Калі за акном ужо даўно сьцямнела, Бянігна легла і пачала ў думках сачыняць пісьмо сваёй сястры. “Дабрыдзень табе, дарагая сястрыца. Даруй ужо мне, даўно не пісала. Ляжу ў бальніцы, але ты не праймайся, жыва, здарова, ехаць да мяне ня трэба. Доктар сказаў, выпішуць заўтра. Як тваё здароўе, сястрыца, як у Паўла, як нашы ўсе?..”
Падманула яна сястру. Хоць пісьмо не напісала, а ўжо ўзяла і падманула. Лішняга на сябе нагрэбла.
І тут за акном пачуўся голас. Не чалавечы, але такі знаёмы.
А ну цябе.
І зноў: голас, ня голас, але піск.
“Што ж ты, дуралейка старая, па бальніцах валяешся? Людзі едуць, едуць, а ты... Што ж, мне ў неандартальскі лес замест цябе хадзіць? Дык трэба было на востраў да жаніха ехаць, калі ты рашыла болей не лячыць нікога. Вось жа вазьму твае акуляры і засуну пад самы ложак, да мышэй. Папоўзаеш тады...”
Гофман.
Гофман, падумала старая Бянігна і заварочалася на ложку. Каты да ўсяго дарогу знаюць. Згаладаў, занудзіўся, у лес ня хоча ісьці, лянота яму. А да яе дабраўся, знайшоў шлях. Каты такія, быццам за нітку да нас прывязаныя. За сто кілометраў адыдзеш, пацягнеш — а яны адчуюць.
І зноў голас.
Сядзіць, відаць, ейны кот пад акном.
Гэта ж колькі яму прайсьці давялося. Аж да самага райцэнтру.
Мяўкае, яе кліча. Ці ня ён, а так, нейкі бальнічны прыблуда? Але ж голас ягоны, здаецца.
І так засела ў ёй гэтая думка, што няма моцы спаць.
Старая Бянігна паварочалася яшчэ хвілін пяць, а потым зьлезла з ложка, надзела халат, сунула акуляры ў кішэню, харошыя, новыя, у бальніцы ёй выдадзеныя. Неяк нацягнула цёплыя шкарпэткі, якія ёй раніцай прынесла суворая сястра-гаспадыня. Бабкі ў палаце спалі, але Бянігна ведала, што ў гэты самы момант тры пары вачэй сочаць за ёй і тры галавы думаюць — цяжка, цёмна, са скрыпам і тугою, і з раздражненьнем старэчым: куды пацягнулася? Ня сьпіцца бабцы. Старыя людзі ўвесь час некуды шчэмяцца, ім крычаць, іх піхаюць, а яны шчэмяцца. Вось і яна пашчамілася, у дзьверы, у калідор, каля дзяжурнай. Дзяжурная паківала, не адрываючы вачэй ад гэтага свайго тэлефона магільнага. І пазногцем сваім па тэлефоне застукала з падвоенай сілай: тук-тук, тук,
пюк-пюк-пюк,
i dont look
good naked anymore.
Ці ж гэта тая дзевачка, якая прасіла ёй пашаптаць? Бянігна не магла сказаць з пэўнасьцю. Увушшу ў яе ўсё гучаў і гучаў жаласьлівы каціны голас з вуліцы. Яна доўга спускалася па сходах, і вось нарэшце бальнічны двор: пафарбаваныя ў чырвоны і зялёны пустыя лаўкі, цьмяны ліхтар разганяе туман, роўныя, невясёлыя дарожкі губляюцца ў цемры, адкуль чуваць сіплыя, стомленыя галасы аўтобусаў. Яна падняла галаву. Бравай чупрынай над ганкам бальніцы вісеў сьцяг, гудзела сыгналізацыя, як нечая маладая бяссоньніца, і ў небе не было відаць ніводнай зоркі. Усе засталіся над яе хатай, далёка, на беразе возера, над парэчкавым кустом, над гародчыкам, над каляінамі. Вось бы туды вярнуцца. Але навокал быў горад — а горад і ёсьць андартальскі лес, толькі ператвораны ў камень, нажніцы і шкло, лес нешчасьлівы, падманлівы, дрыготкі, поўны дробных рухаў, сьляпы і жарсны. Жывы і гарачы, быццам хворае дзіця, якое сьпіць на баку. Яна не хацела яго пабудзіць. Таму ступала ціха і прыкрывала слабой рукой рот.
