Ніхто не замыкаў яе тут, у прасторным пакоі, дзе на вокнах не было ні фіранак, ні фортак, а сьцены былі без шпалераў. Усё ў гэтым доме выглядала так, нібы ў ім толькі нядаўна пачалі жыць — а мо доўга і не зьбіраліся. Сыры ён быў і халодны, той дом, хоць і гуляла па ім сонца. Нікому не было пакуль што справы да Бянігны, ніхто яе не пільнаваў, не сачыў, што яна робіць. Куды яна магла падзецца з вострава, старая бабка? Не паляцець жа назад па небе. Гэта толькі ў казках бабкі зь дзеркачамі па небе лётаюць, толькі ў казках і белых самалётах...
Легла бабка на шырокі ложак, што пах пяском і рыбай, і адразу ж заснула. І прысьнілася ёй ейная хата: паміж двума лясамі, да якіх яна асуджана, на беразе свайго роднага неба, чорнай парушынкай у блакітнай сьлязе, якую некалі над гэтай краінай бог выплакаў.
Калі яна прачнулася, было ўжо цёмна. З голага акна глядзеў на старую Бянігну хворы, яркі, нахабны і надта ўжо нешчасьлівы месяц. Вось да каго жаніх ейны падобны, падумала старая Бянігна, выпрастаўшыся на мяккіх прахалодных падушках. Вісіць ён у небе, безыменны, самотны, халодны — як ён сам пра сябе расказваў. Нашто яму дзьверы за ёй замыкаць, бабкай старой? Ён за ёй зь неба сочыць, усьміхаецца, як стары блазан, у самыя вочы ёй глядзіць і нашэптвае:
“Бабка... Мая... Уласная...”
Хлопчык-небарака. Хто ж цябе ў тое неба павесіў? Хто ж цябе прымушае там начамі вісець, ня спаць, старую бабку пільнаваць зь нечалавечай гэтай вышыні?
А яна сядзіць на чужым ложку — таксама адна, закінутая на край андартальскага лесу, туды, куды ніхто не дабярэцца, апрача ангелаў.
“Клаўся б ты ўжо”, — сказала Бянігна месяцу, як умела: толькі вачыма ды сэрцам сваім, старым, столькі разоў неандартальскім лесам абпаленым, засмаленым, што дзіва адно — як тое сэрца ў яе засталося.
“Палячу я цябе, палячу, ні капейкі не вазьму, толькі ты зь неба на зямлю спусьціся ды ў рукі мае дайся. Знайду сьцежкі ў неандартальскі лес, жаніх ты мой месячык, не забыла я іх яшчэ”.
Не паверыў ёй месяц, але адвярнуўся. Закрыўся нейкай залётнай марской хмаркай. Паднялася Бянігна, надзела свае апранахі старэчыя — і ў калідор ціхенька выйшла. Па сваёй патрэбе — а заадно паглядзець, што ў гэтым доме па начах дзеецца.
7.
Ходзіць, ходзіць старая бабка Бянігна па калідоры, ва ўсе дзьверы ціхенька заглядвае. І падаецца ёй, што брыдзе яна сьцяжынаю лесу неандартальскага, бо ўсё тут той лес нечым нагадвае — выбіваюцца з-за дзьвярэй чырвоныя сполахі, у кожным пакоі лямпы гараць, ды чуецца паўсюль прыцішанае, тужлівае, лясное “гу-у-у”. Можа, гэта вецер марскі па доме начным гуляе, а можа, дзеці плачуць недзе наверсе, а можа, і мроіцца бабцы ўсё гэта — заклала ёй вушы пасьля самалёта ды ніяк не папускае, ды яшчэ даўленіе — такое толькі ў старых бабак бывае. Схадзіла б старая Бянігна ў Чорную паліклініку, ды ня ведае яшчэ, ці ёсьць тут, на востраве, бальніцы. Трэба пацярпець, за кожныя дзьверы зазірнуць, а пра даўленіе ня думаць.
У бібліятэцы ёй страшна зрабілася — пахадзіла яна між кніжак, а кніжак такая процьма: у два, а то і ў тры рады стаяць, усе сьцены кніжкамі занятыя, нават прасьвету ня знойдзеш. Толькі акно вузкае паміж імі, а ў акне ўсё той жа месяц: глядзіць на бабку неадчэпна, быццам кантралюе, што за кніжку бабка возьме і ці не скрадзе якую. Ведаем мы гэтых бабак старых, толькі і думаюць, каб сьцягнуць, што дрэнна ляжыць. Кніжкі глядзелі на Бянігну, як жывыя, асуджальна, з папрокам ды з пагардай. Узяла Бянігна нейкую, з вокладкай шурпатай. Але цёмна ў пакоі, як называецца — нізавошта не прачытаць, хацела на месца паставіць, а ня можа. Самкнуліся кніжныя шэрагі, пасьмяяцца з бабкі старой надумалі, робяць выгляд, што не стаяла тут кніжачкі ніякай. Што рабіць будзеш, бабка?