Узняліся вышэй. Справа ад дарогі разлягалася поле з буракамі, лапушыстымі, чыстымі.
— Адмысловае насенне купляў, па адным каліве садзілі. Каб прарываць не трэба было. Пяць кабет усе дзесяць гектараў песцяць. Увосень разлік будзе — атрымаюць капейчыну, буракі цукровыя, грошы неблагія. Уся вёска бяжыць ірваць і церабіць. А тут во, — Антось паказаў праваруч, — ячмень броварны. Збожжа пасадзіць далі, прыязджалі заказцы, глебу праверылі: каб чыстая была, без усякай хіміі. Бач, выкаласіўся, спее. Калгас абяцаў камбайн даць... От жа сука!
У кароткім нечаканым Антосявым ускрыку прабілася горкая роспач, нешта спрадвечнае, тое сапраўднае, што жыло ў ім і ніколі не пакідала. Уладзімір зірнуў наперад і ўсё зразумеў: з лугу, які падступаў з долу, ад рэчкі да ячменнага поля, невялікі статак кароў пасвіўся сярод ячменю. Пастуха не відаць было.
Антось рэзка газануў, праехаў наперад, вывернуў руль управа — у ячменю ўгадваўся колішні след і паехаў гэтым следам на кароў. Потым націснуў на сігнал. Рэзкі, гучны гук падхапіў з зямлі пастуха — той ляжаў за невялікім кусточкам лазы, а каровы спуджана кінуліся прэч ад машыны, выскоквалі на луг, хапаючы, выдзіраючы з зямлі і несучы ў ратох шматкі ячменю.
Машынай, спрытна паварочваючы ў розныя бакі, Антось адганяў кароў ад свайго поля, потым скіраваўся да фігуркі пастуха — невысокага росту, хударлявага, мабыць, падлетка.
— Міцька, тваю маць, сумленне апошняе з ранку выцадзіў? Што ж ты, сука, робіш, а?
Антось выскачыў з машыны, падскочыў да пастуха. То быў зусім не падлетак, а мужчына гадоў шасцідзесяці, з сухім маршчыністым тварам і вялікім, вострым носам з некалькімі тоўстымі чорнымі кропкамі на самай дзюбцы. Запалыя шчокі — у густым сіваватым шчацінні. Ён вышчарыўся, паказаўшы свае цёмна-жоўтыя і вялікія, як у каня, зубы:
— Чаго равеш? Ну, скубанулі трошкі каровы, прыдрамаў. Даволі з цябе, наясіся яшчэ на нашых карках. Гэй, малады, дай закурыць! — мужык нахабна гукнуў да Уладзіміра, які выйшаў з машыны і закурыў.
— Я наядаюся на тваім карку? — з пагрозай падступіў бліжэй да Міцькі Антось, але той як бы і не заўважыў пагрозлівага кроку, цягнуў руку да Уладзіміра, чакаў цыгарэту.
Уладзімір жа разгубіўся: як яму, такой нахабнай сволачы, даваць цыгарэту?
— Не на маім, на бабскіх, на маім далёка не паездзіш, — мужык адказаў, не паварочваючы галавы да Антося, паправіў шапку-бейсболку з вялікім брылём (відаць, узятую ў каго з маладых). — Ну што табе, цыгарэціны шкада? — патрабавальна амаль крыкнуў да Уладзіміра. І той не стрымаўся, падаў пачак.
Міцька спрытна, хоць рукі заўважна падрыгвалі, дастаў цыгарэту, прыкурыў, смачна зацягнуўся.
— Ты от лепей скажы, Фёдаравіч, — выдыхнуў ён дым і павярнуўся да Зубеля. — Раней “Прыма” была, смачна курылася. Потым “Астра”, ну, даражэй, але ж добрыя цыгарэты рабілі. От з чаго цяпер робяць, га? Як накуруся за дзень, быццам сто катоў у роце пасралі.
— Значыць, Міцька, гэта я на карку тваёй бабы езджу, кішэні свае грашыма набіваю, так? — настойваў на адказе на сваё пытанне Зубель. — Ты так сказаў?
— Ну і сказаў, — ціха і неахвотна адказаў Міцька. — А то не працуюць яны на цябе.
— Добра, Міцька, добра... Калі ўвосень прыйдзе твая Анюта рваць буракі — я не стану сядаць на яе карак. Буду, як ты кажаш, на іншых ездзіць. Паехалі! — рэзка кінуў Антось Уладзіміру.
— Э-е, стой! — закрычаў Міцька. — У мяне меншая кватэру будуе, дзе я грошы вазьму на крэдыт?
— Твая будуе, не мая.
Антось павярнуўся спінай да Міцькі, зрабіў крок, калі той выціснуў нягучна праз зубы:
— Паспрабуй не даць дзялку — спалю к чортавай матары. І хату, і ячмень твой паганы.
Антось прыпыніўся, павярнуўся павольна. Міцька глядзеў у ягоны твар, не адводзіў вачэй, адно мружыўся.
— Ну, палі, — разважна адказаў Антось. — Толькі падбяры момант, каб уначы, з усіх чатырох бакоў. Каб я сам у хаце быў і выскачыць не паспеў. Інакш табе горай будзе...
У машыне Антось не прамовіў і слова. Ехалі ускрайкам ячменнага поля, потым лугам выбраліся на горку — да хутара.
Вакол дома раслі светлыя бярозкі — сапраўдны гаёк. Уладзімір выйшаў з машыны, аглядваўся.
— Вось дажджы пройдуць, раніцай выйшаў і збірай абабкі, — ціха пракаментаваў Уладзімірава любаванне Антось. — Хадзем у дом...
Уладзімір думаў, што ўвойдзе ў звычайную вясковую хату, ажно не — усярэдзіне гэта была амаль гарадская кватэра: вітальня, калідорчык на кухню, дзверы ўлева — відавочна, прыбіральня. У куце стаяла вялікая паўпразрыстая душавая кабіна.
— Ты не дзівіся, я тут усё для сябе перарабіў. Ацяпленне ад катла, батарэі. Не на газе, праўда, на торфе і дровах, але стае ўзімку. Адно што ўночы разы два ў моцныя маразы падымешся, — патлумачыў Антось. — Праходзь на кухню, кава кавай, а паесці сяго-таго трэба. Я раніцай ем добра, бо не ведаеш іншы раз, дзе папалуднуеш. І табе тое самае раю.