Яны ўздыхнулі і выйшлі з машыны. Зь цемры, з туману.
Падышлі да яе ззаду. Ладныя, далікатныя, сарамлівыя, крэпенькія, як грыбы. Той, які сядзеў за стырном, узяў старую Бянігну пад талію, бы на танцы, і лёгка прыўзьняў над зямлёй, перакуліў так, каб адчуць пад сваёй далоньню старэчую сьпіну. Сьпіна была дзіўна мяккая, з праваламі, зь ямінамі, як перакапаная. Яму было няўтульна, ён прызвычаіўся мець справу зь цьвёрдымі і непакорлівымі рэчамі, а тут такая падатлівасьць, сам нібы правальваешся ў гэтую старую. Яна нешта зашамкала — замест голасу зацерусіў пясок, і чалавек, які трымаў яе на руках, сплюнуў.
Бянігна нечакана забілася ў руках, задрыгала нагамі, таму, хто яе трымаў, давялося трохі сьціснуць старую.
“Ну што ты, бабка, што ты, сьціхні, ты ж сама разумееш: работа такая”.
Другі закінуў Бянігніны ногі вышэй і кінуўся адчыняць машыну. Добра, што мне не давялося браць яе на рукі, думаў ён, запіхваючы старую ў салён. Інакш абавязкова б адчуўся яе подых. Смуродны подых, не чалавечы, так пахнуць кватэры, у якіх нядаўна памёр пэнсіянэр. Як добра, што ў бальніцы яе памылі. А калі б яны забіралі яе з хаты? Задыхнуліся б, пакуль да Менску даехалі.
Ён сеў побач зь Бянігнай, накрыў яе коўдрай і бразнуў дзьвярыма. Галоўны ўладкаваўся за стырном, уключыў фары.
“Як яна там? Жывая?”
“А што зь ёй зробіцца? Мы ж акуратна. Праўда, бабка? Ну што, што табе не падабаецца? Цёпла, зручна, мы хлопцы добрыя. Сьпі давай”.
“І праўда, бабка, пасьпі, і нам спакайней, і табе карысна”.
“Як там у анекдоце? Дзед, а дзед, а што такое “шабля”? Шо, бля? Шабля! Сьпі, бля”.
“Прыкусі язык”.
Рассоўваючы круглымі фарамі туман, падобная да чорнай сьвіньні машына выехала на Савецкую вуліцу і ледзь ня зьбіла маладога чалавека са спартовай торбай, які ішоў у начную зьмену. “Да ёб жа ж вашу маць!” — крыкнуў ён нерашуча, адскочыўшы на ходнік, і пагразіў кулаком проста ў лабавое шкло, бо машына прытармазіла. Ён пасьпеў разгледзець пасажыраў: двое мальцоў, а зь імі іхная старая матка, якая сядзела на заднім сядзеньні і спала, павесіўшы галаву. У Мінск, відаць, матку вязуць, ці ў Навінкі, ці ў Бараўляны. Асьветлены сінім сьвятлом кіроўца змрочна зірнуў на маладзёна, нядобра закусіў ніжнюю губу — і машына зноў рванула зь месца. І тады маладзён вылаяўся ўжо на поўныя грудзі: “Ёб вашу маць!” — пракрычаў ён упэўнена наўздагон машыне і рушыў далей у ноч. У яго надоечы скралі новы кітайскі ручнік, і таму ён лічыў, што можа дазволіць сабе пэўную некарэктнасьць.
4.
Пакой, у якім яе пасялілі, быў абклеены вясёлымі блакітнымі шпалерамі, спрэс у жоўтых і зялёных цьвяточках, а па шпалерах скакалі дзіўныя маляваныя зьвяры, ад падлогі ажно да самай столі.
Былі тут мышы зь вялікімі галовамі, у чалавечым споднім, зь вялікімі вушамі і бліскучымі насамі, брыдкія, як тыя карузьлікі. Мышэй было шмат, мо шэсьць ці сем, мышы ўхмыляліся, гледзячы на старую Бянігну і паказваючы ёй кожная па два зубішчы. Яны ўвесь час ёй нібыта падміргвалі: што, старая, замуж захацела? Падкароцім табе ноччу сукенку, пастрыжэм зубішчамі падол.
Апрача мышэй былі на тых вясёлых шпалерах апяльсінавага колеру пчолы, з вачыма такімі вялікімі, што Бянігна не магла вытрымаць іхны позірк і вочы яе пачыналі сьлязіцца. Пчолы віселі між намаляваных кветак, як у засадзе. Яшчэ на шпалерах было двое малых у сьмешных шапках, з насамі такімі даўгімі, як дзюбы — кулакі іхныя былі сьціснутыя, і Бянігна, разглядваючы іх, разумела, што тыя малыя толькі і чакаюць, каб распачаць міжсобку двубой: дзяўбці адзін аднаго насамі, пакуль у аднаго юшка з галавы ня пойдзе, а мо і да сьмерці, бо надта ўжо тыя малыя былі зацятыя. На тых двух малых глядзеў трэці — і замест цела была ў яго цыбуліна. І той трэці не каб тых насоў супакоіць — не, хлопчык-цыбуліна іх нацкоўваў: давайце, давайце, разьбіце сабе чарапушкі! Поўзалі на шпалерах чорныя мурашы з адарванымі лапкамі, з тварамі шалёнымі, як у дзеда-кашлюна з бальніцы, з вачыма дзікімі, нявумнымі, амаль чалавечымі, а ў самым цэнтры, на самай вялікай сьцяне, сьвяціўся твар нейкай дзеўкі з блакітнымі валасамі.
Дзеўка глядзела на Бянігну сур’ёзна, як Дзева Марыя, і ўсьміхалася так, быццам насамрэч асуджала старую. Няможна маладым са старымі жаніцца, казала дзеўка. Гора будзе — і аднаму, і другой. Бо грэх гэта.
Грэх.
Спачатку Бянігна баялася глядзець на сьцяну — як толькі яна кідала на яе хаця б кароткі позірк, карцінкі ажывалі, пачыналі рухацца, пакой напаўняўся піскам і гудзеньнем, шыпеньнем і мармытаньнем. Увесь гэты Чортаў луг нагадаў ёй раптам выяву пекла, якую яна бачыла ў сельскай царкве, калі яшчэ малая была. Пекла — і пасярод яго строгая Дзева Марыя, якую ніхто крануць ня можа, Марыя, якая быццам бы паказвае, куды трапіць баба, што ў неандартальскі лес ходзіць, а па-чалавечы жыць ня хоча.