Яна дастала з кішэні паперку і школьным, сшыткавым голасам няўпэўнена, хутка прачытала:
“Любимый рученьки помыл и в полотенце наследил. Правильно, бабушка? Наследил... Знаю я, чем он наследил. Ну, ладно. А вот дальше. Полотенечко скручу — милёнку голову вскружу. Полотенечко сырое — мой милёнок по мне ноет. Ага, ноет... Видела я вчера, как он ноет. Кобель вонючий. Полотенцу высыхать — милому по мне вздыхать. Никто полотенчико не развяжет, милый мне любовь покажет. Правильно, бабушка?”
Але старая шаптуха нічога не адказвала, толькі варушыла вуснамі-чарвякамі, і сьціскала калена мэдсястрычкі, як гладкі яблык. Мэдсястрычка задумалася, утаропіўшыся на сваё калена ў гэтай чорнай, як зямля, руцэ, схавала паперку ў кішэню і рэзка выпрасталася:
“Вы пошепчите, бабушка? Договорились? А я вам за это пока уточку поменяю...”
Полотенчіко. Усе расьліны там пякучыя, як самая лютая крапіва, як быццам сама каралева крапіўная ладзіць там свой баль. А пасярод крапівы ляжыць полотенчіко. Трэба перад сабой глядзець, не азірацца і ісьці куды трэба, і ні з кім не гаварыць. Полотенчіко. Людзі там дзіўныя, костачкі смажаць на вугольлі, і кажуць маркотна так: гу-у-у... гу-у-у... трэба пакласьці пад пень, пад поўню, пад пінжак, на траве пасьцелены, і сказаць хуценька: пайду ад пана, бо прыйшла зарана. І ісьці хутчэй дамоў, пакуль праход адкрыты. Полотенчіко. Палаценчыка тое палявое ўсё мяняла. Бяда! Ляжала там, у неандартальскім лесе, сіняе мужчынскае палаценца ў белую палоску, адсырэлы рушнік, які пах жаніхамі, іхнай валасатай, спацелай скурай, белітаўскім гелем для душу, ляжаў і выпускаў у неандартальскія травы свае пары, свае духі, свае пахі, і вось ужо ня могуць неандартальскія тыя чорцікі свае костачкі смажыць, усё забівае ім дух палаценчыка, азіраюцца, моршчацца, увесь неандартальскі лес скручваецца ў тое шырокае, паласатае палаценца, увесь у яго ўсмоктваецца, забірае палаценца мокрае, махровае, усіх у свае дужыя абдымкі. Ратаваць трэба неандартальскі лес, няма куды лішняе насіць. Бяжыць Бянігна, б’ецца старая, б’ецца з палаценчыкам, аддзірае яго ад крапівы, цягне з траваў, а палаценца не даецца, хвошча яе па руках, хапае за шыю, душыць Бянігну. Ня хоча старая, каб гэта бачылі, глядзіць на ўсіх вінавата, а палаценчыка сьмяецца: ты што жаніха свайго маладога цягнеш, застануся тут, у лесе тваім запаветным, буду ўсімі камандаваць, а табе запрашчу, усё запрашчу! І тады кажа Бянігна: гары, палаценчыка, неандартальскім гарам! Успыхвае махровае кітайскае палаценца, згарае, як з паперы зробленае, толькі попел з рук Бянігніных сыплецца. Адварочваюцца інастранцы неандартальскія, туркі і другія мужычкі, ацепваюцца супакоена, бяруцца за костачкі, суцішваецца неандартальскі лес, і вогнішчы зноў роўна палаюць, як тыя сьвечкі царкоўныя, адчыняюцца сьцежкі, костачкі хрумсьцяць: ідзі, Бянігна, ідзі, старая, адкуль прыйшла, толькі не азірайся.
Добра, добра, пайду. Пайду ад пана, бо прыйшла зарана.
У палату пачалі вяртацца іншыя бабкі, кожная зірнула на Бянігну, правяраючы ўпотай, ці жывая. Але ўпотай, крадком, хуценька. Кантраліруюць яе. Яны тут галоўныя, пажылыя жэншчыны, а яна што. Адно слова: бабка.
Калі малады валіцца, бог падушачку падкідае, а як стары — барану.
У той вечар Бянігна сама выправілася на вячэру. Дакацілася да сталовай, увайшла, а тут, як на гора, той самы сярдзіты дзед каля дзьвярэй сядзіць. Каша на барадзе, каша на носе, лыжка ў руцэ трасецца. Пабачыў яе гэты ёлупень стары ды як разышоўся:
“Зноў вынюхваць прыйшла? Што я, ня знаю, хто ты? Падпалкоўнік натаўскай арміі! Ноччу ў акно сьвеціш у туалеце, страцегічаскія цэлі ўрагу паказваеш! От пазваню куда сьледует, забярут цібя заўтра!”
Але Бянігна гэтым разам на дзеда ніякай увагі не зьвярнула. Села ціхенька на сваё месца, кухарка ёй і міску прынесла, і лыжку, і курыцы кавалак паклала з падлівай. Бянігна ела, кашу глытала, і ўспомніла, што вінаватая. Сястры так і не напісала. Але куды пісаць? Адрас у хаце застаўся, і тэлефон там. Магла б з бальніцы пазваніць. Але нашто родных людзей бунтаваць, зь месца зрываць. Прыедуць жа, успалошаныя, апяльсінаў навязуць. Ня любіць Бянігна апяльсіны. А ехаць няблізка. Апяльсіны... Аранжыкі, яркія, як вочы каціныя, нялюдзкі цьвет, лішні. На тым востраве, дзе яе жаніх жыве, бедны той хлопец кучаравы ды сумашэдшы, які рукі яе просіць, там адны апяльсіны, пэўне, і растуць. Вось і блішчаць ягоныя вочы на фатакартачцы апяльсінавым цьветам. Быццам падрысаваў хто. Можа, і не фатакартачка гэта ніякая. А проста рысунак такі ёй паказалі — і сказалі, што фота, каб паверыла. Але яна ўжо ня верыць нават у тое, што гэта і праўда было. Хата была, і была бальніца. А паміж імі — як хто анучаю выцер. Нічога. Адна фантазія.