— Не, не сёння, — прамовіў Мікалай Іванавіч і пачаў глядзець па баках, спрабуючы зразумець, аб якім жа ўсё-ткі свяце ўсе сёння кажуць.
Незадаволены адказам зваршчык буркнуў: «Ну, як хош», і стаў азірацца, шукаючы ў натоўпе іншага сабутэльніка.
Позірк Мікалая Іванавіча спыніўся на рудай, асыпанай яловай галінцы, якая тырчала з шкляной банкі каля пыльнай вітрыны крамы. На канец галінкі была пасаджана пакамячаная папяровая зорка. Ніякіх асацыяцый гэты нацюрморт ў галаве Мікалая Іванавіча не выклікаў. Ён перастаў матаць галавой і ўтаропіўся на патыліцу зваршчыка Пецькі.
Праз гадзіну дастаяўшы чаргу Мікалай Іванавіч атрымаў 200 грамаў варанай каўбасы і звыш таго яшчэ 100 грам прэміяльнай сыравэнджанай, якую выдалі Мікалаю Іванавічу ў гонар свята, як перадавіку. Хлеб дома яшчэ быў, і таму Мікалай Іванавіч не стаў затрымлівацца ў хлебным аддзеле і пайшоў на прыпынак.
З аўтобуса Мікалай Іванавіч адразу накіраваўся ў сваю кватэру. Ідучы па вуліцы, ён пабачыў яшчэ некалькі новых расцяжак, а на ўсіх жалезабетонных слупах свежавывешаныя чырвоныя сцяжкі.
— Чырвонае на шэрым, — прашаптаў ён і ўвайшоў у пад’езд. Дома Мікалай Іванавіч падрыхтаваў сабе няхітрую вячэру: запарыў гарбату і зрабіў бутэрброд. Узяўшы ў адну руку кружку з кіпенем, а ў іншую кавалак чэрствага хлеба з лустай варанай каўбасы, Мікалай Іванавіч накіраваўся ў залу глядзець тэлевізар.
Стары кінескоп доўга разаграваўся, па экрану паўзлі шэрыя палосы. Прымальная карцінка у тэлевізары з'явілася толькі праз хвіліну пасля ўключэння. Ішла застаўка. Чорна-белая хроніка. Шэрая маса людзей цякла па вуліцы, нібы рака, што выйшла з берагоў. У натоўпе раз-пораз мільгалі сцягі. Сцягі былі чырвонымі. Яркімі плямамі яны вылучаліся на экране.
— Чырвонае на шэрым, — сказаў Мікалай Іванавіч. Рука з бутэрбродам спынілася на паўдарозе да рота.
Мікалай Іванавіч ўспомніў. Успомніў, дзе ўжо бачыў такое спалучэнне колераў. Чырвонае на шэрым. Чырвоная кроў на шэрым ад сажы і парахавога пылу снезе. Кроў штуршкамі выбіваецца з нагі дзяўчыны, якая нерухома ляжыць на зямлі. Кроў імгненна насычвае снег, фарбуючы яго ў свой чырвоны колер. Побач з дзяўчынай курчыцца ад болю другі чалавек. Мікалай Іванавіч ўспомніў. Ён не павінен быў гэта ўспамінаць, але ён успомніў. Іх было двое: хлопец і дзяўчына. Яны спрабавалі сысці з тэрыторыі, вызваленай нашымі войскамі. Пракрасьціся міма кардонаў і выйсці на зямлю, усё яшчэ кантраляваную імперыялістамі. Але партыя і ўрад далі загад не дапускаць пераходу мяжы вызваленай зоны. Партыя і ўрад загадалі страляць без папярэджання. Мікалай Іванавіч устаў над яшчэ жывым хлопцам і націснуў на спускавы кручок. Шэры снег паблізу афарбаваўся ў чырвоны колер. Чырвонае на шэрым.
Мікалай Іванавіч не павінен быў гэтага успамінаць, але ён успомніў. Спрацавала блакаванне памяці. Свядомасць адключылася. Мікалай Іванавіч бокам заваліўся на канапу і хутка заснуў без сноў. Бутэрброд выпаў з паслабленай рукі на дыван.
Мікалай Іванавіч спаў, а ў гэты час на экране тэлевізара з’явіўся дыктар і пачаў сваю прамову:
— Віншую вас, таварышы, з вялікім святам! Да гэтага дню мы ішлі гадамі, дзесяцігоддзямі. Шматлікія пакаленні камуністаў аддалі жыццё за гэты дзень. І вось спраўдзіліся мары народныя. Партыя і ўрад паведамляюць, што з першага дня новага 2001-га года ў нашай краіне ўсталёўваецца самы сумленны і справядлівы лад, у нашай краіне абвяшчаецца камунізм. Ура, таварышы!
Дарункі багоў
Мы жылі як у раі. Багі заўсёды былі добразычлівыя да нас і дасылалі свае дарункі кожную змену месяца. Падарункі валіліся з неба па начах. Іх былі цэлыя горы. Вядома, жрацы забіралі сабе ўсё найбольш каштоўнае, але і простым людзям таксама даставалася. Багі дарылі нам шмат карысных рэчаў: жалезныя пласціны розных формаў, з якіх мы будавалі свае хаты, рабілі сталы і крэслы; мноства рознакаляровых лапікаў, з якіх мы шылі адзежу; ежу ў жалезных слоіках, трохі нясвежую (напэўна, доўга валілася з неба); трапляліся нават амаль цэлыя рэчы, якія заставалася толькі падлатаць ці паправіць. Часта валіліся зусім незразумелыя штукі, мы нават не разумелі, што з імі рабіць. Напэўна, штосьці чароўнае, незразумелае для недасканалага чалавечага розуму. Але галоўнае дарункаў было так шмат, што часамі нам прыходзілася перасоўвацца ў іншыя месцы, бо дарункі завальвалі нашы селішчы і узвышаліся над імі цэлымі горамі. Але і на новых месцах дарункі ўсё адно валіліся нам на галовы.