Выбрать главу
184
Rolando graf’ kuraĝe bataladas, Ŝvitadas sur varmega tuta korpo,   2100 Suferas teruregan kapdoloron. (Tempio krevis dum sonorigado). Li volus scii ĉu alvenos Karlo; Reprenas Olifanton, sed malforte Ĝin sonorigas… Karlo, tie, haltas, Aŭskultas, kaj: «Sinjoroj, malfeliĉo! › Hodiaŭ nev’ Rolando mankos al ni! › Laŭ sonorig’, li ne longtempe vivos! › Al li ni rapidrajdu sur ĉevaloj; › Nun, ĉiuj kornoj de anar’ sonoru!»   2110 Sesdek mil kornojn ili sonorigas; Tiele, ke ripetas montoj, valoj… Ekaŭdas Idolanoj, kaj malĝojas, Kaj diras: «Reĝo Karlo nun alvenas!»   Aŭdu.
185
Kaj ankaŭ: «Jen Imperiestr’ reiras! › Ĉar aŭdas ni sonorajn francajn kornojn. › Se Karl’ alvenos, ni la venkon perdos, › Kaj se Roland’ postvivos, la milito › Rekomenciĝos! Ve, por Hispanlando!» Kuniĝas kvarcent armiĝintaj viroj   2120 El la anaro plej bonegaj; ili Rolandon ekatakas terurege. Ho! kiom grafo devas klopodadi!   Aŭdu.
186
Ilian alproksimiĝadon vidas Roland’; li fieriĝas, kuraĝiĝas; Li preta por ĝis morto kontraŭstari; Ĉar mort’ pli bona estas ol forkuro. Li rajdas sur ĉevalo Vejlantifo, Li pikas ĝin per siaj oraj spronoj, Kaj meze de anaro batalegas. Turpin’ ĉefepiskopo kun li iras;   2130 —Kaj Saracenoj: «Kuru for, amikoj, › De franca gent’ ni aŭdis sonorkornojn! › Potenca Reĝo Karlo ree venas!»   Aŭdu.
187
Rolando graf’ ne ŝatas malbravulojn, Nek malbonulojn, nek fanfaronulojn, Malŝatas ankaŭ estrojn ne fidelajn. Li diras al Turpin’ ĉefepiskopo: «Sinjor’ mi rajdas kaj vi piediras! › Pro amo al vi, mi piedestaros; › Ni, kune prenos bonon kaj malbonon;   2140 › Por kiu ajn, ja, mi vin ne forlasos! › Ni ambaŭ reataku Idolanojn; › Plej bonajn batojn frapas Durendalo!» Ĉefepiskopo: «Jen batala veto! Ci-tio estos por ni, certe, lasta! › Ĉar Karlo venas, li nin plene venĝos!»   Aŭdu.
188
Nun Idolanoj diras: «Ni naskiĝis › Por malfeliĉo! Ve! En tiu tago › Malĝoja, ni Sinjorojn, Estrojn perdis! › Jen glora Karlo venas kun anaro! › Ni aŭdas sonorantajn francajn kornojn,   2150 › Kaj grandan krian bruon de «Munĝojo»! «Rolandon, pli ol kiu ajn fieran › Neniu povas venki; ni frapadu › El malproksime, kaj lin lasu tere!» Alĵetas ili hastojn, ponardegojn, Pikstangojn, lancojn kaj barbulajn sagojn; Pecigas, fendas ŝildon de Rolando, Disrompas, senornamas la kirason Ne povas ili vundi lian korpon; Sed Vejlantif’ ricevis tridek vundojn,   2160 Kaj ĝi sub grafo falas mortigita!.. Forkuras Idolanoj kaj forlasas Rolandon solan kaj piedirantan!   Aŭdu.
189
Forkuras tremegantaj Idolanoj, Kaj al si diras: «Nin Rolando venkis! «Imperiestro iras malantaŭen! «De franca gento aŭdu sonorkornojn! «Ĉar venas Karlo, li alportas morton! «Li venkis tiom da potencaj Reĝoj! «Marsil’ ne povos certe nin defendi, «Ni perdos gloran Hispanujon, se ne «Emir’ mem venos ĝin defendi por ni!»   Aŭdu.

