Бабка ня ведала. Бабка маўчала. Міша таксама задумваўся. Так і сядзелі яны побач: бабка на ложку, Міша на кукішках, і ў акно глядзелі. А там зноў пачынаўся вечар — трэці, чацьверты, пяты...
Абодва хлопцы ўсё больш нэрваваліся — гэта было відаць па тым, што часта даходзіла ледзь не да сваркі. Не хапала яшчэ, каб пабіліся, думала з трывогай Бянігна. Паразьбіваюць ілбы, а ёй і ня скажуць. Аднойчы Антон ледзь ня выгнаў Мішу з хаты.
“Усё, дастаў ты мяне. Хопіць. Давай, ногі ў рукі і пайшоў адсюль. Мне такіх напарнікаў ня трэба. Хто за цябе перарабляць усё будзе? Я табе што казаў? Бязь візы мы тут жыць застанемся. Утраіх. Яшчэ, глядзі, і бабку хаваць у Мінску давядзецца. Сам ёй труну купляць будзеш — як любімы ўнук”.
“Ды я...”
“Галоўка ты, сам ведаеш ад чаго”.
Але пакрысе Антон павесялеў. Відаць, справы ішлі на лад. І нават прынёс неяк Бянігне маленькі тэлевізар, уключыў, зірнуў на яе амаль спагадліва.
“Вось табе, бабка, за добрыя паводзіны. Бачыш, як карысна нас слухацца?”
Усё бачыла Бянігна. Усё. І тое, што ў суседнім доме старых столькі жыве, што на цэлую вёску хапіла б. І тое, што яны яе бачаць са сваіх вокнаў, варушаць бязгучна вуснамі, хітаюць галовамі. Быццам знаёмяцца. Што, Бянігна, у Мінск паміраць прыехала? Думаеш, тут паміраць добра? Ну, станавіся ў чаргу. Гэта там, у хаце тваёй чаргі няма, кладзіся і засынай навек, а тут горад — і бегае сьмерць, як участковая доктарка, па кватэрах, і паўсюль пасьпявае. Сьмерць у Мінску не такая, як у цябе ў лесе, сьмерць у Мінску гасударственная. А ты што думала? Многа ў Мінску паліклінік, а ёсьць адна для такіх, як мы — Чорная паліклініка. Усе мы там на ўчоце састаім. У кожнага картачка там, і талоны бясплатныя. І кожны месяц ходзім мы туды ўначы на абсьледаваньне. А ты, бабка, картачку там завяла ўжо? Маўчыш. Ну маўчы, маўчы, глядзі свой тэлевізар, усё роўна ў той паліклініцы сустрэнемся. У адной чарзе, да аднаго ўрача. Маўчы, на сыноў сваіх спадзявайся, такія яны ўжо ў цябе клапатлівыя — нам бы такіх хлапцоў. Асабліва Антон гэты твой — золата, а ня хлопец. А гаворыць як. Мякка, далікатна, і ўсьмешка такая ўжо добрая. У арміі нядаўна адслужыў. А ці жанаты?
Ня ведаю я, адказвала гэтым старэчым тварам з дому насупраць Бянігна. Нічога я пра іх ня ведаю, пра тых хлопцаў маіх. Ці жанатыя? Ці маюць дзетак? У мяне свая тайна. Я сама да жаніха еду. На старасьці гадоў пад вянец пайду.
Ганьба табе, бабка. Ганьба! — так казалі, выслухаўшы яе, старэчыя твары, усе гэтыя белаватыя вочы, запалыя раты, пустыя сківіцы. Праўду пра вас, шаптух, кажуць, што ўсе вы проціў бога, і жывяце па д’яблавых законах. І ня зьвязваўся б з вамі ніхто, ды што рабіць: зімна, страшна ў андартальскім лесе, як прыпрэ, дык і да бабкі паедзеш. Галоўнае, не казаць нікому, не прызнавацца. Сказаць, што ў бальніцы ляжаў. Там і палячылі.
Хацелася Бянігне паплакаць, але ў замку паварочваўся ключ, і вочы яе імгненна высыхалі. Не хацела яна сваіх хлопцаў злаваць.
Антон зазіраў у пакой, падыходзіў да акна, узіраўся ў слотны вечар. Хваляваўся празь нешта, а сам усё старую Бянігну супакойваў:
“Цярпі, бабка, цярпі, ужо амаль усё гатова. Скора ў паход. Ня будзеш нас злаваць, дык праз тры дні жаніха свайго пабачыш”.
Павесялеў і Міша.
“А я пагугліў. Калі ў старых пысы чорныя — гэта або гэтыя... пігмэнтныя плямы... Калі іх шмат, яны зьліваюцца, вось морды чорныя і робяцца. Або пігмэнт, або мэлянома. Першае ня страшна, а другое... Другое — гэта канец. Мэлянома і — рак. Але што цікава! Ты ведаў, што першыя эўрапейцы былі чорныя? Чорныя, як нэгры? Але з блакітнымі вачыма. Так што я думаю, наша бабка — з гэтых, зь першабытных. Ты на яе паглядзі. Вылітая. Чэрап, скура... А сківіца якая... І вочы сінія”.
“Мішка, у цябе бабуля ёсьць?”
“Так. Даўно ня бачыў. Можа, і памерла ўжо, хто яе ведае. Але мая не такая чорная. Мая як кітаец хутчэй... Маленькая і жоўтая...”
Цяпер у Бянігны быў свой тэлевізар. Чымсьці падобны да таго, які стаяў у ейнай хаце. Толькі там, у хаце, тэлевізар даўно ўжо не рабіў, а гэты дык добра паказваў — і паціху пачала Бянігна ўсё менш у акно глядзець, а ўсё больш у экран. Тэлевізар яе спачатку супакойваў — пакуль не разабралася бабка, што да чаго, і не знайшла сабе ўлюбёную перадачу. Дый не перадачу нават, а сэрыял. Ды такі ўжо душэўны, што неяк Бянігна і забываць пачала — і пра жаніха свайго, і пра тое, што сядзіць яна ў самай сярэдзіне андартальскага лесу, і што хата яе стаіць далёка, пустая, халодная, і што ніхто насамрэч ня ведае ва ўсім сьвеце, што зь Бянігнай далей будзе.