Базар у Рэпкавічах быў невялікі: дзве нізкія стрэшкі з двума радамі доўгіх сталоў пад кожнаю. Крыху далей шырокі ўтравелы пляц, на ім у суботу і нядзелю прадаюць кароў і парасят.
Звычайна з нейкаю патаемнаю радасцю і ціхім, светлым сумам хадзіў я па базары, удыхаў знаёмыя вясковыя пахі, слухаў сакавітую гаворку дзядзькоў і цётак, глядзеў, як цягаюць зялёненькае сена з калёс спакойныя, рахманыя, акрытыя гунькаю, коні і, падобна, не вераць яны, што іх нарэшце вызвалілі ад цяжкай, знясільваючай працы.
Сёння мне было не да розглядаў, я зразу пашыўся між сталоў, кідаючы налева і направа позіркі: дзе прадаюць мёд. Нарэшце ўбачыў бабульку ў жаўтлявай, выгаралай плюшавачцы, захутаную ў тоўстую рудую хусту; перад ёю стаяў вялізны алюмініевы бітон, з яго тырчаў белы чаранок драўлянай лыжкі.
— Мёд, бабуля?
— Мядок, унучак, мядок... Сёлетні.
— Добры ён у вас, мне ад прастуды?
— Справядловы ў мяне мёд, дзетка, ні грамачка якой лішніцы... На во пасмакуй! — І, пакуль я думаў, як мне смакаваць, яна падчапіла кончыкам нажа мёду з бітона, мазнула мне на руку. Я лізнуў языком — так рабілі ўсе, хто правяраў мёд, — мёд і праўда быў салодкі, густы, пах ліпавым цветам.
— Прадаю, бо нямашака есці каму... Дачка адна, у Ленінградзе яна, дык вядро ўлетку ўзяла.
— Добра, бабуля, начэрпайце мне слоік.
Па дарозе я купіў яшчэ дзве бутэлькі малака.
Было па-ранейшаму ціха, неба зусім ачысцілася ад хмар, ясная сінь калола вочы, і мне хацелася пабыць на вуліцы. Але хіба я мог аддацца на волю гэтага жадання, калі мяне чакаў Пятро Максімавіч.
Я спарыў малака, падмяшаў мёду і даў Пятру Максімавічу абматаную марляю конаўку.
Можа, праз якую гадзіну ён паклікаў мяне і сказаў, што яму стала лягчэй глытаць, не чуецца вострых, як цвікі, штуршкоў у патыліцу.
— Сумна, — сказаў ён. — Пасля хваробы заўсёды так...
— А ў мяне спатканне, ды я не ведаю, як...
— Ну што ты!—ледзь не падхапіўся з ложка Пятро Максімавіч. — На мяне не глядзі. Я ўжо ачуняў. Дзякуй табе! Ад любой хваробы душа чалавечая вылечвае лепш за ўсякія таблеткі... Улічы гэта, ты яшчэ малады во... Дык, можа, і жаніцца ўжо надумаў? — Пятро Максімавіч хітравата прыжмурыў вочы. — Справа патрэбная, але... Мае вунь хлопцы, два малодшыя, у тых нібыта трохі пакладлівей жонкі, а ў Сцяпана... Так ужо яго пякла, так пякла, чуць што: ты такі, ты сякі, гультай, няўмека... Цярпеў! Ды другі на яго б месцы з ходу рукі развязаў бы. А Сцяпан наш прыкладу такога не меў... Нават сварак нашых з маткаю не чуў, ні папрокаў ніякіх. А што ёй, Галіне маёй, не было ў чым мяне папракаць? Ого-о-о!.. Зразу, як сышліся, мы ў вёсцы жылі, у бацькоў маіх. Я кароў калгасных пасвіў, пужку пад паху і за імі... З помаччу старых так-сяк перабіваліся, а памерлі яны... Застаўся я, як кажуць, нуль без палачкі. Які з мяне гаспадар? А трэба і сена, і дровы, і гарод... Пераехалі мы ў горад. Нялёгка нам было абжывацца, будавацца — выдзюжылі. — Вочы ў Пятра Максімавіча пасумнелі, мабыць, ён нанова перабіраў у памяці перажытыя гады.
— Мой бацька дык амаль усё можа рабіць, толькі за плугам не паспявае...
— З рукамі лягчэй, канечне... Як паедзеш, перадаваў прывітанне бацьку. А наконт жаніцьбы, то мая табе парада: абавязкова паглядзі, які ў тваёй дзяўчыны род, што за бацькі, ці правільна жывуць... Ведаеш, усякія махляры бываюць.
— А вы, мабыць, павінны ведаць яе бацьку. Начальнік вузла сувязі...
— Арцюшкевіч? Ну, канечне! Мужчына талковы. І жонку яго ведаю, у банку працуе... Адно каб гультайкаю яна не была... Яны, гэтыя Арцюхі, у дастатку жывуць.
— Ды не як быццам, не гультайка...
— Ну, глядзі! — кіўнуў падбародкам Пятро Максімавіч. — Бяжы на сваё спатканне і не думай нават пра мяне.
Як лёгка ўсё-такі з людзьмі, якія цябе разумеюць з паўслова!
Мы з Любаю ўбачыліся, як і дамаўляліся, каля Дома культуры, з якога мінулаю зімою адпраўлялі мяне на вайсковыя зборы. Яна была ў блакітнай мяккай куртцы, перацятай у поясе вузкаю дзяжкаю; на нагах чорныя бліскучыя боты з высокімі халявамі, якія шчытна абліпалі ікры («лытка» рэжа вуха грубаватасцю). Вочы ў Любы іскрыліся, і па іх як найлепей чытаўся яе настрой, трохі, мабыць, залішне бравурны, прынамсі, мне, стомленаму, знерваванаму, так здавалася.
Цямнела хутка. Галіны таполяў хісталіся, і разам з імі хісталіся зоркі на чорным небе, таго і глядзі, упадуць. З высокага коміна над кацельняю падымаўся белы, шчытны, як вата, дым: на мароз. Заўтра ўранні на траву, плот, стрэхі, мабыць, зноў ляжа іней, і калі выблісне сонца, будзе раставаць, сплываць да нізовін празрыстаю, тонкаю смугою.
— Холадна. Хадзем у наш клуб, — сказаў я неяк суха і рацыянальна, і мне самому не спадабалася.