашалёк кідаю.
— Згодзен, заплачу зараз. Праверыць праграму можна так: увесці чатыры радкі верша, скажам, Ясеніна, узапар, адным сказам, без знакаў прыпынку. Калі ўвесці значэнні літараў, то праграма павінна надрукаваць чатыры асобныя радкі, так, як напісаў некалі Ясенін.
— Дык гэта вельмі добра, што ёсць праверка.
Кажучы шчыра, Уладзімір у нейкі момант хацеў прапанаваць праграмісту, каб той зрабіў праграму сёння, да ночы. Аж недзе свярбела хутчэй паспрабаваць... Але — праз паўтары гадзіны яго сустрэча з Ірынай. Яна абяцала, што сягоння прыйдзе.
Да сустрэчы заставалася часу якраз на тое, каб прыбрацца ў доме, працерці падлогу (адкуль тут збіраецца за дзень гэтулькі пылу?), памыцца самому. Падумаў, што сёння не будзе заходзіць выпіваць — узрушанасць ад работы, пэўны поспех і адчуванне абавязковага развязання ўсёй задачы надавалі яму ўпэўненасці. Недзе варухнулася няпрошаная думка, што Ірына — гэта хоць і важна, але не галоўнае... Ён прагнаў тую думку, не стаў на ёй засяроджвацца. Бо колькі гадоў таму зразумеў: няма нічога, што было б галоўным. Ёсць нешта другаснае, пустое, не вартае ўвагі. А найважнейшага, сама значнага ў жыцці — няма. Бо ўчорашняя дробязь сёння можа пераўтварыцца ў скалу наканавання. І наадварот...
Ён так быў заняты думкамі пра Ірыну, што не заўважыў, як спакойна і хутка прайшоў паўз сваё акно, выйшаў з саду і толькі потым, зачыняючы веснічкі, падумаў: вось жа, не зірнуў, ці быў хто ў яго акне. Але дом сёння выглядаў домам, і вокны былі... звычайнымі вокнамі.
4
— А вы ж мне так і не расказалі, хто Вы і адкуль?
Ірына выглядала вельмі ўсцешанай сустрэчай, яна не хавала ўсмешкі і задавальнення. Адзелася яна ў лёгкую сукенку, што цалкам адкрывала плечы. І выраз у сукенкі быў такі глыбокі, што калі яна нахілілася над столікам, Уладзімір бачыў ледзь не напалову яе не надта вялікія грудзі — на Ірыне нават станіка не было.
Яна як бы і не заўважыла гэтага Уладзіміравага пагляду, пасля якога ён адчуў, што зачырванеўся.
Заказалі каву.
— Я ж казаў — з вёскі. Тут вучуся, на гістарычным, завочна, першы курс канчаю.
— А дзе жывяце? Якія планы на потым? — з жывой цікавасцю на твары дапытвалася Ірына.
— Жыву ў адной бабулі, прыватны дом, але пэўныя выгоды ёсць. Пакойчык... Цяпер бабуля з’ехала на лета ў сваю вёску, то я адзін за гаспадара. А планы... Не ведаю, шчыра кажу. Яшчэ тры дні таму я думаў кідаць свой універсітэт ды ехаць назад... Наш бацька памёр даўно, не памёр — загінуў. Была нейкая папойка ў мужыкоў, на сенаванні. Ну і пасварыліся. Сталі біцца. Бацька не піў тады з імі, але пайшоў разнімаць. І нехта, так і засталося таямніцай — хто, шахнуў бацьку касой па назе, пад каленам. Не змаглі ўратаваць, п’яныя, як яны там перавяжуць, каб суцішыць кроў, калі артэрыя перарэзаная? А маці памерла... піла надта, захварэла на менінгіт. Жылі з братам, я тэхнікам-электрыкам працаваў, куды пашлюць. Брат... нідзе не працаваў, па людзях: сёння такія рукі патрэбныя ў вёсцы, дзе адны пенсіянеры пазаставаліся. Напачатку лета брат згарэў разам з нашай хатай. П’яны заснуў з цыгарэтай. Вось я і апынуўся без нічога і нідзе...