Здаецца, кожны з нас «пераварваў» зараз сэнс ягоных словаў.
— Асабіста я, прызнацца, ішоў сюды менавіта па гэта. I вы ўсе будзеце мець магчымасць пераканацца, што я не ўцякач, я гатовы да эксперыменту.
Ніхто з нас такога не чакаў.
— Камікадзэ,— сказаў Спрут.
— Чаму камікадзэ? — запярэчыў Дзік.— Не трэба баяцца неардынарнага вырашэння. Магчыма, тое, што ен прапануе, гэта якраз тое, што нам трэба... Але як ты сабе гэта ўяўляеш?
Бабайка зноў прыняў рашучы выгляд.
— Я ўсе прадумаў. Паслухайце. Дапусцім, вы зараз ускрыеце мне галаву ды што-небудзь там... пераставіце альбо трошкі пашкодзіце. Самую махатку. Я разумею, што гэта не зусім небяспечна, i што ніякі хірург сёння за такое не возьмецца. Хірургі робяць толькі тое, што могуць прадбачыць. А тут мэта якраз у непрадказальным. Рызыка тут самамэта. Адным словам, я падрыхтаваў паперу... Маўляў, калі што здарыцца, дык за ўсе адказваю я сам.
Дзік узяў у Бабайкі згорнуты аркуш і, распрастаўшы яго на стале, пачаў чытаць.
— А пры чым тут літаратура? — спыталася я.
— Літаратура пішацца мазгамі,— адмахнуўся Дзік.
Я зірнула на Спрута, Ён у непаразуменні адказаў на мой погляд працяглым «ці-ка-ва»...
— А гэта, між шшым, сапраўдны ўчынак,— сур'езна сказаў Дзік, кладучы паперу сабе ў кішэню.— Шчыра кажучы, я не верыў, што сярод вас знойдзецца такі чалавек. Гэта, можа быць, раз у жыцці...
Цяпер ужо ніхто не слухаў дождж. Было вельмі няёмка.
— Мы абавязкова знойдзем выйсце,— пераконваў нас Бабайка.— Маленечкі зрух, i ўсё пойдзе зусім новым шляхам. Астатнім ужо нічога не трэба будзе рабіць. Галоўнае, каб з'явіўся прыклад. Мы станем першыя ў свеце, адратуем нашу мову i наш край.
— Гэта ўчынак,— паўтараў Дзік, падахвочваючы Бабайку...
10.
Бабайка зірнуў на мяне.
— Гражына, вы медык. Вы мусіце параіць нам, як усе гэта зрабіць лепей.
Я нават крыху разгубілася i сказала:
— Не ведаю. Я дантыст.
— Спачатку ў мяне была думка добра вывучыць будову мазгоў i парадак падобных аперацый. Але потым я рашуча адмовіўся. Я падумаў, што нам патрэбны раптоўны вынік,— Бабайка зірнуў на Дзіка, які сурвэткай аціраў сталовы нож,— Урэшце, я сам гаспадар свае галавы...
Ён ці то апраўдваўся перад намі, ці то пераконваў самога сябе:
— Усе страшэнна проста. Дзік возьме нож i cпaчатку... вось тут. Толькі ўстань ззаду.
Дзік спакойна i разважліва выконваў ягоныя каманды. Ён прытуліўся да Бабайкавае спіны і, ашчаперыўшы ягоную галаву адной рукою, другую — з нажом — прыставіў да лба.
Я сядзела пры стале i глядзела на Спрута.
— Смялей,— падбадзбрваў Бабайка Дзіка.— Усё будзе добра. Мы дакажам, што не толькі паталогіяй можна ствараць новае... Павінен быць нейкі трэці, сапраўды творчы шлях. Маленькае ўмяшанне...
Бачыць усё гэта мне не хацелася. А Спрут пазіраў на мяне так, быццам я мусіла ратаваць наша ідыёцкае становішча. Але ж я ўрэшце магла зразумець i гэтых хлопцаў. Усе ж мы глядзелі на ix, як сярэднявечныя абывацелі на геніяльных вучоных — як на вядзьмарак.
Дзік паласянуў нажом па Бабайкавым ілбе. Танюткі след імгненна збялеў, i ў ім пачалі праступаць тлустыя чорныя кроплі.
Спрут пазмрачнеў i каротка сказаў:
— Пара.
11.
Апошняе, што я ўбачыла,— усмешку на скрываўленым твары Бабайкі, i тут празвінеў званок. Я сарвалася з месца, быццам чакала гэтага званка ўсе свае жыцце, i выбегла ў вітальню. Не ведала, што адчыню дзверы i пабачу зараз нешта яшчэ больш жудаснае.
На парозе, як прывід, стаяла мая сястра Шызя.
— Узнаешь? — сказала яна,— Посмотри в зеркало, если не узнала. Это я.
Яна зрабіла крок наперад i паставіла нагу пад дзверы, каб тыя нельга было зачыніць.
— Узнала. Испугалась. Не бойся, Я не беглая. Меня выпускают в понедельники. Я все время искала тебя.
— I ў чым жа справа? — ледзь прамовіла я. Гэтыя словы непрыемна закранулі яе.
— В чим... А в том, что ты прячешься от меня,— выкрыкнула яна.— Я никогда не была дурнее тебя. Просто тебе повезло. А сейчас уходи, Я хочу поменяться с тобой. Поживи теперь, как я. Так будет по справедливости.
— Але...
— Уходи. Освобождай пространство.
— Але там людзі...— паказала я ў кватэру.
— Уходи. Я сама умею говорить с людьми. Не дурней тебя, ясно?!
Яна раптам схапіла мяне за руку i выштурхнула за дзверы. Я нават не пярэчыла, не паспела запярэчыць, як яна зачыніла дзверы.
Напэўна, можна было выклікаць ад суседзяў ці з аўтамата міліцыю, «хуткую», экспертызу... Але я гэтага не зрабіла. Нешта ўва мне казала, што так i трэба, што яна мае рацыю.