Lasta beno de Ĉefepiskopo

190
Forkuras Idolanoj kun kolero, Kaj rapidiras al Hispanolando. Rolando graf’ ne persekutas ilin, Ĉar li ĉevalon Vejlantifon perdis, Kaj vole aŭ nevole piediras. Li helpos al Turpin’ Ĉefepiskopo. Sur lia kap’ deligas oran kaskon,   2170 Detiras blankan subkirason, ŝiras Ĉemizon por bandaĝi larĝajn vundojn; Kaj tiam ame li lin ĉirkaŭprenas, Lin dolĉe sternas sur la verdan herbon, Kaj, kortuŝite, diras al li jenajn: «Nobela! Donu al mi forpermeson; › Kolegoj, kiujn ni tre amis, estas › Mortintaj! Ni ne lasu ilin tie! › Mi volus serĉi kaj rekoni ilin, › Kaj meti ilin antaŭ vin, laŭ vico!»   2180 Ĉefepiskopo: «Iru kaj revenu! › Pro Dio! kampo estas via… mia!»   Aŭdu.
191
Roland’ trairas sola batalejon, Li serĉas jen sur valo, jen sur monto; Li trovas Ivorion kaj Ivonon, Gerinon kaj amikon Gerieron, Engelieron grafon de Gaskujo. Otunon ankaŭ, kaj Berengieron, Ansejson ankaŭ kune kun Sansun’, kaj Girard’ la grandaĝul’ de Rusiluno. Ĉi tiujn dek baronojn li forportas,   2190 Returnen iras al ĉefepiskopo; Kaj antaŭ li, laŭ vico, sternas ilin! Ĉefepiskopo sin deteni plori Ne povas, levas manon por benadi, Kaj diras: «Malfeliĉaj Estroj! Viajn › Animojn Glora Dio benu, ilin › Ricevu en ĉielajn sanktajn florojn! › Min malĝojigas propra morto, ĉar mi › Imperiestron grandan plu ne vidos!»   Aŭdu.
192
Roland’ returnen iras en la kampon   2200 Jen, apud roz’ sovaĝa, sub abio, Amikon Oliviron li retrovas, Kaj tiam ame li lin ĉirkaŭprenas. Laŭ povo, li revenas, kaj l’ amikon Sur ŝildon metas apud la aliaj. Ĉefepiskopo benas, senpekigas! Ho ve! la larmoj! Ho ve! la korŝiro! Rolando diras: «Olivir’! Karulo! › Vi filo de bonega graf’ Reniro, › Limlandoestro ĝis river’ de Ĝenno! › Por rompi lancon kaj pecigi ŝildon,   2210 Por trapenetri, ŝiri ferajn vestojn, › Por prave konsiliĝi kun bonuloj, › Por venki, neniigi perfidulojn, › Neniu estis, ja, pli taŭga ol vi!»   Aŭdu.
193
Rolando Graf’ vidinte ĉiujn estrojn Mortintajn, ankaŭ karan Oliviron, En koro ekpremiĝas kaj ekploras, Senkoloriĝas; tia estas lia Doloro, ke li plu ne povas stari, Kaj vole aŭ nevole svenefalas!   2220 —Ĉefepiskop’: «Barono malfeliĉa!»   Aŭdu.
194
Ĉefepiskop’ vidinte lian svenon, Ŝiriĝas tiel kiel iam eble! Etendas manon, prenas Olifanton. El Rencesvala rivereto akvon Li volas ĉerpi, por ke l’ grafo trinku. Penege li sin levas, per paŝetoj Ŝanceliĝante li sin ŝovas tien… Sed li malforte tiel… li ne povas Antaŭeniri… li tro perdis sangon!… Ve! antaŭ ol li faros tridek paŝojn,   2230 La koro haltas!… li antaŭen falas!… Ve! Jen maldolĉegaĵoj de la morto!…   Aŭdu.