“Ат, годзе... мяне дакладна трэба лячыць”, — падсумаваў Уладзімір.
У лесе адчуваўся вецер — там, уверсе, шумелі лістотай дрэвы. Лес быў светлы — бярэзнік, трапляліся сосны. Неўзабаве сцяжынка крута павярнула ўправа — на ўскраек лесу, дзе праз поле віднеліся дахі некалькіх дамоў і кроны высокіх дрэў — вёска.
“Дык тут паварочваць? А дзе ж той Чортаў камень?” — Уладзімір разгублена спыніўся.
Яшчэ там, калі пачуў “ля Чортавага каменю”, адразу ўспомніў сваю карту, якую некалі зрабіў быў сам — выпісаў з усіх знойдзеных крыніц месцы гэтых Чортавых камянёў, нанёс кропкі на карту. Думаў, што калі так зробіць, то на карце сама сабой намалюецца нейкая выява, калі не разгадка, што было мала чакана, дык хоць нейкая падказка. Не выйшла тады нічога, хоць, калі злучаліся ўсе кропкі размяшчэння Чортавых камянёў у розных варыяцыях, быццам бы выходзіла нейкая літара. Калі пастарацца, дык можна было б назваць яе рунай... Але Уладзімір тады зразумеў, што гэта надумана, бо Чортавы камяні былі і ў Літве, і ў Латвіі, і ў Польшчы — усюды. Але вось цяпер, успамінаючы карту, Уладзімір нешта не мог успомніць таго каменя. Можа, не такі вялікі... Не становіць цікавасці для навукоўцаў.
Ён разглядаўся на бакі, пакуль не заўважыў ледзь прыкметную сцяжынку, не сцяжынку нават, але было відаць, што сюды не раз збочвалі людзі. Павярнуўся, прайшоў крокаў дзесяць — і раптам пабачыў вялізны камень.
Ён быў з метр вышынёй, а ў адным канцы — больш за метр, няправільнай формы, пад два метры ў даўжыню. Як і належыць каменю, меў светла-шэры колер, цяпер дык і зусім светлы пад праменямі сонца. З трох бакоў камень акружалі зараснікі маліны.
Уладзімір набліжаўся да каменя, уражаны яго магутнасцю. “Вось ты які, Чортаў камень... Ну, добры дзень...” — у думках прывітаўся ён паміма волі з гэтай веліччу.
Ніколі ён раней не бачыў жыўцом такіх вялікіх камянёў ды яшчэ вось так — недзе ў лесе. І таму працягнуў руку і паклаў яе на цёплы шурпаты бок асцярожна, быццам дакранаўся да нечага незвычайнага. І ўздрыганулася рука, якая раптам адчула пад сабой не простае цяпло, а цяпло нібыта жывой істоты, быццам ад сярэдзіны каменя прайшоў праз яго таўшчыню ва Уладзіміраву руку слабы электрычны ток. Але Уладзімір не спалохаўся, не адторгнуў рукі, наадварот — паклаў на камень і другую, і захацелася дакрануцца да роўнай цёплай паверхні ўсім целам.
“Сумна табе тут адному? — працягнуў у думках Уладзімір. — Адзін ты і адзін. Дні, гады, стагоддзі...”
Ён стаў абыходзіць вакол.
З другога боку камень меў невялікае паглыбленне, дзе ляжаў невялікі букецік сініх валошак. Кветкі былі зусім свежыя. Уладзімір застыў, уражаны гэтым кранальным малюнкам: жывыя пяшчотныя кветкі на шурпатым граніце.
“Дык ты зусім і не адзін... У цябе нехта ёсць, — разгубіўся Уладзімір, і ў глыбіні душы варухнулася нешта падобнае да рэўнасці. — Табе і кветкі прыносяць”, — звязаў ён у адно нядаўную сустрэчу з той жанчынай на сцяжынцы, гэты камень і букецік кветак.
Ля стромага боку каменя абапёрся аб яго спінай, адчуў незвычайную моц граніту і поўнае супакаенне, быццам ужо дайшоў да сваёй мэты, дасягнуў галоўнага. Астатняе было не такім і важкім. Дастаў цыгарэты і закурыў. І адразу куточкам вока заўважыў, што да яго ідзе мужчына, сталага веку, у простай шэрай кашулі, якая не была ўбраная ў цёмныя штаны, рослы і дужы. Дакладней, ён быў некалі дужым, цяпер жа, відавочна, гады ўзялі сваё: хада ў чалавека была не лёгкая, хоць упэўненая і няспешная. Твар яго быў чысты, паголены, вялікія белыя вусы акуратна падрэзаныя. Адкрытая галава — не проста сівая, а бялюткая. Яму было, мабыць, гадоў за семдзесят.
Ён спыніўся перад Уладзімірам за тры свае крокі, пільна зазірнуў у твар хлопцу:
— Павітаўся з каменем?
Уладзімір сустрэўся з вачыма старога і нечакана зноў, як пры сустрэчы з той невядомай Ганнай, узнікла пачуццё дэжавю. І калі з жанчынай яшчэ былі нейкія сумневы, то цяпер ён мог сам сабе пабажыцца, што ведае гэтага сталага мужчыну, што быў з ім некалі... у нейкім іншым сваім жыцці. Уладзімір зусім не здзівіўся пытанню — у гэтую хвіліну стары мог запытацца пра што хаця — і Уладзімір згадзіўся б, што пытанне дарэчы.
— Павітаўся, — шчыра прызнаўся ён.
— А камень? — пацікавіўся стары.
— Здаецца, адказаў, — амаль пахваліўся Уладзімір і спытаў: — Вы, часам, не з Карчавахі? Мне трэба там аднаго чалавека знайсці — Уладзю. Прозвішча не ведаю.
— Ты яго знайшоў, — адказаў стары. — я Уладзя. Больш няма.
— Мяне да вас... гаспадыня... ну, я здымаю пакой у ейным доме, вось, Марыя Фамічна Міклуш сказала, — расхваляваўся Уладзімір. — Мне да вас трэба.