Агапка сабрала ўсю сваю волю, усміхнулася і пай-шла, быццам бесклапотна, па сцяжынцы, хоць той пагляд лютасцю паліў патыліцу.
2
— Ах ты, суччын сын! Ізноў, ізноў яйкі тухлыя!
Кузьма страшны, калі ўзлуецца. А сярдуе ён часта, ды не так на вучняў, што сярэдзіну сцяны выкладваюць, як на памочнікаў: то рошчыну вадкую зробяць, то тухлых яек у яе наб’юць — хоць нос затыкай, робячы кладку.
Кузьма — мужык у плячох шырачэзны, росту ў ім на тры аршыны — схапіў жыда, што яйкі прывёз на фурманцы, узняў перад сабой. У таго вочы вылупляцца сталі, налівацца крывёй...
— Пусці...
Чорны манах, які цалюткі дзень стаіць у куце, загадаў нягучна, а ў Кузьмы адразу аслаблі рукі.
Жыд выслізнуў і хутка апынуўся на другім баку фурманкі:
— Дзе тухлыя? Дзе тухлыя? Бабы тваім памочнікам на полудзень тухлыя нясуць, а мае свежыя бяруць!
— Заб’ю нехрысця, — ціха прыстрашыў Кузьма і дадаў строга, гучна: — Сам пасачу! Хоць адно са смуродам будзе — салам пысу нашмарую.
Зарагаталі рабочыя і памочнікі. Разгрузілі лазовыя кашы з яйкамі, жыд крутануўся да манаха — атрымаць грошы. Той кінуў яму да ног партманет, сам не зварухнуўся, нават руху рукі з-пад складак адзення не відаць было.
Кузьма злы на працу, але за гэта на яго не крыўдуюць: адпачыць не дасць, але і заробак будзе добры. Бач, як мур борзда расце — ужо на палову Савінага росту падняўся. Сава стаіць побач з Кузьмой, але не памочнікам — сам муруе, хай і знутры пакуль што. На вонкавым баку муруе Кузьма і яго памагаты Цімафей.
Цімафей з прышлых. Колькі гадоў таму спыніўся тут, пры князевым замку, майстраваў, а вось распарадзіўся найяснейшы ставіць кляштар з касцёлам — выявіў сябе здольным мулярам. Але пануры вельмі. Жонкі ў яго няма, полудзень з сабой бярэ сам, есць адзін убаку. А чаго цурацца, калі полудзень — найвесялейшая справа! Як у замку звон адаб'е, бабы прыходзяць з вярэнькамі. Збяруцца ўсе вакол, ядуць разам, як з аднаго стала.
Агапка прыбегла ўся задыханая, нават хустка трошкі збілася на бок.
— Ну, і чаго ж спяшалася так? — спагадліва запытаў Сава, цешачыся маладой жонкай.
Дый як ёю не цешыцца: сярод іншых яна адна ззяе вачыма, ніколі не хмурыцца, хада ў яе хуткая, але роўная, і сукенка на ёй з адбеленага палатна без адзінай плямкі, як толькі што памытае надзела.
— Ягадак па лесе шукала. Нібыта і пара, а ўсё яшчэ зялёныя, — адказала Агапка, ласкава зазірнула ў вочы, а потым крыху збянтэжана разняла далонь — там свяцілася некалькі спелых суніц.
Сава захапіў вуснамі халадкавыя (як дзівосна!) ягады з жончынай далонькі, расціснуў языком, каб смак па ўсім роце разліўся... І раптам адчуў, як здрыганулася жончына далонь, як сама яна ўмомант напялася.
— Ты чаго? — агаломшана запытаў Сава. — Я ж не кусаюся, — паспрабаваў пажартаваць.
Агапка ж стаяла, замёршы, гледзячы ў адну кропку — на манаха. І той, нібы скамянеўшы, пазіраў на яе, а потым завярнуўся і пайшоў шырокай хадой у бок касцёла — там сцены пад дах падвялі.
— Ты чаго, Агапка, — устрывожыўся Сава, бачачы чужы, такі дзіўны жончын пагляд.
— А... не, нічога, — нібы апамяталася яна. — Так, здалося, — адказала з выпакутаванай усмешкай.
А ў самой боль у галаве звінеў звонам, раздзірала скроні. «Пазнаў, пазнаў...» — білася думка, а Дарэнін крыж на грудзях раптам стаў цёплы, потым — гарачы, і па ўсім целе цеплыня ад яго пацякла, пацякла, вяртаючы яму супакой і сілу.
3
— Расколіна!
Кузьма здрыгануўся, кінуўся на крык, адштурхнуў памочніка. І застыў перад мурам з цаглінай у адной руцэ, сціскаючы яе так моцна, нібы хацеў выціснуць ваду. Потым шпурнуў ашалела цагліну пад ногі.
Усе пазбіраліся вакол, глядзелі на расколіну, якая бегла ад самога долу і так шырока ўгары расходзілася, што праз яе віднеўся сад.
— Разбіраць трэба.
— Эх-х-х... — роспачна выдыхнуў Кузьма. — Ды як жа гэта? Я ж сам тут клаў!
— Чортаў камень дыхае, — выдыхнуў нехта з круга. — Імшу трэба.
— Свае крывыя рукі няма чаго на чорта перакладаць, — уладна прагучаў голас.
Перад манахам расступіліся.
— Мы ж сярод святога месца стаім, а ты чорта ўспамінаеш! — сыкнуў на яго Кузьма.
Манах нічога не адказаў. Падышоў, крануў сцяну, і тая раптам зрушыся — усе бачылі! Зрушыся пад ягонай рукой, варухнулася.
Усе ўмомант адхіснуліся.
— Буры, — загадаў манах.
Маркотна разбіралі мур. Цімафей падышоў да Кузьмы і стаў казаць, гледзячы ў зямлю:
— Не дасць Чортаў камень сцяне стаяць. Жывы ён...
— Сам ведаю, — буркнуў Кузьма. — Казаў, яшчэ як аскепкам нашых пабіла: мала будзе адной службы.
— Службай не паможаш.
— Дык што?
— Сам ведаеш. Ахвяра трэба... Як дзяды рабілі.