Калі гэта і праўда Гофман тут, дык ён да яе выйдзе. Выйдзе, як міленькі. Там ён, тамака, недзе за дрэвамі. Прыйшоў, дурань. Бянігна ўглядзелася ў цемру, паклікала яго вачыма, памахала скручаным пальцам. Ніхто не адгукаўся. Баіцца, ня звычны да гораду. Адкуль у яго імя такое, як ён у яе ачуціўся? Упершыню задумалася пра гэта Бянігна, ды так нічога і не прыдумала.
Яна ступіла на дарожку — як была, у халаце і шкарпэтках. І пайшла пад бяззорным андартальскім небам, і калі б нехта зараз выглянуў з акна бальніцы, ён наўрад бы яе пабачыў, а пабачыў бы толькі шэравата-белую бальнічную кашу. А сама яна ішла і дзівілася, як урачыста, зь ціхім цурчэньнем, расступаецца перад ёй туман. Як быццам прымае яе, старую, у свае чыстыя, завешаныя капронавымі тканінамі пакоі.
“Глядзі, хто ідзе”, — прамовіў той, што сядзеў за стырном.
“Ня можа быць. Нявестухна наша блудная. Я ж казаў. Нікуды не падзенецца”.
Яны пераглянуліся.
“Вось і добра. Ня трэба да заўтра чакаць. Ну што, паехалі. Адзін за ручкі, другі за ножкі. У карак ня біць”.
Яны ўздыхнулі і выйшлі з машыны. Зь цемры, з туману.
Падышлі да яе ззаду. Ладныя, далікатныя, сарамлівыя, крэпенькія, як грыбы. Той, які сядзеў за стырном, узяў старую Бянігну пад талію, бы на танцы, і лёгка прыўзьняў над зямлёй, перакуліў так, каб адчуць пад сваёй далоньню старэчую сьпіну. Сьпіна была дзіўна мяккая, з праваламі, зь ямінамі, як перакапаная. Яму было няўтульна, ён прызвычаіўся мець справу зь цьвёрдымі і непакорлівымі рэчамі, а тут такая падатлівасьць, сам нібы правальваешся ў гэтую старую. Яна нешта зашамкала — замест голасу зацерусіў пясок, і чалавек, які трымаў яе на руках, сплюнуў.
Бянігна нечакана забілася ў руках, задрыгала нагамі, таму, хто яе трымаў, давялося трохі сьціснуць старую.
“Ну што ты, бабка, што ты, сьціхні, ты ж сама разумееш: работа такая”.
Другі закінуў Бянігніны ногі вышэй і кінуўся адчыняць машыну. Добра, што мне не давялося браць яе на рукі, думаў ён, запіхваючы старую ў салён. Інакш абавязкова б адчуўся яе подых. Смуродны подых, не чалавечы, так пахнуць кватэры, у якіх нядаўна памёр пэнсіянэр. Як добра, што ў бальніцы яе памылі. А калі б яны забіралі яе з хаты? Задыхнуліся б, пакуль да Менску даехалі.
Ён сеў побач зь Бянігнай, накрыў яе коўдрай і бразнуў дзьвярыма. Галоўны ўладкаваўся за стырном, уключыў фары.
“Як яна там? Жывая?”
“А што зь ёй зробіцца? Мы ж акуратна. Праўда, бабка? Ну што, што табе не падабаецца? Цёпла, зручна, мы хлопцы добрыя. Сьпі давай”.
“І праўда, бабка, пасьпі, і нам спакайней, і табе карысна”.
“Як там у анекдоце? Дзед, а дзед, а што такое “шабля”? Шо, бля? Шабля! Сьпі, бля”.
“Прыкусі язык”.
Рассоўваючы круглымі фарамі туман, падобная да чорнай сьвіньні машына выехала на Савецкую вуліцу і ледзь ня зьбіла маладога чалавека са спартовай торбай, які ішоў у начную зьмену. “Да ёб жа ж вашу маць!” — крыкнуў ён нерашуча, адскочыўшы на ходнік, і пагразіў кулаком проста ў лабавое шкло, бо машына прытармазіла. Ён пасьпеў разгледзець пасажыраў: двое мальцоў, а зь імі іхная старая матка, якая сядзела на заднім сядзеньні і спала, павесіўшы галаву. У Мінск, відаць, матку вязуць, ці ў Навінкі, ці ў Бараўляны. Асьветлены сінім сьвятлом кіроўца змрочна зірнуў на маладзёна, нядобра закусіў ніжнюю губу — і машына зноў рванула зь месца. І тады маладзён вылаяўся ўжо на поўныя грудзі: “Ёб вашу маць!” — пракрычаў ён упэўнена наўздагон машыне і рушыў далей у ноч. У яго надоечы скралі новы кітайскі ручнік, і таму ён лічыў, што можа дазволіць сабе пэўную некарэктнасьць.