Выбрать главу

“Давай, бабка, добра табе даляцець, — падышоў да яе Мішка. — Зарыгай ім там увесь самалёт, а то нейкія яны дужа борзыя. А ім заплачана”.

“Ты, бабка, толькі гэта... — Антон задумаўся. — Не трымай на нас зла. Мы з табой як з чалавекам. Пальцам не кранулі. А калі што і было — не хацелі. Так выйшла. У кожнага свая работа. У цябе свая, у нас свая. Так адно аднаго і запомнім. Окэй?”

“Як жа табе пашэнціла, бабка... — скрывіўся Міш­ка і адвярнуўся. — Ты Востраў пабачыш... А мы тут застанемся. Я б таксама хацеў. Вось кінуў бы ўсё... Антона гэтага...”

“Канчай, паехалі”, — холадна прамовіў Антон і ад­вярнуўся.

“Чакай... Кінуў бы і з табой паляцеў, — летуценна сказаў Міша. — Хоць бы адным вокам на Востраў паглядзець... Ды хто ж мяне возьме. Хіба пасьля сьмерці”.

“Каб на Востраў трапіць, заслужыць трэба”, — крык­нуў Антон, бо барадач ужо зьнік у кабіне, завёў матор, і паляцеў проста ў твар Бянігне дзікі вецер, такі, што яна задыхнулася. Мішка адвёў яе на крок і правёў рукой па яе чорнай шчацэ.

“Давай, бабка-негр. Нявестухна...” — усьміхнуўся ён і кінуўся даганяць Антона, які ўжо садзіўся ў машыну.

Дзядзька ў вайсковай форме падштурхнуў Бя­нігну да самалёта. Яна азірнулася неўразумела. Усё было няправільна. Ня ангел яна, каб па небе лётаць. Бабка яна, старая бабка зь лесу. Пакацілася Бянігна да чорнай машыны, як да роднага дому, але дзядзька дагнаў яе, схапіў — спраўна, адным подхапам, і панёс да лесьвіцы жалезнай, што ў вантробы самалётныя вяла. Чорная машына зьнікла ў лесе — засталася Бянігна адна на сьвеце: толькі самалёт гэты, які круціў сваімі прапэлерамі, як шалёны, нібы ўвесь краявід у сябе закруціць хацеў. Запіхнуў дзядзька старую Бянігну ў жалезнае самалётнае чэрава, залез за ёй і зь ляскатам зачыніў дзьверы.

Пакуль уселася Бянігна на падрыхтаванае для яе крэсла — такое, у якіх старыя ў бальніцах езь­дзяць — пакуль аддыхалася, прышпіленая да самалёта тугім рамянём, пакуль скінула зь сябе памяць пра дурныя абдымкі дзядзькавы, самалёт ужо бег па выстрыжаным полі. Малады, белы, чысты, пабліскваючы жучынымі вачыма. А калі зірнула Бя­ніг­на ў акно — ногі ў яе пахаладзелі: правальваўся ў бездань андартальскі лес, сыходзіў у нікуды, і такое ў яе было пачуцьцё, што сьвет, у якім яна жыла, павярнуўся да яе сваёй макаўкай. Значыць, раней ён да яе сьпінаю ляжаў, падумала Бянігна, учапіўшыся вачыма за свае калені, а вачэй у яе рабілася ўсё болей, і болей, і болей, і лезьлі яны, цікаўныя, да акна, а яна іх зьбірала пасьпешліва і ў галаву сваю бедную складвала: куды ж вы, мае вочы, вы ж сьляпыя былі, што ж вам цяпер ня сьпіцца, на што вам туды глядзець, нашто сэрца маё з грудзей да зубоў цягнуць!

Дзядзька глядзеў ёй у твар, не адрываючыся, і не было ў ягоным твары ні агіды, ні нянавісьці, але й дабрыні там не было, і цікавасьці таксама — ні-ні. На Бянігну глядзела нічога — а нічога і ёсьць самае страшнае. Таму яна вырашыла на дзядзьку не глядзець, бо на нічога і адказ мусіць быць: нічога, толькі так ацалець і можна.

Самалёт хацеў Бянігну скінуць, адчуваў белы самалёт, што ня любіць яна яго, што ня хоча быць ягонай пасажыркаю — і пачаў наўмысна зь Бяніг­ны зьдзекавацца: то зробіць так, каб Бянігна сэр­ца ў роце знайшла, то так, каб у пятках, то так, каб у чашачках каленных, то наогул крутане, каб Бянігна пакацілася і лбом аб сьценку жалезную ўдарылася. Але барадач, сьпіна якога была відаць у пройме вузкіх дзьверак, утаймаваў таго самалёта буйнага, дзікага. І калі Бянігна наважылася зірнуць у акно — было пад акном так ужо сіне, ды такая там была бяскрайнасьць, што ў яе заняло дух. Як бясконцая сіняя сукня, ляжала пад ёй халодная вада, ад краю сьвету да краю, і вышывалі па гэтай вадзе ня срэбранымі ды залатымі ніткамі, і не пярлінамі каштоўнымі, а аблокамі, параходамі ды дзівоснымі рыбамі.

І быў гэта першы падарунак ёй, нявесьце, ад ейнага жаніха.

І быў ад яго другі падарунак:

Неба неахопнае, з узьбітымі, як падушкі, хмаркамі ды аблачынкамі, са схаванымі ў ім самалётамі, якія іхная машына абганяла, бо была лягчэйшая за ўвесь чалавечы сьвет.

І быў Бянігне-нявесьце трэці падарунак ад жаніха:

Тэлевізар, такі ўжо пляскаты, як газэта, а ў тэлевізары мільгалі людзі. Страшны дзядзька ўключыў яго і знакамі паказаў, каб яна глядзела, а яму галавы не дурыла. Бянігна паслухалася. Мабыць, паказвалі па ім нейкі сэрыял, і гэта адразу супакоіла старую — бо сярод людзей, што мітусіліся на экране, яна міжволі пачала шукаць злую кабету-Элі­забэту, і Джона распрыўкраснага, і Мэры тую няшчасную. Недзе ж яны там ходзяць, у тым тэлевізійным сьвеце — тамака ўсе, відаць, адно аднаго знаюць, вось бы спытаць, але не такая ж ты, бабка, дурная, каб у тэлевізара, як у чалавека жывога, пра сваіх знаёмых пытацца... Хоць бывалі і такія случаі — была ж некалі перадача “Ждзі міня” — і людзей знаходзілі, і плакалі тыя людзі ад шчасьця, і Бянігна разам зь імі...