— Ой, дзіцятка, хадзі сюды, хадзі...
Марыя Фамічна несла з пакоя літровы слоік з празрыстай вадкасцю — вадой, хутчэй за ўсё. Узяла за руку Уладзіміра, і ён пакорна пайшоў за ёй, як маленькі хлопчык, што нашкодзіў і чакае цяпер свайго пакарання.
— Ай, ай-ай, Валодзечка, нашто ж ты нож выцягнуў, чым жа ён табе так замінаў там, а? — прыгаворвала гаспадыня, а сама ставіла пасярод кухні табурэтку, садзіла на яе Уладзіміра.
Той самы нож, які дастаў Уладзімір са шчыліны ў сцяне, ляжаў на кухонным століку — дзе ён яго і паклаў.
— На гэтым нажы гэтулькі ўсяго, гэтулькі ўсяго, а ты яго ў хату ўпусціў, як ты яшчэ жывы ды здаровы, дзетачкі мае. Нельга такі нож у хату, нельга даставаць... От, баба старая, што ж я цябе не папярэдзіла... — галасіла Марыя Фамічна, абходзячы Уладзіміра, які паслухмяна застыў на табурэтцы, апускала руку ў слоік і пырскала потым на Ўладзіміра — на галаву, на плечы, спіну. Уладзімір ніяк не рэагаваў на тое, як халодныя кроплі падаюць на яго паўголае цела.
Гаспадыня нешта зашаптала, часта і хутка.
Уладзімір сядзеў на крэсле, пагойдваўся ўзад-уперад, усё больш і больш, а бабуля ці то дапамагала яму, ці то прытрымвала, каб не надта гойдаўся, трымаючы адну сваю руку на яго лобе, другую на патыліцы. Уладзімірава галава падала назад — і ён адчуваў, як падае ён сам у чорнае і гарачае, што не мае назвы і канца, дзе ні пачуццяў, ні адчуванняў, дзе ўсё нішто і само чорнае было нічым, і гэта прыцягвала спакоем, поўным і ціхім, глыбокім і роўным. Падавалася галава наперад — і Уладзімір урываўся ў шумнае многагалоссе, яго бянтэжыў і пужаў тлум і гоман, каляровае святло. Яго працінала тысячамі боляў — адразу ўсе клетачкі цела, яго свядомасць салодка заскіпала мільёнамі пухіркоў адчуванняў — і гэта было страшна, але гэта вабіла, заварожвала, гэта абяцала яшчэ адно адчуванне да тых мільёнаў...
Ён разгойдваўся ўсё мацней і мацней, цяжка дыхаў, ужо гатовы быў, здавалася, скочыць і застацца — ці то там, у цемры — і адчуць асалоду вечнага спакою, ці то там — у святле, каб працяў яшчэ адзін боль, каб мець асалоду ад яшчэ аднога пачуцця, напіцца яшчэ адной радасцю...
Але бабуля раптам перастала шаптаць і спыніла яго галаву акурат пасярэдзіне.
Уладзімір адкрыў вочы.
Гаспадыня трымала ў руцэ той самы нож, а лязо яго было пакрытае густымі рудымі плямамі ржы. Уладзімір ізноў пачуў хуткі шэпт, бабулін голас пачаў узмацняцца, але Уладзімір не мог разабраць ні слова, ды цяпер гэта і не важна было — яго стала ахутваць цяпло, і салодкая млявасць распаўзалася з галавы ў грудзі, потым у ногі, рукі. Бабуля ўжо амаль выкрыквала асобныя словы, і недзе мільганула думка пра тое, што яму б вельмі спатрэбілася гэта запомніць — гэтыя словы, але навошта — Уладзімір не помніў. Яшчэ адчуў, як агідна зашоргала тупая сталь нажа па пасмачцы яго валасоў, што захапіла пальцамі гаспадыня, і гэтае шорганне было такім непрыемным, што аж у роце аддалося агідным прысмакам.
Ён з бабулінай помаччу змог падняцца, зайсці ў свой пакойчык, упасці — і адчуў такую неверагодную палёгку, такое замілаванне ад спакою і ціхасці ў душы, што слёзы з’явіліся ў яго на вачох.
Праз хвіліну Уладзімір спаў — мо першы раз за гэтыя дні звычайным здаровым сном.
Прачнуўся сам — лёгка, з яснай галавой. Мінулае ўваходзіла ў свядомасць, нібыта кадр за кадрам пераглядаў страшнае кіно. Але самому яму цяпер было зусім не страшна. Толькі сорамна. Перад гаспадыняй, якая, ён чуў, нешта мыла ў ракавіне на кухні. Зірнуў на мабільнік — амаль поўдзень. На лекцыі спазніўся. Экзамен заўтра. Будзь, што будзе...
— Добры дзень, Марыя Фамічна.
Уладзімір сеў за стол, гаспадыня стаяла ля ракавіны, выцірала рукі.
— Хто ж гэта ў цябе быў, Валодзечка? — спытала яна з жалем.
— Кот быў. Напачатку...
— Ката не чапай, ён па справе тут быў, — абараніла жывёліну гаспадыня, махнула рукой, маўляў, не ўспамінай больш.
— Жанчына была, маладая...
— Чорная?
— Валасы? Не, белыя... нефарбаваныя.
— То гэта не яна, не...
Гаспадыня прысела насупраць яго, з жалем зазірнула ў вочы.
— Я тое паправіла, што праз сваю дурасць ты нарабіў, праз нож... Але ж табе, Валодзечка трэба ехаць... Нешта ёсць на табе, такое страшнае, што мне не вылечыць. У мяне во рука як адсохла правая, як табе пасмачку валасоў адрэзала. Цяпер трохі варушу, а то віснем вісела. Яно мацней за мяне, табе іншы лекар трэба. Я табе скажу куды і да каго, едзь... Бо бяда над табой вісіць, не ведаю якая, не ведаю за што, быццам значаны ты некім на страшную справу...
Гаспадыня памаўчала хвілінку, потым спытала асцярожна:
— Ты во пра сваіх расказваў мне трохі, а ў тваім родзе хіба ніхто нічым такім не займаўся? Не варажыў, людзей не лячыў?